commit 8ef4a2da165bb9dbc560e64abc1457b223afa20c Spenser Truex <truex@equwal.com> 2026-10-04 23:09:39 -0700 Restore 8 old pages from the original site files
pages/arabic-poem-no-eng.md | 193 + pages/arabic-poem.md | 527 +++ pages/audo-eo.md | 21 + pages/deksesop2.md | 41 + pages/esperantaj-audoj.md | 2 +- pages/esperanto-helpo.md | 51 + pages/idoj-de-orfisto.md | 11 + pages/intervjujoj-de-aejk.md | 11 + pages/noveloj-de-la-ondo.md | 3242 ++++++++++++++ site/arabic-poem-no-eng.html | 204 + site/arabic-poem.html | 432 ++ site/audo-eo.html | 83 + site/deksesop2.html | 121 + site/esperantaj-audoj.html | 2 +- site/esperanto-helpo.html | 121 + site/idoj-de-orfisto.html | 83 + site/index.html | 8 + site/intervjujoj-de-aejk.html | 76 + site/noveloj-de-la-ondo.html | 5668 +++++++++++++++++++++++ site/static/idoj-de-orfeo-medium-mini.jpg | Bin 0 -> 42038 bytes site/static/noveloj-de-la-ondo.epub | Bin 0 -> 289708 bytes site/static/noveloj-de-la-ondo.mobi | Bin 0 -> 271315 bytes site/static/noveloj-de-la-ondo.pdf | Bin 0 -> 473376 bytes site/static/noveloj-de-la-ondo.txt | 6967 +++++++++++++++++++++++++++++ static/idoj-de-orfeo-medium-mini.jpg | Bin 0 -> 42038 bytes static/noveloj-de-la-ondo.epub | Bin 0 -> 289708 bytes static/noveloj-de-la-ondo.mobi | Bin 0 -> 271315 bytes static/noveloj-de-la-ondo.pdf | Bin 0 -> 473376 bytes static/noveloj-de-la-ondo.txt | 6967 +++++++++++++++++++++++++++++ 29 files changed, 24829 insertions(+), 2 deletions(-)
diff --git a/pages/arabic-poem-no-eng.md b/pages/arabic-poem-no-eng.md new file mode 100644 index 0000000..3a7a8e9 --- /dev/null +++ b/pages/arabic-poem-no-eng.md @@ -0,0 +1,193 @@ +--- +title: pre-islam +source: therealtruex.com (restored from the original site files) +--- + +[Source of translation (bl0ated website)](http://www.wata.cc/forums/showthread.php?93903-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D8%A9-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%82%D8%A9-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A4-%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%8A%D8%B3-%28-%D9%82%D9%81%D8%A7-%D9%86%D8%A8%D9%83%D9%8A-%D9%85%D9%86-%D8%B0%D9%83%D8%B1-%29-%D9%85%D8%B9-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A9-%D9%88%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%83%D9%84%D9%8A%D8%B2%D9%8A%D8%A9) [ENGLISH SUBTITLES (CLICK HERE)](arabic-poem.html) + +## Pre-Islamic Poem + +### The Summary + +Translating of the first poem from the collection of poems from the time before Islam + +ترجمة معلقة امرؤ القيس إلى الانكليزية: + +Introduction from the Translator: + +(note: English translation available, click above + +This poet as other poets of pre-Islam period i.e." the Pagan period" starts his poem on mentioning and flashing back to his memory the lover place and dwelling i.e. the erotic poetry. He said in the first line; please stay with me to cry upon my lover dwelling and remnants, which is situated on Mecca desert or the Arabian Desert. However, the preface is, he still mentioning with scrupulously description the body and the behavior of the woman in general, and let nothing for discussion unless he do his practices to describe the shameful part of the woman. Notice the verse (17) what he had said. Of course, it is vulgar and shameful to be translated. In the second point, he turns to describe his hours and indeed, he describes it exclusively in an excellent description on which it is swift horse, graceful, strong, its straight tail that is usually on the middle- position, its legs, and its forehead, etc... Then he followed his description to describe hunts and in comparison how often, that horse speed precedes the wild animals on the desert. At the end, he changes his manner to describe the rainy clouds that pours its rain to wet the ground then the desert land will be flourish, and how the flowage swept everything on its way even the buildings and animals, then the poet symbolizes the hills' peak as if the middle of the spindle which contains the wool. It is indeed a good poem since it has a good utterance, abundant of meanings, eloquent in letter and sprit as well as all the collections of the pre-Islamic period poems have the same characteristics. + +What could we extract from this poem? + +1. The tribal societies on that time have not prohibitive things; the wine the adultery, the theft, moreover they worshiped the idols but the Islam recovered them and purified their souls. +2. They are strong men, bold men, generous men, had good qualification on battlefields and war affairs. +3. They are kind to their neighbours... etc... +4. The black-paint or the black-stain on the behavior of this poet -in how much that he tries to practice the unfamiliar practicing, which is out of the Islam religion- is not an excuse for criticism since not all societies are clear off this shamefully manner of practices. Yet the Islam on the Arabian region recovers souls from sins and all prohibitive things. + +قَفَاَ نَبْكِ مِنْ ذِكُرَى حَبِيبٍ وَمَنْزِلِ بِسِقْطِ اللِّوَى بَيْنَ الدَّخُولِ فَحَوْ مَلِ + +هنا لم أذكر في الترجمة ( دخول و حومل ) واكتفيت بقولي ( some of Mecca places) فالمهم الحدث وليس المكان .. المترجم. + +فَتُوِضحَ فَاْلِمقْرَاةِ لَمْ يَعْفُ رَسْمُهَا لِمَا نَسَجَتْهَا مِنْ جَنُوبٍ وَشَمْأَلِ + +تَرى بَعَرَ الآرْآمِ فِي عَرَضَاتِها وقِيعانِها كَأَنَّهُ حَبُّ فُلْفُلِ + +كَأَنِّي غَدَاةَ الْبَيْنِ يَوْمَ تَحَمَّلُوا لَدَى سَمُراتِ الَحْيِّ نَاقِف حَنْظَلِ + +وُقُوفاً بِهَا صَحْبي عَلَيَّ مَطِيَّهُمْ يقُولُونَ: لا تَهلِكْ أَسىً وَتَجَمَّلِ + +وإِنَّ شِفَائِي عَبْرَةٌ مُهْراقَةٌ فَهَلْ عِنْدَ رَسْمٍ دَارِسٍ مِنْ مُعَوَّلِ + +كَدَأْبِكَ مِنْ أُمِّ الْحَويرِثِ قَبْلَها وَجَارَتِها أُمِّ الرِّبابِ بِمَأْسَلِ + +إِذَا قَامَتا تَضَوَّعَ المِسْكُ مِنْهُمَا نَسِيمَ الْصِّبَا جَاءَتْ بِرَيَّا الْقَرَنْفُلِ + +فَفَاضَتْ دُمُوعُ الْعَيْنِ مِنِّي صَبَابَةً عَلى الْنَّحْرِ حَتَّى بَلَّ دَمْعِي محْمَليِ + +-أَلا رُبَّ يَوْمٍ لَكَ مِنْهُنَّ صَالِحٍ وَلا سِيمَّا يَوْمٍ بِدَارَةِ جُلْجُلِ + +وَيَوْمَ عَقَرْتُ لِلْعَذَارَى مَطِيِّتي فَيَا عَجَباً مِنْ كُورِهَا الُمتَحَمَّلِ + +-فَظَلَّ الْعَذَارَى يَرْتِمَينَ بِلَحْمِهَا وَشَحْمٍ كهُدَّابِ الدِّمَقْسِ الُمَفَّتلِ + +وَيَوْمَ دَخَلْتُ الْخِدْرِ خَدْرَ عُنَيْزَةٍ فَقَالَتْ لَكَ الْوَيْلاتُ إِنَّكَ مُرْجِلي + +تَقُولُ وَقَدْ مَالَ الْغَبِيط بِنَا مَعاً عَقَرْتَ بَعيري يَا امْرأَ القَيْسِ فَانْزِلِ + +فَقُلْتُ لَهَا سِيري وأرْخِي زِمَامَهُ وَلا تُبْعِدِيني مِنْ جَنَاكِ اُلْمعَلَّلِ + +فَمِثْلِكِ حُبْلَى قَدْ طَرَقْتُ وَمُرْضِعٍ فَأَلهيْتُهَا عَنْ ذِي تَمائِمَ مُحْوِلِ + +إِذا ما بَكى مَنْ خَلْفِها انْصَرَفَتْ لهُ بِشِقٍّ وَتحْتي شِقّها لم يُحَوَّلِ + +وَيَوْماً على ظَهْرِ الْكَثيبِ تَعَذَّرَتْ عَليَّ وَآلَتْ حَلْفَةً لم تَحَلَّلِ + +أَفاطِمَ مَهْلاً بَعْضَ هذا التَّدَلّلِ وَإِن كنتِ قد أَزْمعْتِ صَرْمي فأَجْمِلي + +أغَرَّكِ منِّي أن حبَّكِ قاتِلي وَأَنَّكِ مهما تأْمري الْقلبَ يَفْعَلِ + +وَإِنْ تَكُ قد ساء تك مِني خَليقةٌ فسُلِّي ثيابي من ثيابِكِ تَنْسُلِ + +وَما ذَرَفَتْ عَيْناكِ إِلا لِتضرِبي بِسَهْمَيْكِ في أَعْشارِ قلْبٍ مُقَتَّلِ + +وَبَيْضةِ خِدْرٍ لا يُرامُ خِباؤُها تَمتَّعْتُ من لَهْوٍ بها غيرَ مُعجَلِ + +تجاوَزتُ أَحْراساً إِلَيْها وَمَعْشراً علّي حِراصاً لَوْ يسرُّونَ مقتَلي + +إِذا ما الثّرَيَّا في السَّماءِ تَعَرَّضَتْ تَعَرُّضَ أَثْناءِ الْوِشاحِ الُمفَصَّلِ + +فجِئْتُ وقد نَضَّتْ لِنَوْمٍ ثيابَها لدى السّترِ إِلا لِبْسَةَ الُمتَفَضِّلِ + +فقالتْ: يَمينَ اللهِ مالكَ حِيلَةٌ وَما إِنْ أَرى عنكَ الغَوايةَ تَنْجلي + +خَرَجْتُ بها أَمْشي تَجُرِّ وَراءنَا على أَثَرَيْنا ذَيْلَ مِرْطٍ مُرَحَّلِ + +فلمَّا أَجَزْنا ساحَة الحيّ وَانْتَحَى بنا بطنُ خَبْتٍ ذي حِقافٍ عَقَنْقَلِ + +هَصَرْتُ بِفَوْدَيْ رأْسِهاَ فَتمايَلَتْ علّي هضِيمَ الْكَشْحِ رَيَّا الْمَخْلخَلِ + +مُهَفْهَفَةٌ بَيْضاءُ غيرُ مُفاضَةٍ ترائبُها مَصْقولَةٌ كالسَّجَنْجَلِ + +كَبَكْرِ الُمقاناةِ البَياضَ بَصُفْرَةٍ غذاها نَميرُ الماءِ غيرُ الُمحَلّلِ + +تصُدّ وَتُبْدي عن أَسيلٍ وَتَتَّقي بناظرَةٍ من وَحشِ وَجْرَةَ مُطَفِلِ + +وجِيدٍ كجِيدِ الرّئْمِ ليْسَ بفاحشٍ إِذا هيَ نَصَّتْهُ وَلا بمُعَطَّلِ + +وَفَرْعٍ يَزينُ اَلمتنَ أَسْودَ فاحِمٍ أَثِيثٍ كَقِنْوِ النّخلةِ الُمتَعَثْكِل + +غدائِرُه مُسْتَشْزِراتٌ إِلى العُلا تَضِلّ العِقاصُ في مُثَنَّى وَمُرْسَلِ + +وكَشْحٍ لطيفٍ كالجديل مُخَصَّرٍ وساق كاْنبوبِ السَّقيّ الُمذَلَّلِ + +(أنبوب السقي المدلل يقصد به نبات البردي المشبع بالماء) + +وتضحي فتيتُ المِسكِ فوقَ فراشها نؤُومَ الضُّحى لم تَنْتُطِقْ عن تفضُّل + +وَتَعْطو برَخْصٍ غيرِ شَئْن كأنهُ أَساريعُ ظْبيٍ أوْ مساويكُ إِسْحِلِ + +تُضيءُ الظَّلامَ بالعِشاءِ كأَنَّها مَنارَةُ مُمْسَى راهِبٍ مُتَبَتِّلِ + +إِلى مِثْلِها يَرْنو الَحليمُ صَبابَةَ إِذا ما اسبَكَرَّتْ بينَ درْعٍ ومجْوَلِ + +تَسَلَّتْ عَماياتُ الرِّجالِ عَنِ الصبا وليسَ فُؤَادي عن هواكِ بُمنْسَلِ + +أَلا رُبَّ خصْمٍ فيكِ أَلْوَى رَدَدْتُه نصيحٍ على تَعذا لهِ غيرِ مُؤتَلِ + +وَليلٍ كمَوْجِ الْبَحْرِ أَرْخَى سُدولَهُ عليَّ بأَنْواعِ الُهمُومِ ليبْتَلي + +فَقلْتُ لَهُ لَّما تَمَطَّى بصُلْبِهِ وَأَرْدَفَ أَعْجَازاً وَناءَ بكَلْكَلِ + +أَلا أَيُّها الَّليْلُ الطَّويلُ أَلا انْجَلي بصُبْحٍ وما الإِصْباحُ مِنكَ بأَمْثَل + +فيا لكَ مِن لَيْلٍ كأَنَّ نُجومَهُ بأَمْراسِ كتَّانٍ إِلى صُمِّ جندَلِ + +وَقِرْبَةِ أَقْوامٍ جَعَلْتُ عِصَامَها على كاهِلٍ منِّي ذَلُولٍ مُرَحَّل + +وَوَادٍ كجَوْفِ الْعَيرِ قَفْرٍ قطعْتُهُ بهِ الذئبُ يَعوي كالَخليعِ الُمعَيَّلِ + +فقُلتُ لهُ لما عَوى: إِنَّ شأْنَنا قليلُ ألْغِنى إِنْ كنتَ لَّما تَموَّلِ + +كِلانا إِذا ما نالَ شَيْئاً أَفاتَهُ وَمَنْ يْحترِث حَرْثي وحَرْثَك يهزِل + +وَقَدْ أَغْتَدي والطَّيُر في وُكُناتِها بُمنْجَرِدٍ قَيْدِ الاوابِدِ هيْكلِ + +مِكَر مِفَرِّ مُقْبِلٍ مُدْبِرٍ مَعاً كجُلْمُودِ صَخْرٍ حطَّهُ السَّيْل من عَلِ + +كُمَيْتٍ يَزِل الّلبْدُ عن حالِ مَتْنِهِ كما زَلَّتِ الصَّفْواءُ بالُمَتَنِّزلِ + +على الذَّبْلِ جَيَّاشٍ كَأَنَّ اهتزامَهُ إِذا جاشَ فيهِ حميُهُ غَليُ مِرْجَلِ + +مِسَحِّ إِذا ما السَّابحاتُ على الوَنَى أَثَرْنَ الْغُبارَ بالكَديدِ المرَكلِ + +\- َزِلّ الْغُلامَ الخِفُّ عَنْ صَهَواتِهِ وَيُلْوي بأَثَوابِ الْعَنيفِ الُمثَقَّلِ + +دَريرٍ كَخُذْروفِ الْوَليدِ أمَرَّهُ تَتابُعُ كفّيْهِ بخيْطٍ مُوَصَّلِ + +لَهُ أَيْطَلا ظَبْي وسَاقا نَعامةٍ وَإِرْخاءُ سِرحانٍ وَتَقْرِيبُ تَتْفُلِ + +ضليعٍ إِذا استَدْبَرْتَهُ سَدَّ فَرْجَهُ بضاف فُوَيْقَ الأَرْض ليس بأَعزَلِ + +كأنَّ على الَمتْنَينِ منهُ إِذا انْتَحَى مَدَاكَ عَروسٍ أَوْ صَلايَةَ حنظلِ + +كأنَّ دِماءَ الهادِياتِ بِنَحْرِهِ عُصارَةُ حِنَّاءٍ بشَيْبٍ مُرَجَّلِ + +فَعَنَّ لنا سِرْبٌ كأنَّ نِعاجَهُ عَذارَى دَوارٍ في مُلاءٍ مُذَيّلِ + +فأَدْبَرْنَ كالجِزْعِ المَفصَّل بَيْنَهُ بِجِيدِ مُعَمِّ في الْعَشيرةِ مُخْوَلِ + +فأَلحَقَنا بالهادِياتِ ودُونَهُ جَواحِرُها في صَرَّةٍ لم تُزَيَّلِ + +فَعادى عِداءً بَيْنَ ثوْرٍ وَنَعْجَةٍ درَاكاً وَلَمْ يَنْضَحْ بِماءٍ فَيُغْسَلِ + +فظَلَّ طُهاةُ اللّحْم من بَيْنِ مُنْضجِ صَفِيفَ شِواءٍ أَوْ قَدِيرٍ مُعَجَّلِ + +وَرُحْنَا يَكادُ الطّرْفُ يَقْصُر دُونَهُ مَتَى مَا تَرَقَّ الْعَيْنُ فيهِ تَسَفّلِ + +فَبَاتَ عَلَيْهِ سَرْجُهُ وَلِجامُهُ وباتَ بِعَيْني قائِماً غَيْرَ مُرْسَلِ + +أَصَاحِ تَرَى بَرْقاً أُرِيكَ وَمِيضَهُ كَلمْعِ الْيَدَيْنِ فِي حَبيِّ مُكلّلِ + +يضِيءُ سَنَاهُ أَوْ مَصَابِيحُ راهِبٍ أَمَالَ السَّلِيطَ بالذُّبَالِ الُمُفَتَّلِ + +قَعَدْتُ لَهُ وَصُحْبَتي بَيْنَ ضَارِجٍ وَبَيْنَ الْعُذَيْبِ بَعْدَ مَا مُتَأَمَّلي + +على قَطَن بالشَّيْم أيْمنُ صَوْتهِ وَأَيْسَرُهُ على الْسِّتَارِ فَيُذْبُلِ + +فَأَضْحَى يَسُحُّ الْماءَ حوْلَ كُتَفْيَهٍ يَكُبُّ على الأذْقانِ دَوْجَ الكَنَهْبَلِ + +وَمَرَّ على الْقَنّانِ مِنْ نَفَيَانِهِ فَأَنْزَلَ منْه العُصْمَ من كلّ منزِلِ + +وَتَيْماءَ لَمْ يَتْرُكْ بها جِذْعَ نَخْلَةٍ وَلا أُطُماً إِلا مَشِيداً بِجَنْدَلِ + +كَأَنَّ ثَبيراً فِي عَرانِينِ وَبْلهِ كَبيرُ أْنَاسٍ فِي بِجَاد مُزَمَّلِ + +كَأَنَّ ذُرَى رَأْسِ الُمجَيْمِرِ غُدْوَةً من السَّيْلِ وَالأَغْثَاءِ فَلْكَهُ مِغْزلِ + +وَألْقَى بصَحراءِ الْغَبيطِ بَعاعَهُ نزُولَ اليماني ذي العِيابِ المحمَّلِ + +كَأَنَّ مَكاكّي الجِواءِ غُدَيَّةً صُبِحْنَ سُلافاً من رَحيقٍ مُفَلْفَلِ + +كانَّ الْسِّباعَ فِيهِ غَرْقَى عَشِيَّةً بِأَرْجَائِهِ الْقُصْوَى أَنَابِيشُ عُنْصُلِ diff --git a/pages/arabic-poem.md b/pages/arabic-poem.md new file mode 100644 index 0000000..12bd3a8 --- /dev/null +++ b/pages/arabic-poem.md @@ -0,0 +1,527 @@ +--- +title: pre-islam +source: therealtruex.com (restored from the original site files) +--- + +[Source of translation (bl0ated website)](http://www.wata.cc/forums/showthread.php?93903-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D8%A9-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%82%D8%A9-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A4-%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%8A%D8%B3-%28-%D9%82%D9%81%D8%A7-%D9%86%D8%A8%D9%83%D9%8A-%D9%85%D9%86-%D8%B0%D9%83%D8%B1-%29-%D9%85%D8%B9-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A9-%D9%88%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%83%D9%84%D9%8A%D8%B2%D9%8A%D8%A9) + +[ARABIC ONLY (CLICK HERE)](arabic-poem-no-eng.html) + +## Pre-Islamic Poem + +### The Summary + +Translating of the first poem from the collection of poems from the time before Islam + +ترجمة معلقة امرؤ القيس إلى الانكليزية: + +Introduction: + +This poet as other poets of pre-Islam period i.e." the Pagan period" starts his poem on mentioning and flashing back to his memory the lover place and dwelling i.e. the erotic poetry. He said in the first line; please stay with me to cry upon my lover dwelling and remnants, which is situated on Mecca desert or the Arabian Desert. However, the preface is, he still mentioning with scrupulously description the body and the behavior of the woman in general, and let nothing for discussion unless he do his practices to describe the shameful part of the woman. Notice the verse (17) what he had said. Of course, it is vulgar and shameful to be translated. In the second point, he turns to describe his hours and indeed, he describes it exclusively in an excellent description on which it is swift horse, graceful, strong, its straight tail that is usually on the middle- position, its legs, and its forehead, etc... Then he followed his description to describe hunts and in comparison how often, that horse speed precedes the wild animals on the desert. At the end, he changes his manner to describe the rainy clouds that pours its rain to wet the ground then the desert land will be flourish, and how the flowage swept everything on its way even the buildings and animals, then the poet symbolizes the hills' peak as if the middle of the spindle which contains the wool. It is indeed a good poem since it has a good utterance, abundant of meanings, eloquent in letter and sprit as well as all the collections of the pre-Islamic period poems have the same characteristics. + +What could we extract from this poem? + +1. The tribal societies on that time have not prohibitive things; the wine the adultery, the theft, moreover they worshiped the idols but the Islam recovered them and purified their souls. +2. They are strong men, bold men, generous men, had good qualification on battlefields and war affairs. +3. They are kind to their neighbours... etc... +4. The black-paint or the black-stain on the behavior of this poet -in how much that he tries to practice the unfamiliar practicing, which is out of the Islam religion- is not an excuse for criticism since not all societies are clear off this shamefully manner of practices. Yet the Islam on the Arabian region recovers souls from sins and all prohibitive things. + +### The translation: + +قَفَاَ نَبْكِ مِنْ ذِكُرَى حَبِيبٍ وَمَنْزِلِ بِسِقْطِ اللِّوَى بَيْنَ الدَّخُولِ فَحَوْ مَلِ + +هنا لم أذكر في الترجمة ( دخول و حومل ) واكتفيت بقولي ( some of Mecca places) فالمهم الحدث وليس المكان .. المترجم. + +Stop to moan upon my lover's dwelling remnants. + +Which its trail remains between some of Mecca places. + +فَتُوِضحَ فَاْلِمقْرَاةِ لَمْ يَعْفُ رَسْمُهَا لِمَا نَسَجَتْهَا مِنْ جَنُوبٍ وَشَمْأَلِ + +There my lover dwelling its remnants still witness. + +However, north or south wind had swept them continuously. + +تَرى بَعَرَ الآرْآمِ فِي عَرَضَاتِها وقِيعانِها كَأَنَّهُ حَبُّ فُلْفُلِ + +Yet, you can see the dung of white deer still there. + +And the dwelling ground likes the seed of red-pepper. + +كَأَنِّي غَدَاةَ الْبَيْنِ يَوْمَ تَحَمَّلُوا لَدَى سَمُراتِ الَحْيِّ نَاقِف حَنْظَلِ + +I stood there bewildering beside acacia trees, which grow near her tribe. + +As someone who tries to prick the bitter colocynth fruit to eat its pulp. + +He will be neither cure nor die, moaning until dawn his lover departure. + +وُقُوفاً بِهَا صَحْبي عَلَيَّ مَطِيَّهُمْ يقُولُونَ: لا تَهلِكْ أَسىً وَتَجَمَّلِ + +I stood there many times, while my fellows riding their camels. + +Saying to me, be aware, you will be die or becomes anguished. + +وإِنَّ شِفَائِي عَبْرَةٌ مُهْراقَةٌ فَهَلْ عِنْدَ رَسْمٍ دَارِسٍ مِنْ مُعَوَّلِ + +My misery is "shed tears" I shed it near my lover dwelling remnant. + +Is there any mattock to dig a new grave and burry my soul? + +كَدَأْبِكَ مِنْ أُمِّ الْحَويرِثِ قَبْلَها وَجَارَتِها أُمِّ الرِّبابِ بِمَأْسَلِ + +Your torture after falling in love of this woman— + +Is the same chance, you had got with Um- Harth and her neighbor before. + +إِذَا قَامَتا تَضَوَّعَ المِسْكُ مِنْهُمَا نَسِيمَ الْصِّبَا جَاءَتْ بِرَيَّا الْقَرَنْفُلِ + +When they stand, the musk's odor smells out their dresses. + +Looks like the north breeze, which brings the carnation perfume. + +فَفَاضَتْ دُمُوعُ الْعَيْنِ مِنِّي صَبَابَةً عَلى الْنَّحْرِ حَتَّى بَلَّ دَمْعِي محْمَليِ + +On that time, my tears flooded passionately covering my neck. + +Even the tears flow down until wetting the ground. + +-أَلا رُبَّ يَوْمٍ لَكَ مِنْهُنَّ صَالِحٍ وَلا سِيمَّا يَوْمٍ بِدَارَةِ جُلْجُلِ + +If only I have favour even though one day of those days. + +Especially the day on which, I practiced love near the (Gungle) brook. + +وَيَوْمَ عَقَرْتُ لِلْعَذَارَى مَطِيِّتي فَيَا عَجَباً مِنْ كُورِهَا الُمتَحَمَّلِ + +The day on which, I had slaughtered my camel for the maidens to eat. + +Oh! How much flesh on its back the camel has? + +-فَظَلَّ الْعَذَارَى يَرْتِمَينَ بِلَحْمِهَا وَشَحْمٍ كهُدَّابِ الدِّمَقْسِ الُمَفَّتلِ + +The maidens still enjoy eating that plump fleshy camel's back. + +Which is additionally, contains twisted white fat likes the damask. + +وَيَوْمَ دَخَلْتُ الْخِدْرِ خَدْرَ عُنَيْزَةٍ فَقَالَتْ لَكَ الْوَيْلاتُ إِنَّكَ مُرْجِلي + +One day I entered the boudoir of my lover-mentioning girl. + +She said to me woe! Guy; you will reveal my secret publicly. + +تَقُولُ وَقَدْ مَالَ الْغَبِيط بِنَا مَعاً عَقَرْتَ بَعيري يَا امْرأَ القَيْسِ فَانْزِلِ + +She said when the howdah turns to fall down from the heavy load of both. + +Qais, you must debark, my camel could not continue the march. + +فَقُلْتُ لَهَا سِيري وأرْخِي زِمَامَهُ وَلا تُبْعِدِيني مِنْ جَنَاكِ اُلْمعَلَّلِ + +I call her to go-ahead and loose its rein. + +Saying to her, I wish you might not leave me out of your passionate love. + +فَمِثْلِكِ حُبْلَى قَدْ طَرَقْتُ وَمُرْضِعٍ فَأَلهيْتُهَا عَنْ ذِي تَمائِمَ مُحْوِلِ + +The passionately love may be an entertainment to the woman. + +Even if she is pregnancy or nursing mother, the love sustains her health. + +إِذا ما بَكى مَنْ خَلْفِها انْصَرَفَتْ لهُ بِشِقٍّ وَتحْتي شِقّها لم يُحَوَّلِ + +If her child cries, she immediately turns to feed him by her upper chest. + +However, the half part of her body is under my sexual application wishes. + +وَيَوْماً على ظَهْرِ الْكَثيبِ تَعَذَّرَتْ عَليَّ وَآلَتْ حَلْفَةً لم تَحَلَّلِ + +One day on the peak of sand dune, she excused not to allow me. + +To practice with her the enjoyable love and swore to cut the relation. + +أَفاطِمَ مَهْلاً بَعْضَ هذا التَّدَلّلِ وَإِن كنتِ قد أَزْمعْتِ صَرْمي فأَجْمِلي + +O, (Fatima) please be ease, cut off some of this coquetry. + +And if you determine to abandon me, please be fair. + +أغَرَّكِ منِّي أن حبَّكِ قاتِلي وَأَنَّكِ مهما تأْمري الْقلبَ يَفْعَلِ + +Does your passionate love is your excuse? + +To kill me as you want and, however, you want! + +وَإِنْ تَكُ قد ساء تك مِني خَليقةٌ فسُلِّي ثيابي من ثيابِكِ تَنْسُلِ + +If something of my attires disturb you— + +Please, I suggest that you know our both attires had the same source. + +وَما ذَرَفَتْ عَيْناكِ إِلا لِتضرِبي بِسَهْمَيْكِ في أَعْشارِ قلْبٍ مُقَتَّلِ + +Moreover, when your eyes shed tears, this hurt me. + +When throwing their arrows they cut my heart to peaces. + +وَبَيْضةِ خِدْرٍ لا يُرامُ خِباؤُها تَمتَّعْتُ من لَهْوٍ بها غيرَ مُعجَلِ + +Perhaps, slowly and desirably I had enjoyed myself with a white woman. + +Who she stays in her tent settle there as the bird that incubate its egg. + +تجاوَزتُ أَحْراساً إِلَيْها وَمَعْشراً علّي حِراصاً لَوْ يسرُّونَ مقتَلي + +I have passed there her guards and her fellow tribe. + +Of course, they kill me soon, if they know I got there. + +إِذا ما الثّرَيَّا في السَّماءِ تَعَرَّضَتْ تَعَرُّضَ أَثْناءِ الْوِشاحِ الُمفَصَّلِ + +I meet her when the Chandelier on top of the sky appeared. + +Which looks alike her jewelry- embroidered scarf. + +فجِئْتُ وقد نَضَّتْ لِنَوْمٍ ثيابَها لدى السّترِ إِلا لِبْسَةَ الُمتَفَضِّلِ + +I came there when she took off her dresses pretends to sleep. + +She waited me there in front of her tent for sexual purpose. + +فقالتْ: يَمينَ اللهِ مالكَ حِيلَةٌ وَما إِنْ أَرى عنكَ الغَوايةَ تَنْجلي + +Then she said; by the God, you had not any trick. + +I read on your face that you decide to commit sin certainly. + +خَرَجْتُ بها أَمْشي تَجُرِّ وَراءنَا على أَثَرَيْنا ذَيْلَ مِرْطٍ مُرَحَّلِ + +I took her out of her dwelling followed me. + +Wearing her silky long garment, this sweeps the ground. + +فلمَّا أَجَزْنا ساحَة الحيّ وَانْتَحَى بنا بطنُ خَبْتٍ ذي حِقافٍ عَقَنْقَلِ + +When we have passed her tribe's yard and reached secure place. + +Between the circular sandy hills covered by bushes, we stop there. + +هَصَرْتُ بِفَوْدَيْ رأْسِهاَ فَتمايَلَتْ علّي هضِيمَ الْكَشْحِ رَيَّا الْمَخْلخَلِ + +Immediately I put her head on the middle of my chest strongly. + +She responds to me at once and swings between her thin waist and neck. + +مُهَفْهَفَةٌ بَيْضاءُ غيرُ مُفاضَةٍ ترائبُها مَصْقولَةٌ كالسَّجَنْجَلِ + +She is pleasant, white, and lovely, of slim waistline woman. + +Otherwise, her bosom is glossed like the mirror. + +كَبَكْرِ الُمقاناةِ البَياضَ بَصُفْرَةٍ غذاها نَميرُ الماءِ غيرُ الُمحَلّلِ + +She is alike the virgin of unprecedented female. + +She is of desirable colour that mixes between white and yellow. + +Who, feeds only on the pure water, never is turbid by other. + +تصُدّ وَتُبْدي عن أَسيلٍ وَتَتَّقي بناظرَةٍ من وَحشِ وَجْرَةَ مُطَفِلِ + +She turns and appears her shiny veiled check to us. + +But looks to us as the wild mother deer of experiencing sight. + +وجِيدٍ كجِيدِ الرّئْمِ ليْسَ بفاحشٍ إِذا هيَ نَصَّتْهُ وَلا بمُعَطَّلِ + +Her neck is better than the neck of white antelope. + +However, this neck carries heavy necklaces, but easily can move. + +وَفَرْعٍ يَزينُ اَلمتنَ أَسْودَ فاحِمٍ أَثِيثٍ كَقِنْوِ النّخلةِ الُمتَعَثْكِل + +Her coal black hair covers her back. + +Likes the relaxed thick branches of date palm is her hair. + +غدائِرُه مُسْتَشْزِراتٌ إِلى العُلا تَضِلّ العِقاصُ في مُثَنَّى وَمُرْسَلِ + +Her braids are fastened on the top of her head. + +She looses her hair's end fabulously unrestricted in two tufts. + +وكَشْحٍ لطيفٍ كالجديل مُخَصَّرٍ وساق كاْنبوبِ السَّقيّ الُمذَلَّلِ + +(أنبوب السقي المدلل يقصد به نبات البردي المشبع بالماء) + +Her flank is fine and twisted into the middle. + +Her legs are as the irrigated fresh sedges stems. + +وتضحي فتيتُ المِسكِ فوقَ فراشها نؤُومَ الضُّحى لم تَنْتُطِقْ عن تفضُّل + +When she awakes the smell of musk is around her bed. + +She is slugabed the forenoon time never she wears the belt of servants. + +وَتَعْطو برَخْصٍ غيرِ شَئْن كأنهُ أَساريعُ ظْبيٍ أوْ مساويكُ إِسْحِلِ + +She picks the things by smooth soft fingertips. + +Which are alike the fingertips of deer or lizard feet. + +تُضيءُ الظَّلامَ بالعِشاءِ كأَنَّها مَنارَةُ مُمْسَى راهِبٍ مُتَبَتِّلِ + +She lights her house on evening time. + +Her house looks alike the cell of the worshiper monk. + +إِلى مِثْلِها يَرْنو الَحليمُ صَبابَةَ إِذا ما اسبَكَرَّتْ بينَ درْعٍ ومجْوَلِ + +To this woman, every tolerant man would seek to reach her heart. + +Who she precedes her little fellow since she is long height. + +تَسَلَّتْ عَماياتُ الرِّجالِ عَنِ الصبا وليسَ فُؤَادي عن هواكِ بُمنْسَلِ + +Despite of all men abandon the love of this passionate woman. + +Still I claim that my heart is unchangeable of this love. + +أَلا رُبَّ خصْمٍ فيكِ أَلْوَى رَدَدْتُه نصيحٍ على تَعذا لهِ غيرِ مُؤتَلِ + +I wish only that any opponent tried to prevent me from this love. + +Never I listen to him, but go ahead on my passion. + +وَليلٍ كمَوْجِ الْبَحْرِ أَرْخَى سُدولَهُ عليَّ بأَنْواعِ الُهمُومِ ليبْتَلي + +The night covers me loosing its end likes the wide sea. + +Mourning me by its coming motivates my pains and my emotions. + +فَقلْتُ لَهُ لَّما تَمَطَّى بصُلْبِهِ وَأَرْدَفَ أَعْجَازاً وَناءَ بكَلْكَلِ + +I have said to the night when I feel it is apparently endless. + +Moreover, it hurts me by its stiff emotions. + +أَلا أَيُّها الَّليْلُ الطَّويلُ أَلا انْجَلي بصُبْحٍ وما الإِصْباحُ مِنكَ بأَمْثَل + +O, cursed night; do you go away please. + +Break dawn please, although I think morning is worse than thy night. + +فيا لكَ مِن لَيْلٍ كأَنَّ نُجومَهُ بأَمْراسِ كتَّانٍ إِلى صُمِّ جندَلِ + +What a long night you are! + +As if your stars are fastened by strong- rob to the mountain. + +وَقِرْبَةِ أَقْوامٍ جَعَلْتُ عِصَامَها على كاهِلٍ منِّي ذَلُولٍ مُرَحَّل + +May be some of tribes put their reliance upon the stick of someone. + +Who is restless, and his camel usually is ready to departure. + +وَوَادٍ كجَوْفِ الْعَيرِ قَفْرٍ قطعْتُهُ بهِ الذئبُ يَعوي كالَخليعِ الُمعَيَّلِ + +To that valley, he tends on, which looks alike the ass abdomen. + +On which it is encircled by wilderness and the wolf howling there. + +فقُلتُ لهُ لما عَوى: إِنَّ شأْنَنا قليلُ ألْغِنى إِنْ كنتَ لَّما تَموَّلِ + +I said to the wolf when it howls; let us go. + +We are poor men; you can find your dinner in another place. + +كِلانا إِذا ما نالَ شَيْئاً أَفاتَهُ وَمَنْ يْحترِث حَرْثي وحَرْثَك يهزِل + +Both of us if he thinks that he gains something may not expect the better. + +That way will depress our strength since it is not secure way. + +وَقَدْ أَغْتَدي والطَّيُر في وُكُناتِها بُمنْجَرِدٍ قَيْدِ الاوابِدِ هيْكلِ + +May be I go away to wilderness finding the birds still on their nests. + +On which the forerunner wild animals can be seen there also. + +مِكَر مِفَرِّ مُقْبِلٍ مُدْبِرٍ مَعاً كجُلْمُودِ صَخْرٍ حطَّهُ السَّيْل من عَلِ + +My horse is swift and accustomed to do all battlefields acts. + +Its running is similar to the descended stone carried by the water current. + +كُمَيْتٍ يَزِل الّلبْدُ عن حالِ مَتْنِهِ كما زَلَّتِ الصَّفْواءُ بالُمَتَنِّزلِ + +A reddish brown colour horse, its saddle may slip away out of its back. + +As the raindrops which glides on the surface of the smooth stone. + +على الذَّبْلِ جَيَّاشٍ كَأَنَّ اهتزامَهُ إِذا جاشَ فيهِ حميُهُ غَليُ مِرْجَلِ + +Even if has the slim abdomen, but it has vigorous actions. + +Its neighs boil inside its chest as if the boiling water. + +مِسَحِّ إِذا ما السَّابحاتُ على الوَنَى أَثَرْنَ الْغُبارَ بالكَديدِ المرَكلِ + +Its running increases gradually while it is racing with other horses. + +Simultaneously the horses raise the dust over the sold ground. + +\- َزِلّ الْغُلامَ الخِفُّ عَنْ صَهَواتِهِ وَيُلْوي بأَثَوابِ الْعَنيفِ الُمثَقَّلِ + +This horse could not be ridden only by the bold equestrian. + +Since the young man or the little expert may slip away on its back. + +دَريرٍ كَخُذْروفِ الْوَليدِ أمَرَّهُ تَتابُعُ كفّيْهِ بخيْطٍ مُوَصَّلِ + +It is swift horse as if the pierced stone which the boys play by it. + +On which they fasten to the stone a short thread to circle it. + +لَهُ أَيْطَلا ظَبْي وسَاقا نَعامةٍ وَإِرْخاءُ سِرحانٍ وَتَقْرِيبُ تَتْفُلِ + +The horse has the flank of deer and legs of ostriches. + +In addition, it has the walking wolf pattern when it attacks. + +ضليعٍ إِذا استَدْبَرْتَهُ سَدَّ فَرْجَهُ بضاف فُوَيْقَ الأَرْض ليس بأَعزَلِ + +That horse has large ribs bones and wide forehead. + +Moreover, its tail does not touch the earth, usually is straight tail. + +That is a good property acts to close the space between its back legs. + +كأنَّ على الَمتْنَينِ منهُ إِذا انْتَحَى مَدَاكَ عَروسٍ أَوْ صَلايَةَ حنظلِ + +Seemingly its two solders are alike the smooth sold stone. + +On which people crush the solid material over it. + +كأنَّ دِماءَ الهادِياتِ بِنَحْرِهِ عُصارَةُ حِنَّاءٍ بشَيْبٍ مُرَجَّلِ + +The bloods of the precedable hunting wild animals stain its front. + +It looks alike the hoary hair which is combed with henna stain. + +فَعَنَّ لنا سِرْبٌ كأنَّ نِعاجَهُ عَذارَى دَوارٍ في مُلاءٍ مُذَيّلِ + +A herd of an antelope confronts us on this wilderness. + +Its females as the virgin girls encircle around standing stone. + +Since the colour of this animal is white likes the colour of virgin girls. + +فأَدْبَرْنَ كالجِزْعِ المَفصَّل بَيْنَهُ بِجِيدِ مُعَمِّ في الْعَشيرةِ مُخْوَلِ + +When they turn back its appearance looks alike the Yemenite beads. + +It is similar to the gray necklace beads, which encircles the boy neck. + +فأَلحَقَنا بالهادِياتِ ودُونَهُ جَواحِرُها في صَرَّةٍ لم تُزَيَّلِ + +As this horse is fast, we reach the forefront of this herd easily. + +While the rear end of the herd cannot separate since the herd is slower than the horse. + +فَعادى عِداءً بَيْنَ ثوْرٍ وَنَعْجَةٍ درَاكاً وَلَمْ يَنْضَحْ بِماءٍ فَيُغْسَلِ + +Since it is swift horse it can confine one aux and one caw in one time. + +Exactly the horse helps its rider not to give the hunts time to sweat more. + +فظَلَّ طُهاةُ اللّحْم من بَيْنِ مُنْضجِ صَفِيفَ شِواءٍ أَوْ قَدِيرٍ مُعَجَّلِ + +Then the meat is abundant for each one to cook or grill. + +وَرُحْنَا يَكادُ الطّرْفُ يَقْصُر دُونَهُ مَتَى مَا تَرَقَّ الْعَيْنُ فيهِ تَسَفّلِ + +Until evening, we still describe extensively this horse figure and shape. + +Even if our sight admire its upper parts but soon it will fix on its legs. + +فَبَاتَ عَلَيْهِ سَرْجُهُ وَلِجامُهُ وباتَ بِعَيْني قائِماً غَيْرَ مُرْسَلِ + +It slept the night puts on its saddle and rein. + +Never eats something until the morning. + +أَصَاحِ تَرَى بَرْقاً أُرِيكَ وَمِيضَهُ كَلمْعِ الْيَدَيْنِ فِي حَبيِّ مُكلّلِ + +O, friend do you see that lightening which flashes its gleam. + +I think it is similar to the hand shaking in this cloudy darkness. + +يضِيءُ سَنَاهُ أَوْ مَصَابِيحُ راهِبٍ أَمَالَ السَّلِيطَ بالذُّبَالِ الُمُفَتَّلِ + +This gleaming is alike the shadow lantern's light of the monk. + +Otherwise, when the monk puts more fuel the light increases more. + +قَعَدْتُ لَهُ وَصُحْبَتي بَيْنَ ضَارِجٍ وَبَيْنَ الْعُذَيْبِ بَعْدَ مَا مُتَأَمَّلي + +I sat there between my fellows astonishing that glimmering clouds. + +However, it appears distant but I think it covers me. + +على قَطَن بالشَّيْم أيْمنُ صَوْتهِ وَأَيْسَرُهُ على الْسِّتَارِ فَيُذْبُلِ + +O, what a large cloud it is! Its right side covers (Katn) mountain. + +However, its left side covers (Yathbul) mountain. + +(These between brackets are names of mountains in Mecca.) + +فَأَضْحَى يَسُحُّ الْماءَ حوْلَ كُتَفْيَهٍ يَكُبُّ على الأذْقانِ دَوْجَ الكَنَهْبَلِ + +The flowage, which came from these mountain peak— + +Had rooted up the large trees and swept the ground occasionally. + +وَمَرَّ على الْقَنّانِ مِنْ نَفَيَانِهِ فَأَنْزَلَ منْه العُصْمَ من كلّ منزِلِ + +The rainy clouds had come over the (Finan) mountain. + +On which lastly resulted into that all ibexes descended down. + +وَتَيْماءَ لَمْ يَتْرُكْ بها جِذْعَ نَخْلَةٍ وَلا أُطُماً إِلا مَشِيداً بِجَنْدَلِ + +Even this rainy cloud leaves nothing to be stand at (Tymma) village. + +It rooted up the trees and the buildings except those were built by rocks. + +كَأَنَّ ثَبيراً فِي عَرانِينِ وَبْلهِ كَبيرُ أْنَاسٍ فِي بِجَاد مُزَمَّلِ + +I think that (Thabber) mountain had hit by that rainy clouds firstly. + +It is wrapped as the head of the tribe who wears many fine coats. + +كَأَنَّ ذُرَى رَأْسِ الُمجَيْمِرِ غُدْوَةً من السَّيْلِ وَالأَغْثَاءِ فَلْكَهُ مِغْزلِ + +Seemingly the peak of this hill is alike the middle of the spindle. + +In how much the flowage covered it by grasses and scum on its center. + +وَألْقَى بصَحراءِ الْغَبيطِ بَعاعَهُ نزُولَ اليماني ذي العِيابِ المحمَّلِ + +This heavy cloud provides the desert to be an abundant fertile land. + +As if the Yemeni merchant who displays his variant goods of welfare. + +كَأَنَّ مَكاكّي الجِواءِ غُدَيَّةً صُبِحْنَ سُلافاً من رَحيقٍ مُفَلْفَلِ + +As if, these birds were drinking an experiencing wine. + +Since they sing beautifully and fluently at morning after they see the rain. + +كانَّ الْسِّباعَ فِيهِ غَرْقَى عَشِيَّةً بِأَرْجَائِهِ الْقُصْوَى أَنَابِيشُ عُنْصُلِ + +This flowage had drowning the lions on that evening. + +Hence their bodies are look alike the wetted and muddy wild onions. diff --git a/pages/audo-eo.md b/pages/audo-eo.md new file mode 100644 index 0000000..83d8926 --- /dev/null +++ b/pages/audo-eo.md @@ -0,0 +1,21 @@ +--- +title: audo +tags: esperanto +source: therealtruex.com (restored from the original site files) +--- + +[](esperanto.html) + + + +Esperanto Hejmpaĝo + +## Kiel fari bona aŭdo + +### Pop-filtro + +[YouTube (l' angla)](https://www.youtube.com/watch?v=EUkB9rukJSk) + +### Fiksu bruo kun Audacity + +[YouTube (l' angla)](https://www.youtube.com/watch?v=10FFKl_0GSA) diff --git a/pages/deksesop2.md b/pages/deksesop2.md new file mode 100644 index 0000000..b9a2c12 --- /dev/null +++ b/pages/deksesop2.md @@ -0,0 +1,41 @@ +--- +title: Deksesop 2.0 +tags: esperanto +source: therealtruex.com (restored from the original site files) +--- + +Neas ekzist de nedefinita artikol; nuras ekzist de difinita artikol (la) + +Substantivas la hav de l'finigx o. Porformadas je l'multenombr aldon de l'finigx j. Nur duopas l'kazar: nominativ kaj akuzativ; la lasta ricevatas el la nominativ per la aldon de l'finigx n. Je esprim de l'kazceter peras help de prepocizioj. (Je l'genitiv peras de, je l'dativ peras al, je l'ablativ peras per). + +Je l'fin' de l'adjektiv peras a. Samkielas kiel cxe substantiv pri kaz kaj nombr. Je l'komparativ faras la vort pli, je l'superlativ vort plej; kunjunkci' ol uzigxe cxeas je l'komparativ. + +Jenas cxiu numeral fundamenta (ne deklinaciatas): unu, du, tri, kvar, kvin, ses, sep, ok, naux, dek, cent, mil. La dekar kaj centar formatas per simpla numeralkunig. Aldonigxas la finigx de l'akjektiv por la signad de numeral orda; por la multobla - la sufiks obl, por la nombrona - on, por la kolektiva - op, por la disdivida - la vort po. Kromas la uzebl de numeral substantiva kaj numeral adverba. + +La persona pronomar: mi, vi, li, sxi, gxi (pri objekt aux best), si, ni, vi, ili, oni; je pronom poseda peras aldon de l'finigx adjektiva. Substantivkielas la deklinaci'. + +La deverba sxangx ne lauxas je person' nek nombr. Jenas la formar de l'verb: estantas la temp kun finigx -as; estintis la temp kun -is; estontas la temp kun -os; kondicxmodas -us; ordonmodas -u; sendifinmodas -i. Participar (kun senc adjektiva aux adverba): igas je aktivec kaj estantec -ant; je aktivec kaj estintec -int; je aktivec kaj estontec -ont; je pasivec kaj estantec -at; je pasivec kaj estintec -it; je pasivec kaj estontec -ot. Responda form de l'verb 'esti' kaj particip pasiva de l'bezonata verb perhelpas je formad de cxiu form de l'pasiv; cxe pasiv' cxeprepozicias 'de'. + +Je l'fin de adverb peras e; komparada gradar samkielas je adjektiv. + +Postulas cxiu prepozici je l'nominativ. + +Legatas cxiu vort, kiel gxi skribitas. + +La akcent cxiamas sur la antauxlasta silab. + +Simplkunig formperas je vort kunmetita (cxefvort enfinas); ankaux memstare vortas la gramatikaj finigxoj. + +Cxge jama nea vort, forlasatas vort ne. + +La ricev de finigx de l'akuzativ kromporas montr de direkt. + +Difinite kaj konstante signifas cxiu propozici'; sed seas la dev pri uz de ia prepozici' kaj neas la montr de rekta senc, kia nome prepozici' prenendas, tiamas la uz de l'prepocizi' 'je', kiun mankas memstara signif. Ankauxas la anstatauxa uzebl de l'akuzativ sen prepozici'. + +Pri l'fremdvortar, kiu en lingvplimult elunufontas, sensxangxas la uz en la lingv Esperant. Nuras ilia ricev de l'ortografi' de tiu cxi lingv. Sedas la plibonuz, cxeante vortoj diversaj de unu radik, de sensxangxa nura vort el fundament kaj la elform de ceteraj laux l'regular de l'lingv Esperant. + +Eblas la forest de l'finvokal de l'substantiv kaj de l'artikol, kajas la anstatauxig per apostrof. + +Mihxil-as la traduk. Reen al pagx pri l'gramatik de Esperant. + +[al difin' l'esperantid 2.0](lesperant2.html) diff --git a/pages/esperantaj-audoj.md b/pages/esperantaj-audoj.md index ed55383..67c9f7c 100755 --- a/pages/esperantaj-audoj.md +++ b/pages/esperantaj-audoj.md @@ -38,7 +38,7 @@ Esperanto Hejmpaĝo - [](https://kern.punkto.info/) [Kern Punkto](https://kern.punkto.info/) -- [intervjuoj de aejk (en Afriko)](intervjuoj-de-aejk.html) +- [intervjuoj de aejk (en Afriko)](intervjujoj-de-aejk.html) <span class="fishup"> </span> diff --git a/pages/esperanto-helpo.md b/pages/esperanto-helpo.md new file mode 100644 index 0000000..d7fcc05 --- /dev/null +++ b/pages/esperanto-helpo.md @@ -0,0 +1,51 @@ +--- +title: helpu +tags: esperanto +source: therealtruex.com (restored from the original site files) +--- + +[](esperanto.html) + + + +Esperanto Hejmpaĝo + +## Kio? + +Kun LaTeX formatojn kaj sonlibrojn de nekopirajtatajn librojn ni povas: + +- eldoni librojn kiel `ePub`, `mobi`, `PDF`, kaj `html` senpaga por eReader-oj +- eldoni senpaga mp3 librojn +- eldoni kun Amazon Kindle kaj Amazon audible +- eldoni paperaj libroj + +Kun tio projekto, la esperanta komunumo gajnos multege da fortaj lernintoj, kaj ni faciligos la legadon de esperanto! + +### *Kiel* helpi nin? + +- Sendu viajn laborojn por la retejo a `truex@equwal.com`. Preferinde, LaTeX, ePub, mobi, txt, kaj HTML, sed mi povas fiksi ĝin se ĝi estus nur txt. +- Petu permeson de aŭtorojn por la bitlibrigaĵo kaj sonlegaĵ de libroj. +- Sendu ne tajpatajn librojn, paperaj aŭ PDF-aj por ni fari estontece. + +#### Legu aŭde iujn librojn + +Kun bonan mikrofonon kaj kvietan ĉambron, legu parto de iun projekton. Kun Audacity, redaktu la aŭdo. G + +#### Formatu LaTeX librojn + +Se vi havus la rajton eldoni la libron, aŭ se la libro estas for de kopirajto, faru la LaTeX, kaj ePub, PDF, txt, html. + +### *Kie* helpi nin? + +- en ĉi tiun retejon +- en [LibriVox EO](https://librivox.org) +- en [wikisource EO](https://eo.wikisource.org) + +### TODO + +- [La Sankta Biblio -- sonlibro k. bitlibro "kiel literaturo"](biblio.html) +- [La faraono -- sonlibro](la-faraono.html) +- [Budhismaj rakontoj -- sonlibro k. bitlibro](budhismaj-rakontoj.html) +- Esperanta informpaĝo por LaTeX uso +- Esperanta informpaĝo por sonlibrlegado +- diff --git a/pages/idoj-de-orfisto.md b/pages/idoj-de-orfisto.md new file mode 100644 index 0000000..7ac1536 --- /dev/null +++ b/pages/idoj-de-orfisto.md @@ -0,0 +1,11 @@ +--- +title: idoj de orfisto +tags: esperanto +source: therealtruex.com (restored from the original site files) +--- + +wikipedia [en](https://en.wikipedia.org/wiki/Children_of_Orpheus) [eo](https://eo.wikipedia.org/wiki/Idoj_de_Orfeo) + +[html](https://eo.wikisource.org/wiki/Idoj_de_Orfeo) [mobi](https://ws-export.wmcloud.org/?format=mobi&lang=eo&page=Idoj_de_Orfeo) [epub](https://ws-export.wmcloud.org/?format=epub&lang=eo&page=Idoj_de_Orfeo) [pdf](https://ws-export.wmcloud.org/?format=pdf&lang=eo&page=Idoj_de_Orfeo) + +[](https://eo.wikisource.org/wiki/Idoj_de_Orfeo) diff --git a/pages/intervjujoj-de-aejk.md b/pages/intervjujoj-de-aejk.md new file mode 100644 index 0000000..80b3414 --- /dev/null +++ b/pages/intervjujoj-de-aejk.md @@ -0,0 +1,11 @@ +--- +title: intervjuoj +tags: esperanto +source: therealtruex.com (restored from the original site files) +--- + +### Intervjuoj de TEJO + +[aejk retpaĝo de la intervjuoj](https://akademio.tejo.org/projektoj-aejk-kapabligo-intervjuoj/) + +[mp3 de la intervjuoj en afriko (2:13:04)](static/book/intervuoj-de-tejo.mp3) diff --git a/pages/noveloj-de-la-ondo.md b/pages/noveloj-de-la-ondo.md new file mode 100644 index 0000000..38ac515 --- /dev/null +++ b/pages/noveloj-de-la-ondo.md @@ -0,0 +1,3242 @@ +--- +title: noveloj ondo +tags: esperanto +source: therealtruex.com (restored from the original site files) +--- + +[](esperanto.html) + + + +Esperanto Hejmpaĝo + +## Noveloj de La Ondo + +[HTML ĉe La Ondo](http://literaturo.esperanto.net/noveloj/25.html) [txt](static/noveloj-de-la-ondo.txt) [mobi](static/noveloj-de-la-ondo.mobi) [pdf](static/noveloj-de-la-ondo.pdf) [epub](static/noveloj-de-la-ondo.epub) + +### Allegro Moderato + +##### Originala Novelo de Grigorij Arosev + +En la sxtuparo estis abomena krepusko – videblis nur iuj svagaj konturoj de la viroj, kiuj jam kelkan tempon staris cxe la muro. Unu el ili ne movigxis – li nur staris, sin apoginte al la muro, kaj duonbrue snufis. Lia ĉapo preskaux tute kovris liajn okulojn, do pro tio, kaj ankaux pro la propra maldeziro, li vidis nenion, kaj li parolis nenion. Du aliaj konturoj viglege konversaciis – ridante, gestante kaj eĉ iom saltetante. + +– Do, vi diras, ke citronoj en via lando estas pli dolcxaj ol maturaj merizoj? + +– Nu ja certe. Ilin plantis kaj prizorgis plej sagxaj akademianoj de nia lando. La rezulto estis tia, ke la citrona gusto estis tute neniigita – kaj la acideco por cxiam foriris el niaj vivoj. + +– Cxu vi tion bezonis? + +– Imagu: post cxiu vekigxo, vi iras en vian kuirejon, surforneligas teujon… + +– Kia plezuro! Mi cxion oferus por havi eblecon ĉiumatene alfronti taskon elekti ion por mia matena trinko – ĉu eglanterian, ĉu simplan, ĉu riban, ĉu fragan teon… + +– Kaj poste vi rigardas tra la fenestro… + +– La horizonto sin kasxas malantaux arbaroj… + +– Malprave: gxi kasxas sin tie, kie estas mi. Sed cxe vi la horizonto jxus vermiljone reaperis – ne forpelu ĝin. + +– Ne, ne, tute ne, estis eraro. Kaj kio sekvas? + +– Sekvas la atendata ekbolo de la akvo, vi versxas gxin en la tason – cxu matene vi kutime uzas grandan aux malgrandan? + +– Cxiuj priridas min pro mia sescent-grama krucxego… + +– Kaj do vi rigardas al gxi, kaj la vaporo sterniĝas en viaj okuloj. Vi sxutas sukeron, kaj venas atendata momento por la unua gluto. Cxu estas bonege? + +– Senhezite! + +– Kaj nun imagu plu: vi ektrinkas, kaj tuj sentas, ke via Die donacita teo estas acida, acxe acida, nauxze acida. Viaj histoj kuntirigxas – kaj vi devas forversxi vian teon en lavabon… + +– Kiom dolore… + +– Do, nun vi komprenis, ke la citronoj tute ne necesas. Almenaux tion ni komprenis – kaj de nun ni vivas bonege. + +– Sed vi dauxre nomas la anstatauxigitajn fruktojn citronoj? + +– Jes, cxar diversaj stultuloj plu kredas, ke ili mangxas citronojn, kiuj tiom neatendite dolĉiĝis. + +– Se vi ja mem diris, ke viaj akademianoj faris ilin dolcxaj? + +– Ho, mi nur testis vin. Vi estas same stulta, kiel cxiuj ceteraj. Ne eblas dolĉigi citronojn, ne eblas. Ni ekstermis citronujojn ĉie, kaj anstatauxe plantis merizarbojn. Tio ja eblas. Same oni povas kredigi hebetulojn, ke ili mangxas citronojn, dum ili estas dronantaj en meriza suko. + +– Sed kian celon vi volis atingi per tiu ago?! + +– Vi naivulo. Pripensu bone: se ekzistas citronoj, kiuj estas acidaj – kiacele oni lasu ilin ekzisti? Ja anstatauxe oni povas havi multegajn aliajn, pli agrablajn aferojn. + +Cxio igxis klara, kaj la silento penetris ilian sxtuparon. Ie de supre ekblekis forjxetita kaj falanta rubaĵo. La nenion rimarkanta homo staris senmove, kaj tiel li faris jam pli ol horon. La kontrauxcitronulo post iom da minutoj ĝentile demandis: + +– Kaj kiel fartas via amatino? + +– Ni disigxis antaux kelkaj tagoj – jes, tre angore… + +– Sed kio okazis inter vi? + +– Mi ne scias gxuste. Simple en iu tago sxi venis al mi, kaj diris: “Kara, mi intencas senprokraste forlasi vin”. Mi demandis: “Cxu vere?” Sxi kapjesis, kaj tuj foriris. Strange. Neniu kialo. Neniu motivo. Neniu klarigo. Simile al sonĝo. + +– Ne, amiko, ne estis songxo. Estis somnolo. + +– Kia diferenco estas inter songxo kaj somnolo? + +– Scienca vidpunkto ne interesus vin. Sed la plej grava detalo estas jena. Dum vi songxas, vi certas aux ke vi sonĝas, aux ke vi troviĝas en reala situacio. En somnolo vi ne povas klare kompreni, kie vi estas. Vi jen ekdormas, sed tuj iu subkonscia najlo ponardas vian koron, kaj vi ne plu dormas, tamen cxi tiu najlo estas tiom fragila sed samtempe akrega, ke vi vere sxanceliĝas, turmente pesilas inter du flankoj de la homa stato. + +– Sed kiel tio rilatas al mia amatino? + +– Cxu vi povas rememori sxian nomon? + +– Hm… Strange. + +– Kaj sxian alton? + +– Tre interese. + +– Kaj trajtojn de sxiaj korpopartoj? + +– Nekredeble! + +– Do, cxu vi jam komprenis? + +– Ne! + +– Ho. Cxu vi povas konfirmi, ke sxi estis reala objekto de via vivo? + +– Sed mi ja spektis sxin! Flaris ŝin! Palpis ŝin! + +– Cxu? Do, tuj diru sxian nomon! + +– Mi komprenis. + +– Kaj cxu vi akceptus la ideon, ke sxi estis nur via songxo? + +– Neniukaze! + +– Do, estis somnolo. + +– Tiukaze vi povas ekinsisti, ke mi mem estas somnolo! + +– Sed cxu iu deklaris la malon? + +– Vi mokas! Cxar ankaux vi estas somnolo! + +– Nepre jes. + +– Kaj cxi sxtuparo? + +– Estas vojo de la teraj fantomoj al la cxielaj vizioj. + +– Kaj la tuta vivo? + +Respondo ial ne sekvis. + +– Diru, sed kio pri la tuta vivo? + +Pluis nenio. + +– Diru do! + +Post iom da tempo li denove ripetis sian frazon, kaj samtempe auxdigxis la responda repliko, do iliaj vocxoj sonis samtempe: + +– Diru al mi ion, alikaze mi svenos cxi-loke! + +– Vi mem cxion komprenis, do ne demandu plu. + +Neatendite la gxis nun silentinta viro preskaux furioze interrompis la kompanojn: + +– Nu, cxu ni iam iros? + +– Ne, haltu, ja tiom gravaj aferoj klarigxas… + +– Ni iru! + +– Atendu momenton, nur momenton… + +– Mi do iras… + +– Sed kial vi ne volas atendi? Ja nur plian momenteton mi petas… + +– Cxar jam tedis… + +– Kio tedis? + +– Cxi tiuj stultajxoj. Vi jam staras cxi tie dum du horoj, ion balbutas, kvazauxkonversacias… + +– Kial “kvazaux”? + +– Cxar neniu estas cxi tie, idioto, krom vi kaj mi! Mi silentas, kun kiu vi do babilas? + +– Kun kiu? + +– Kun via ombro, jen. Mi do iras. Gxis. + +– Atendu, ankaux mi... + +Kaj sursxtupare restis nur la ombro. + +### Muziko kaj maro + +Originala novelo de Grigorij Arosev + +1\. + +Ekstere estis sufoka varmego. Leo kuris por preni la intervjuon. Li ne estis malfruigxanta, tamen por iri jam mankis tempo – necesis kuri. Cxirkauxe bruis, tondris, grumblis, hupis kaj brulis la apenina vespero. Leo cxiusekunde visxis ŝviton de la frunto kaj vangoj, sed egale ĝojis pro la baldauxa konversacio kaj pro sia restado en la interesa, nova lando – Italio. Li estis atendata de la ĉeftrejnisto de la loka futbalteamo. Pli ĝuste, Leo devintus lin atendi. Sed auxta ŝtopiĝo korektis la planojn de Leo – en plej bona okazo neniu atendos iun ajn. En malplej bona – la intervjuo estos nuligita. Sed tio ne devis okazi. + +Leo enkuris necesan oficejon jam plene senfortigxinta, sed ideale ĝustatempa: estis kvarono post la tria, kaj post pliaj kvin minutoj sinjoro Giancarlo Barberini bonvenige premis la manon de Leo kaj vigle elparolis en la kripla rusa: “Drasvujte, ja Giancarlo”. Leo iom konfuziĝis, sed ĝoje, kaj tuj rapidis elmontri sian regon de la itala – ja certe, la intervjuo devis okazi en la gepatra lingvo de la mastro, ne de la jxurnalisto. + +Estis jam la tria intervjuo, kiun faris Leo ene de la lasta diurno. La laborritmo estis freneza. Li kuregis el iu urbo en la alian, el Arezzo en Perugia-n, el Perugia en Ancona-n, ja bonsxance ili situas unu apud la alia. Post konversacioj – decxifrado, redaktado, korektado, sendado… Leo estis jxurnalisto en la plej alta senco de la vorto. Li respektis la intervjupartnerojn, scipovis ilin auxdi, kaj trovi en iliaj paroloj, ne ĉiam glataj, la plej gravan, la esencon. Krome Leo bonege regis la rusan, la anglan kaj la italan, li havis bonan skriban stilon, li estis agrabla homo. Oni respektis lin, kvankam ne ĉiuj amis. Li laboris troe. Strange, tamen ĉi tiu trajto en lia profesio ne ĉiam estis io bona. Da Leo estis tro multe. Laux sekreta konfeso de la tagĵurnala librotenisto, Leo sola konsumis gxis okdek procentojn de la honoraria fonduso. Kiu ŝatus tion, krom la homoj, kiuj ne pretendas je honorarioj? + +Finredaktinte la intervjuon kaj sendinte gxin en la redakcion, Leo decidis, ke venas tempo por ripozo. Tutan tagon li volis malstrecxiĝi en la baseno. Salto en la akvon… Ho, kiom malvarmas ĝi… + +2\. + +Nokto. Malvarma, surda nokto. Netrarigardebla, netrairebla mallumego. Jes ja. Italio okazis nur antaux unu jaro kaj duono. Kaj tiam cxio komencigxis. Malvarmumo. Orela inflamo. Malfacila fluo de la malsano. Kaj – katastrofo – perdo de la auxdkapablo. Sufera, nehaltigebla kaj tre malrapida. Komence li – malofte – devis peti la homojn ripeti tion, kion ili diris. Poste – jam ofte. Poste – konstante, kaj la orelo estis jam preskaux en la busxo de la kunparolanto. Kaj poste estis jam kvazaŭ en filharmonio, kiam oni forlasas la halon meze de la koncerto. Oni fermas la pordon – kaj la sonoj daŭre estas aŭdeblaj. Sed post ĉiu paŝo malpli laŭte kaj malpli distingeble. + +Se Leo perdus vidkapablon, tio estus por li ecx pli elteneble. Tiuokaze li devus ekregi novan legomanieron, sed li ja estis produktanto de la tekstoj. Blindeco ja ne influas la verkokapablon… Sed en lia situacio… Kiu li estas sen auxdkapablo? Kiel li povus skribi pri la eventoj, kiujn li ne auxdas? Cxu eblas fari intervjuojn? Viziti gazetarkonferencojn? Verki raportojn post variaj ekspozicioj, manifestacioj? Ne. Nu, restas la sporto – plejofte gxin oni devas vidi, sed ne auxdi. Sed Leo neniam aparte sxatis la sporton kaj neniam taksis sin granda fakulo pri ĝi. + +La kolegoj akceptis la malfelicxon de Leo kompreneme, sed estis videble, ke ili nur paciencas, ne havante grandan deziron labori apud li. Estis evidente, ke postdorse oni jam malagrable primokis lin, sed kiel malkovri tion, kiel? Legi la lipojn Leo ne povis, ĉar fakte ne lernis. Alimaniere kapti la dirintojn – sed kiel?.. Foje li vidis, ke lia telefon-parolanta kolego tutklare diris: “Nia plene surdigxinta Leo”. Kio estis antaux, kio estis post ĉi vortoj – ne gravis. La perpleksigita Leo elkuris straten por fumi. Li ne plu estas jxurnalisto, ne plu la raportisto, ne plu la fama moskva Figaro. Ekde nun lia baza, ĉefa, grava, sola trajto estas la surdeco. Li restos senlanga – gestolingvon li nepre ne lernos, ja tiuokaze li agnoskos sin nekuracebla kaj senesperiĝinta… + +Certe li ne plu vizitis gazetarkonferencojn kaj intervjuojn. Pli kaj pli ofte oni engagxis lin en la redaktadon. Li fosis tekstojn, verkitajn de la aliaj, korektis erarojn kaj miskompostajxojn. Nature ankaux tio estas laboro. Li respektis kunlaborantojn, kiuj okupiĝis pri liaj tekstoj. Sed Leo kutimis mem verki, sed ne esti “ilia plene surdiĝinta Leo”, al kiu oni komisias sercxi misaĵojn en la ĉuprofesiaj laboroj de la kolegoj. Nature, ties tekstoj ne povis esti komparitaj kun la liaj… + +3\. + +Leo multe silentis – ja alie ne povis okazi. Li silentis hejme, li silentis en la oficejo. Li poiome mutigxis, cxar praktiki paroladon ne havis sencon. Li ne auxdis aliajn homojn, do kion li povus tiuokaze diri responde? Lia ununura savo estis la muziko. Li auxskultis muzikon. Pli ĝuste, li ne plu auxskultis ĝin, tamen spektis. Li ofte sxaltis videokanalojn en la reto, elektis iujn konatajn komponajxojn kaj plenatente sekvis lipojn de kantisto. Leo ripetis la kantojn post ili tiom laŭte, kiom li povis. Nu, li ja iel povis, sed ĉu kun bona rezulto, li mem ne sciis. Aliajn fojojn li elektis koncerton plenume de iu orkestro kaj provis en la kapo restaŭri la muzikon. “Tempo, antaŭen” – elstaraĵo de Georgij Sviridov. Jen la pianisto forte frapas siajn klavojn. La fingroj diskuras ambaŭdirekte. Jen leviĝas la violonaj arĉoj, kvazaŭ milittrupoj de post la holmoj. Jen subite eksonas la buglo – la tutlande konata solo. Kaj denove la piano. Kaj denove la violonoj – embarasa unuiĝo de la movoj. Kaj des pli la sona harmonio. La sonoj, la sonoj. Li ja konas ilin, li ja sentas ilin, li ja aŭdas ilin… + +4\. + +Leo logxis en tricxambra loĝejo ĉe la metrostacio “Frunzenskaja”. Kunloĝis tri homoj, havantaj malsaman rilaton al Leo. Grumblulo Matvej Vladimiroviĉ, la sepdekjara patro. Inna – delongatempa amikino, kiu obstine ne volis iĝi edzino de Leo. Kaj Maks – la jxus formale atinginta plenkreskan aĝon filo de Inna. La patro de Maks estis ne Leo, sed iu plia Maks, tute nekonata, kiun Inna lastatempe vidis antaux jardeko. Leo mem neniam vidis lin, kaj ne malĝojis pro tio. Kun la juna Maks li interkomunikiĝis tute bone, ĉar la knabo estis sufiĉe saĝa por postuli de la panjo kaj Leo plenan sendependecon, kompense kauxzante por ili neniun realan ĝenon. Maks tiom lerte manipulis sian delikatecon, ke ĝuis preskaux senliman liberecon. + +Tri homoj krom Leo. Sed fakte li hejme renkontigxis preskaux kun neniu. Li preskaux cxiutage venis hejmen ĉirkaux la noktomezo. La patro ĉiam enlitiĝis je la naŭa – nesxanĝebla kutimiĝo. Maks tiom frue neniam hejmis, oni povis lin atendi ne antaŭ la tria. Inna, certe, strebis resti veka ĝis la apero de Leo, sed ŝi ne ĉiam povis. Tial nemalofte Leo, venante, inspektis la loĝejon jene: bone, la patro kiel kutime dormas, Maks forestas – ankaŭ tio ne estas mirinda, sed kio pri Inna? Inna sidis enkuireje surseĝe kaj dormis, sin apoginte kontraŭ la fridujo. Kara Inna. Li vekis ŝin per la kiso. Sxi ridetis kaj malfermis la okulojn: “Ho, mi jxus ensonĝiĝis. Tre volas dormi. Jen rigardu – en la kaserolo…” – kaj sekvis ĉiamaj klarigoj, kie kiu manĝo troviĝas, kvazaŭ Leo ne povus mem kompreni. Poste Inna iris en ilian ĉambron kaj falis en la liton, sen senvestiĝi. Leo mem demetis ŝiajn vestojn ĝisnude kaj kovris per littuko. Inna dumdorme murmuris dankojn. + +Sed malgraux cxio li konstante strebis paroli kun ili. Tio estis lia celo, lia konsolo, lia savo. Leo sxatis auxskulti la patron. Tiu per sia mallauxta raŭketa voĉo preskaŭ ĉiam diris ion unikan, malsimilan, foje eĉ konsternan. Leo ŝatis diskuti kun Maks – la junulo estis tre sagxa, kvankam proaĝe tro aroganta. Kio pri Inna? Cxio sama, Leo ja elektis ŝin kaj ne povis imagi la vivon sen ŝi. Li, pensanta homo, ne vivus kun malinteresa homo. + +Leo estis la cxefa, la unuiga parto de la strangkonsista familio, tamen kiam Leo spertis la malfeliĉon, la familio ekvelkis. La patro videble senfortigxis kaj preskaux neniam forlasis sian ĉambron. Maks, sxajne, ekloĝis en alia loko. Sed Inna… Inna kvazaux hontis Leon – tion, ke inter ili estiĝis tia barilo. Pri ties apero probable iu kulpis, sed Inna ja certe ne. Tial ŝi auxtomate rakontis al Leo, kie li povas preni la manĝojn, ne tro zorgante, ĉu Leo komprenas ŝin. En aliaj okazoj ŝi silentis. Iliaj amorrilatoj, pli frue okazantaj sufiĉe malofte, nun ĉesis. Leo supozis, ke Inna simple abomenis lin, tamen rekte neniam demandus ŝin, ĉar li sciis, ke ŝi neniam konfesus. + +5\. + +Krom la aliaj, Leo tre sxatis Maurice Ravel. Sed ne la “Bolero”-n – tro konata verko, cxiuj admiras gxin. Iom tede. Sed la konĉerto №1… La genia kreajxo, specife la unua parto. Miraklohelpe antaux kelkaj jaroj Leo trovis la malnovan videoregistraĵon – la plenumon de Zimerman. Tuj post la komenco – amuza stamfado de flutoj kaj piano. Poste, trans la leĝeran kakofonion breĉas la blova gvidmotivo. Facila enpensiĝo. Ekstertera harmonio. Kosma kombino de la sonoj – la sonoj! Ja ĉu oni povas esti surda, se la plej bela inter ĉiuj ekzistaĵoj – la muziko – ne obeas kapricojn de la organismo? + +6\. + +Pigmaliono + +É. M. Falconet: “Pigmaliono kaj Galateo” (1763) + +Foje vespere, cxirkaux la dudek-tria horo, Leo iris hejmen post la laboro. Li profundigxis en siajn pensojn, tenebrajn kaj nedistingeblajn de la blovoj de la makabra novembra vento. La vojo gvidis laux la bulvardo ĝis metrostacio. La vetero estis kvankam aĉa, sed ne malvarma. Leo decidis surbenkiĝi por fumi. Sur la kontrauxa benkoflanko nigris iu malklara figuro. Virino? Viro? Leo ne tre scivolis. Sed jen la figuro ekmoviĝis. “I like to move it, move it”, – Leo kantis sensone kaj etendis la manon, por forskui la cigaredan cindron. Subite la figuro turniĝis al li kaj Leo konstatis, ke estas virino. Pli ĝuste, la figuro estis virina kaj… nuda! Sed la vizaĝo… Statua. Belega, sed statua. Ne viva. Galateo? “Bonan vesperon, sinjoro Leo”, – la figuro diris. “Bonan, – Leo respondis. – Sed kiel mi sukcesas aŭdi vin? Ja mi estas surda”. – “Nu, certe vi ne estas surda. Vi aŭdas ne tion, kion volas viaj ĉirkaŭuloj”. – “Vi pravas, sinjorino. Ja vi estas sinjorino?” – “Ne gravas, kiu mi estas. Diru tiel, kiel vi volas”. – “Sed kion vi volas de mi?” – “Mi volas, ke vi povu aŭdi vin. Vi malsanas, vi suferas, vi dronas en la mallumo. Sed se vi ne aŭdas Inna-n – ja interalie ĉi-momente sxi pripensas sciigi vin, ke vi kun viaj problemoj tedis ŝin – tio ne ankoraŭ estas la kaŭzo perei en la ŝlima krepusko. Jen, prenu, – la figuro diris kaj en la manoj de Leo aperis konkajxo, simpla mara konkaĵo. – Proksimigu ĝin al la orelo. Tie estas la maro. Cxu aŭdeblas?” – “Aŭdeblas”, – Leo murmuris, efektive, kvazaŭ en infanaĝo aŭdinte la ondan plaŭdon. “Ĉu vi ankaŭ la muzikon aŭdas?” – “Jes, mi ŝaltas videojn kaj rigardas, kiel oni ludas…” – “Jes, mi scias, mi demandas nur por vi mem tion agnosku. Do, vi aŭdas la maron, vi aŭdas la muzikon. Kial vi opinias vin surda?” – “Sed mi ne aŭdas, kion diras la patro… En la redakcio oni mokas min…” – “Ĉu ili faras malnoble?” – “Certe…” – “Jes, sed se vi reagas ĉi-maniere, vi meritas tion. Tio estas la polvo. Estas la pluvaj gutoj. Forskuu ilin de vi”, – la figuro susuris kaj geste invitis Leon. Leo obeis. La figuro prenis lian manon kaj portis lin al la fenestro de lia loĝejo apud “Frunzenskaja”. La patro kaj Inna sidis ĉetable kaj parolis pri io. Pri kio – Leo ne aŭdis. La patro aspektis tre kolera, dum Inna – tre timigita. Post plia sekundo Leo trovis sin ĉe hospitalo, kie li pasigis multajn senĝojajn vizitotagojn. Kaj la tria fulmrapida vojaĝo – ial en la tombejon, ĉe la panjo. Kaj poste la figuro ekturnis lin, kvazaŭ turbon, kaj ĵetis lin antaŭen kaj malsupren. Leo rekonsciiĝis sur la sama benko, lia mano estis same etendita, kaj la cindro fajre grizis sur la cigareda restaĵo. + +Leo finfumis, enmetroigxis, preterveturis du staciojn kaj ekmarsxis hejmen. + +7\. + +“Aranjuez”. La elstara hispano Rodrigo mortis 98-jara, sed li laux stranga sortozigzago vivis nek en la XIXa jarcento, nek en la XXIa. La gitaro, memoriganta la infanagxon. Per – denove! – la sonoj. La sonoj! Leo sekvis la virtuozan plenumon de Nicola de Angelis kaj perceptis tion, kion li auxdis, pli akre kaj klare, ol tiam, antaux multaj-multaj jaroj. Cxi tiuj momentoj, denove trasentataj, estis por Leo momentoj de la vera vivo, la vivo, pli frue ne konita. + +8\. + +Inna efektive forlasis Leon. Inter ili okazis peza konversacio, la unua post multaj silentaj monatoj. Inna samtempe semis akuzojn kaj petis pardonon. Leo kapjesis, sed responde diris preskaux nenion. Inna estis surprizita – sxi supozis, ke Leo petegus ŝin resti, sed li ecx ŝajne gxojis pri ŝia foriro. “Vi estas la pluvaj gutoj”, – diris Leo plejfine, kiam Inna vestiĝis en la koridoro. “Kion vi celas?” – demandis ŝi. “La polvo, – malklare dauxrigis Leo. – La cindro”. Inna volis gestomontri, ke Leo freneziĝis, sed tamen ŝi ne faris. “Gxis, Leo”, – ŝi diris. “Ciao, ragazza”, – li respondis. + +La decembra cxielo estis plenkovrita de la satelitoj. + +La Ondo de Esperanto, 2014, №10 (240). + +### Dank’ al Dio + +Originala novelo de Edmund Grimley Evans + +Maria pasxis supren laux la ŝtuparo, direkte al la fako por kanceropacientoj. Laca, ŝi haltis dum momento, kie la ŝtuparo turnigxis maldekstren. De dek horoj ŝi estis sur la piedoj, de kiam ŝi ellitiĝis en la mallumo por melki la bovinojn. Aliaj homoj, miksajxo el dungitoj en blankaj kiteloj kaj vizitantoj en vintraj manteloj, preterpuŝiĝis. Kun siaj malnovaj vestoj kaj kaptuko, Maria estis iom rimarkinda figuro en la urbego, sed neniu el la preterhastantoj ŝajnis rimarki ŝin. + +Cxe la enirejo de la granda halo Maria hezitis. Fine unu el la flegistinoj rimarkis sxin kaj demandis, kion ŝi volas. + +— Mi volas vidi mian edzon, Johanon Mayer, — sxi diris. + +La flegistino, mediteraneaspekta junulino, sxajne ne komprenis ŝian kamparan dialekton, sed unu el ŝiaj kolegoj alkuris kun aro da paperoj, tra kiuj ŝi rapide foliumis. + +— Cxu Mayer kun “y”? — sxi demandis. + +— Jes. + +— Momenton. + +La flegistino forhastis denove. Kiam sxi revenis, ŝi diris: + +— Li ne plu estas cxe ni. + +Maria eksentis glacion en la koro. Eble la flegistino divenis sxian penson, cxar ŝi rapide aldonis: + +— Oni movis lin al cxambro 3041. + +— Kial oni movis lin? + +— Mi ne scias. Mi supozas, ke li ne plu bezonas intensan flegadon. + +— Dank’ al Dio, — Maria flustris al si, dum sxi reiris laux la koridoro. + +— Dank’ al Dio, — sxi ripetadis al si, dum ŝi grimpis denove suben laux la ŝtuparo tra pluraj etagxoj. + +Sxi pregxis cxiunokte, ke sxia edzo resaniĝu. La kuracistoj diris, ke lia kazo estas serioza, sed ili ne diris, ke estas senespere. Eble ŝiaj preĝoj estis auxditaj. Eble li eĉ povos reveni hejmen baldaux. Eĉ helpi ŝin en la bieno. La pasintaj kelkaj semajnoj estis ja tre malfacilaj por ŝi. Dank’ al Dio, ke la infanoj estas jam pli grandaj. Baldaux ankaŭ Petro, la plej juna, estos memstara kaj povos forlasi la gepatran hejmon. + +Cxambro 3041 estis tute alia ol la halo, kien sxi iris antauxe. Ĉio aspektis malpli moderne, malpli lume, malpli purigite, sed la cxefa diferenco estis la relativa silento kaj manko de homoj. + +Flegistino sidis en eta oficejo kun malfermita pordo, skribante ion, sed Maria ne devis demandi, kie estas Johano, cxar sxi jam povis vidi lin. Li kuŝis sur lito en la angulo, videbla de la enirejo. Tamen, se li ne havus la vizagxon turnitan al ŝi, ŝi ne tuj rekonus lin, ĉar li multe ŝanĝiĝis. + +Maria pasxis gxis lia lito kaj rigardis la maldikan, preskaux skeletan korpon de sia edzo, kiu turnetis la kapon por rigardi ŝin, sed montris nenian esprimon sur la vizaĝo. + +— Kie estas viaj vestoj? Kial oni ne kovris vin? — sxi demandis. + +Johano movetis la lipojn, sed nenio auxdeblis. + +Dum Maria cxirkauxrigardis senhelpe, la flegistino alvenis. + +— Kial li ne havas littukojn? — demandis Maria. + +La flegistino levetis la sxultrojn. + +— Kie estas la kuracistoj? + +— Cxu la kuracisto ne jam parolis kun vi? + +— Jes, sed li estis tre okupita, kiam mi venis antaux unu semajno... + +— Mi vidos, cxu mi povas venigi iun, — diris la flegistino, kaj sxi reiris al sia angulo por telefoni. + +— Johano? — flustris Maria. + +Li ne parolis, sed sxajnis al ŝi, ke liaj okuloj briletis. + +— Cxio iras bone. Mi volas diri, mi elturnigxas. Petro helpas pri la kokinoj. Mi melkas kaj nutras la bovinojn akurate cxiutage. La tutbruna dujara resaniĝis, sed la bestokuracisto diris pri la alia... + +La kuracisto jam alvenis. En la angulo la flegistino kaj li flustris inter si. + +Maria elmetis manon kaj tusxis la manon de sia edzo. Sxi pripensis, cxu pardonpeti pro tio, ke ŝi ne venis pli frue, sed ŝi sciis, ke ne necesas. Li jam komprenas tion. Estas longa vojo gxis la urbego, kaj estas multaj farendajxoj en la bieno. + +Tuseto atentigis sxin, ke la kuracisto jam staris cxe ŝia flanko. + +— Sinjorino Mayer?... Mi esperis paroli kun vi pli frue... + +— Mi ne povas veni krom sabate, kiam mia filo ne iras en la lernejon. + +— La stato de via edzo estas nun tre serioza... + +— Kial li ne havas littukojn? + +— Ni povas trovi littukojn, se vi volas, sed tio ne multe helpos lin, bedauxrinde... + +— Estas hontinde lasi lin tiel nuda sur la lito! + +La kuracisto turnis sin al la flegistino. + +— Cxu vi povas?.. + +— Mi alportos littukon, — sxi diris, kaj ŝi forhastis. + +— Sinjorino Mayer, se vi volas resti cxe li ĉi tie, vi povas. Tial ni alportis lin ĉi tien, kie estas pli trankvile. Versxajne dauxros ankoraux nur kelkaj horoj... Certe li ŝatus, se... + +— Li sxatus havi littukojn. Estas hontinde lasi lin tiel nuda sur la lito. Li povus morti pro malvarmumo. + +Maria gxojis, kiam la kuracisto kaj la flegistino forlasis ilin. Sxi ne volis paroli al Johano, dum ili cxeestis, ĉar sxi ne povus auxdi liajn respondojn. Nun ŝi ridetis al li, kaj liaj okuloj ŝajnis danki ŝin. Li havis tiel belajn okulojn. Ja li multe ŝanĝiĝis dum la kvardek jaroj, dum kiuj ŝi konis lin, sed tiuj okuloj restis tute samaj kiel en la tago, kiam ŝi unue ekvidis lin, dum tiu kermeso, la unua kermeso post la milito. Ŝi memoris, kvazaux estus hieraux, kiel ili manĝis kaŝtanojn kaj promenis man-en-mane. Eĉ la odoro de tiuj kaŝtanoj revenis al ŝi, kaj la kermesa muziko ŝajnis ankoraŭ soni en ŝiaj oreloj. + +— Johano? + +— Cxio iros bone! + +— Petro helpas pri la kokinoj. + +— Ni elturnigxas. + +— Vi scias, ke mi baldaux devos foriri... + +— Mi devas nutri la bovinojn. La bruna resanigxis. + +Sxi ne sciis, kiel adiauxi lin. Nek “gxis la revido” nek “adiaux” sxajnis bona. Anstatauxe ŝi diris ion, kion ŝi de longa tempo ne diris, sed nur cxar ne necesas ĉe ili. Cxar li scias ja. + +— Johano, mi amas vin. + +Liaj lipoj movigxis. Maria klinis sin antauxen. Neniu sono auxdiĝis, sed sxi komprenis lin. + +Grimpante supren laux la sxtuparo, Maria sentis grandan lacecon. Kutiman korpan lacecon ŝi spertis cxiutage, sed ĉi tio estis alia laceco, kian ŝi sentis nur kelkajn fojojn en la vivo. + +Sidante en la buso, veturante hejmen, Maria demandis sin, cxu sxi faris ion malbonan. Trapensante siajn kvindek kvin jarojn, ŝi ne trovis multon, pri kio ŝi devus honti. Nenion tre eksterordinaran ŝi faris en la vivo, sed ŝi ĉiam faris siajn devojn, preskaux ĉiam. Ial ŝi ekpensis pri siaj ferioj kun Johano. Ili feriis ja nur unufoje, ĉar tuj post la mielmonato ili akiris sian etan bienon. Kelkaj riĉaj bienistoj havis dungitojn kaj feriis ĉiusomere, sed tio ne eblis por ili. Iam dum la sesdekaj jaroj ili esperis pri tio. Ili revis ankaux pri komforta emeritigxo. Sed poste tiuj grandaj vendejoj tiel premegis la prezojn, ke ili apenaux povis eĉ nutri sian kreskantan familion. Sed ŝi ne plendas, ne rajtas plendi. Sep infanojn ŝi naskis, kaj ili ĉiuj estas sanaj, dank’ al Dio. Cxiam ŝi laboris. Neniam ŝi plendis. Sed nun, tamen, ŝi tiom volus ripozi finfine. Eble baldaŭ, kiam Petro ne plu irados en la lernejon. Se li trovos laboron kaj povos prizorgi sin mem, tiam ŝi ne plu havos devojn. Eble tiam. + +Nutrinte la bovinojn kaj farinte la aliajn eksterdomajn taskojn, sxi laboris plejparte en la kuirejo. La tutan vesperon ŝi gvatis la aparaton en la angulo. Kiam fine gxi eksonis, dum ŝi purigis la bretojn kaj aranĝis cxion por la nokto, ŝi tamen sentis surprizon. Povus esti iu ajn, sed la telefono malofte eksonis ĉe ŝi. Sxi jam sciis, kion oni anoncos al ŝi, sed ŝi devis auxdi ĝin por esti certa. Ŝi ne volis auxdi la vortojn, sed ŝi sciis, ke necesas. + +Tiunokte sxi pregxos por lia animo, kaj eble, se ŝi rajtas peti tion, ke ŝi povu sekvi lin post ne tro longa tempo. + +### Amikaro + +Originala novelo de Paul Gubbins + +Cxiuj konsentis, ke temis pri la plej varma tago — aux, pli precize, vespero — de la jaro. Ne necesis televidaj veterprognozoj (kiuj, kiel acerbe rimarkis Don, kutimas kovarde priskribi intan veteron ol auxguri ontan) por konfirmi la varmegon: cxiuj sentis gxin; ĉiuj suferis. + +La tago — dimancxo — bonanmatenis jam peze kaj sufoke; la aero pendis senmove, libertempante, sub altaj, blankaj nuberoj, kiuj eble ne estis, sed ellasajxoj el superflugintaj aviadiloj portantaj feriontojn al landoj eĉ pli diable hejtataj; aux eble la aero strikis, rifuzante aerumi; aux povis esti, ke gxi montris jam unuajn spurojn de la malsano Alzheimer kaj forgesis, kio farendas. + +Kaj krome, dum tago tia, nenio fareblis. Nur, kiel Guxenda, sopiri pri la oficejo, abomenata kaj prisakrata je cxiuj aliaj tagoj de la jaro, sed kies klimatizado, aux almenaux la pria memoro, mokadis, miragxe, kvazaŭ oazo en sunbakata dezerto. Nur, pro la insistemo de Su, la edzino de Tomas, starigi fajr-rostilon en la ĝardeno kaj, subĉiele tagmanĝonte, kontribui per kolero kaj karbo eĉ pli al la preskaŭ netolerebla temperaturo de ĉi tiu kosma kaldrono somera. + +Foje, fone auxdebla, ruligxis cxirkaux la montoj, kiel radoj de batal-ĉaroj, tondro. Sed la konflikto inter ĉielo kaj tero, pluvo kaj seko, obstine forrestis, tiel ke finfine oni ekdubis, ĉu vere pri tondro temis, aux ĉu pri ia duonkaptita deziro, profunda, praa, sed neadekvate esprimita, ĉar tiun tagon ĉia esprimado — eĉ rezignacio — torturis. + +Do kiam la amikoj — cxar tiaj ili estis — rendevuis vespere iom antaux la sepa ĉe Babs kaj Sam, cele al muzikado, ili ĉiuj jam misagordigxis. + +— Mi kredas, — anoncis Tomas, la gitaristo, — ke mi preferus matene provludi. Sabate, ekzemple. Vespere mi cxiam tro lacas. Samopinias Don, sendube… + +— A-aj, — elgorgxigis Su, strangolante altan B bemolan, per kiu sxi ekzercis sian vocxon. — Vi… fu… vi ĉiam tro lacas. Vi ne ĝustatempe ellitiĝus. + +— Kiu volas vinon? — demandis Babs, pacige, kaj oblikve rigardante al Guxenda. — La glasoj jam pretas… + +— Merd’, — kricxis Guxenda. — Mi forgesis la vinon. Mi scias… jen mia vico kunporti… sed… + +— Ne gravas, — diris Babs, seke. — Sendube ni havas. Ankaux panon kaj fromagxon. + +La amikoj kunmuzikis cxiun duan aux trian semajnon. Amatore, ne tro formale; pro tio la vino, mangxetajxoj, kiujn ili vice portis (almenaux teorie), sed neniam Babs kaj Sam, kiuj disponigis al la sesopo — Amikaro, ili baptis sin — sian salonon kun ĝia bela koncert-piano. Supre, en ne plu bezonata dormoĉambro, ĉar la du filinoj jam delonge forflugis, ili tenis la ceteran Amikaro-ekipaĵon — amplifilon, mikrofonojn, muzik-pupitrojn. Kaj estis Sam, helpe de komputilo-programo Sibelius, kiu aranĝis la diversajn kanzonojn laux la fortoj, aŭ la malfortoj, de la amikaranoj. + +Fakte Sam estis la sola trejnita muzikisto en la sesopo (Tomas, juna, gitaris en rokgrupo tamen muzikon ne studis). Male Sam, kiu pasigis kvar jarojn kiel studento cxe universitata muzikfako, sed neniam vivtenis sin per muziko: lauxprofesie — nun emerito; ili ĉiuj, krom Guxenda, emeritigxis — li estis komputilisto. Tamen, kaj tio foje iritis la amikojn (aparte Don, kiu apenaux eltenis, kiam fingroj fremdaj — kaj pli talentaj — dancis trans la klavoj de liaj klarneto aŭ saksofono), Sam kapablis sxajne ĉiun instrumenton ludi; ne nur la pianon, ne nur la blovinstrumentojn de Don, la gitaron de Tomas, sed ankaŭ la fluton de Gŭenda kaj la violonon de Babs. Nur sian voĉon, sian naturan, denaskan muzik-instrumenton, li ne povis kantocele trejni: ĝojis pri tio, iom malice, Su. + +Cxiam ili komencis provludi per kanzono, kiun ili cxiuj bone regis: ero de Dok Pomus kaj Mort Shuman, La lasta danco — ironie, ke per “lastajxo” ili komencigxis — kiu perfekte kongruis kun la voĉo de Su kaj kiu enhavis, post la 47a takto-streko, mirinde melodian kaj serpentuman aranĝon por la klarneto de Don, kaj kiu brile ekspluatis la gamon de tiu ĉi plej adaptiĝema instrumento. + +Sed cxi-foje, tuj antaux la klarneta interveno, Su haltis, plendante, ke Sam tro rapidis. Estas danco, ne pranco, sxi siblis; sed Sam ŝin ignoris, insistante, ke Tomas denove kaj pli harmonie agordu sian gitaron; dum Don pauxtis pro sia mistrafita klarneta melodio. Ili rekomencis, denove “de la supro”, kiel diris Sam, fiera pri sia muzika fakesprimo, kaj iel atingis la finon; sed La lasta danco rifuzis koketi aux kaprici; anstataŭ danci, gxi peze procesiis. Gxi ne fleksiĝas, amare diris al si Don, blovante… same miaj fingroj, iom ŝvelintaj pro la varmo. + +La dua ero, kanzono de Cole Porter, iom pli sukcesis. Sed tuj poste Guxenda plendis pri la trablovo, kaj petis, ke oni fermu la fenestrojn. + +— Cxu vi frenezas? — demandis Su. — En temperaturo tia? + +— Ne eblas ludi en uragano, — diris Guxenda. — Miaj notoj preskaux forblovigxis. + +— Aha, — diris Sam. — Pro tio. Mi auxdis, kiel ja vi tro malfrue eniris cxe… + +— Ne eblas ludi sen trablovo, — atentigis Tomas. — Jam sxvitegas miaj manoj. Vidu. + +Kaj, tenante la gitaron inter genuo kaj kubuto, li montris siajn manojn. + +— Do ni ne fermu, — diris Sam. — Mi konsentas kun Tomas. + +— Mi esperas, ke viaj najbaroj ne plendos, — grumblis Guxenda. — Cxu vi kredas, ke ili volas auxskulti, sidante… mi ne scias… en siaj gxardenoj, ĝuante trankvile la vesperan varmon? + +— Varmegon… — komencis Tomas, kiam, fingromontrante al Guxenda, erupciis Su. + +— Cxu vi kritikas? — sxi elkracxis. — Mian voĉon… mian kantadon? Ĉu vi diras, ke mi ne auxskultindas… ke Amikaro ne auxskultindas… ke ni kaŝu nin malantaux fenestroj kaj kurtenoj, por ke… + +— Merd’, — diris Guxenda, dummomente senekvilibrigata. — Mi ne… + +— Memevidente, — dauxrigis Su. — Vin neniu auxdas. Ecx se vi fusxus la tutan eron, neniu scius. Kaj do… + +— Nu… fluto estas ja fluto, — rezonis Babs. — Gxi ne estas… ne estas… + +— Saksofono, — kompletigis Don. + +— Gxuste, — danke diris Babs. — Ĝi ne estas saksofono. Kaj do… + +La frazero pendis en la peza aero kiel politikista promeso neplenumota. Cxiu, sxajne, tramacxis la nerefuteblan veron, ke fluto ne estas saksofono. En la ĉambron penetris la pepado de la murhirundoj, kiuj konstruis neston sub la rando de la tegmento sur — tre lerte — skatolo entenanta la alarmon de la hejma sekureco-ilaro. Auxdigxis ankaux, de malproksime, la voĉoj de infanoj. + +— Do… bone, — diris Sam, iom senkonsile. — Ni turnu nin, mi petas, al Fumo. + +Iom kontrauxvole, kvazaux restus aferoj direndaj, la ludontoj trasercxis siajn foliojn por trovi la muzikon. La kanzono Fumo estas am’, originale de Jerome Kern kaj Otto Harbach, multe adaptigxis kaj, dum sia longa historio, prezentiĝis — kaj surdiskiĝis — en unu versio aux alia de la plej konataj jxazistoj. Ankaŭ la versio de Sam — por ne forgesi Sibelius — sekvis ĉi tiun adaptiĝo-tradicion: li komponis ja ambician sed fine realigeblan dueton meze de la ero por violono kaj klarneto; specon de dialogo, dum kiu la melodio apenaŭ rimarkeble fluis de unu instrumento al la alia. Kuraĝe, li enkondukis ĉi tiun dialogon komence de la peco per gitaro- kaj piano-akordoj, tiel ke, kiam la kanzono sukcesis, ĝi brilis; sed kiam la diversaj dialogeroj intermiksiĝis, ĉar la muzikistoj ne sufiĉe atentis la intervenojn de la aliaj, regis kruda kakofonio. + +Kaj tiel cxi-foje estis. Komence tro lauxtis la piano, tiel ke la gitaro-akordoj apenaux auxdeblis; la kordoj de la violono, kiel Babs ne tre konvinke pretendis, streĉigxis pro la varmo kaj do ne kulpas sxi pri la skrapado; la fingroj de Don, ne nur pufiĝintaj, ŝajne ankaŭ konkretiĝis; dum Su, eble pro la misoj de la akompanantaj instrumentistoj, konfuziĝis kaj, malgraŭ rorita “Jen, do… ek!” de Sam, tute mistrafis la verson pri la ridantaj amikoj, tiel ke la kanzono kolapsis en kolero kaj kulpigoj. + +— Ho, ve, — diris Sam. — Eble mi devus simpligi la version… aux cxu pli sagxe rezigni pri ĝi? + +— Rezigni, — diris Guxenda. — Klare, la kanzono tro komplikas… + +— Ne la kanzono, — kontrauxis Su. — Mi perfekte povus, se vi lauxtakte ludus. Kaj do ni rezignu ne pri la kanzono sed pri la… + +— Ni rezignu, — diris Babs trankvile, sed firme, — pri niaj vestajxoj. + +— Pri kio… ? — demandis Tomas, kiu iom surdis, pro troa elmetado kiel juna gitaristo al superamplifilata rokmuziko. + +— Pri niaj vestajxoj, — ripetis Babs. — Pro la varmo. Mi kredas, ke tiel ni plej… plej komforte ludos. + +— Babs, kara, — diris Sam, surprizite. — Cxu io?.. + +— Eble… — hezitis Don, jam suferanta pro la varmo, — eble la sinjoroj povus depreni siajn cxemizojn. Tio estas, se la sinjorinoj ne malkonsentus… + +— Ne, — diris Babs. — Cxio aux nenio. Sinjoroj kaj sinjorinoj. Do… + +— Nudigxo, — diris Guxenda, rulante la silabojn cxirkaux siaj lipoj, kvazaux sxi unuafoje en sia vivo frontus al tiu ĉi stato. — Plena nudiĝo. + +— Gxuste, — diris Babs. Kaj sxi komencis demeti sian bluzon. + +— Babs… — diris Sam. — Momenton. Pensu… pensu pri la aliaj… + +— Mi jam pensis, — sxi diris, fingrumante sian mamzonon. + +— Ankaux mi pensis, — diris Tomas, kiu nun cxion sxajne tre klare auxdis. — Mi pensis, ke estas preskaux la plej longa tago de la jaro. Do… la solstico. Kaj do… se oni ne povas nudigxi somermeze… do kial ne? — Kaj, ekstarante, kaj jam demetinte sian gitaron, li lerte faligis sian pantalonon. + +— Dio mia, — diris Su. — Jam de jaroj vi ne… — kaj eksilentis. + +— Tomas pravas, — diris Don. — Kial ne? Eble… ni pli libere… sengxene ludos… se… se… mi ne scias. Sed ni provu. Cxiaokaze mi krevas pro la varmo. — Kaj ankaux li komencis liberiĝi de siaj vestajxoj, krude, per fingroj apenaux obeantaj al sia volo. + +— Vi frenezas, — diris Sam. — Vi cxiuj… vi frenezas. Tio estas… estas… diable! Guxenda… ne… ho, ne. Ne vi. Cxesu, mi petas. Guxenda… + +— Tiom… tiom mi havos morgaux por rakonti en la oficejo, — diris Guxenda, aldonante, nekarakterize kokete, kaj malbutonumante sian bluzon por montri du bele pomecajn mamojn, — Cxu ne placxas mia korpo, Sam? + +Sam, rugxiĝante, nee, jese, renee skuis la kapon. “Via korpo…”, — li ekis, sed jam Tomas, nuda, la unuajn Fumo-akordojn eligis el sia instrumento, kiun li kvazaux lulis, bebe, alte kontraux sia brusto. + +— Hej, amikoj, — li diris. — Cxu vi ne auxdas? Mi sentas… kaj jam de jaroj ne… ke mi ludas min mem. La akordoj… mi estas la akordoj … auxskultu… — Kaj li plektris denove, provante aliajn akordojn, kaj murmurante fragmentojn el duonforgesita hipio-kanzono. + +— Dio mia, — ripetis Su. — Se do tiel… — kaj legxera somera robo flirtis malsupren. + +— Mi… mi ne estus kredinta, — balbutis Sam. — Vi… vi cxiuj… jen do somera stultajxo. Frenezaĵo… + +— Male, — interrompis Babs. — Estas la varmo. Certe ni pli libere ludos, sen vestajxoj. Ni povos koncentrigxi pri la muziko… ne pri la temperaturo, pri nia malkomforto. Cxu vi ne auxdis, kion diris Tomas? Ni … ni unuiĝos kun la muziko… + +— Sed Sam ne volas senvestigxi, — incitis Su. — Li ne kuraĝas. Eble … li hontas. Volas ion kasxi. La granda muzikisto tamen malgrandas… + +— Do, bone, — rikanis Sam, cedante. — Bonege. Se tiel vi volas aferojn, do estu. Vi cxiuj frenezas… mense malsanas… sed… nenio kasxendas… nenion mi prihontas. Nenion. Do… + +Kaj, forjxetante sxuojn, elŝirante ŝtrumpetojn, pantalonon, kalsonon kaj cxemizon, li instaligxis, bolanta, preskaux ŝauxmanta, ĉe la piano, kaj ekfrapis, Fumo-akorde, la klavaron. + +— Do… kontentaj, he? Cxu tion vi volas… jes? Do ek. Ek. Kial prokrasti? Fumo… do… unu… du… unu, du, tri, kvar… — kaj, dum liaj fingroj anoncis la unuajn akordojn de la peco, lia nuda piedo kontaktigxis kun la ankoraux malvarmeta latuno de la piano-pedalo. Kaj subite… + +Ludante, Sam sciis, ke cxio transformigxis. Kio, precize, ne eblis diri; sed, kie en la muziko antauxe dominis konfuzoj kaj konfliktoj, nun regis precizo kaj pasio. La komencaj piano- kaj gitaro-akordoj, ne tro lauxtaj, perfekte agorditaj, anticipis la postan dialogon, kiam la fingroj de Don, nun fajre flekseblaj, kapriolis sur la klarneto kiel neniam antauxe kaj la voĉo de la violono, dolĉa kaj tenera, apenaŭ distingiĝis de tiu de Su; eĉ la fina flut-solo, per kiu la fumo iom post iom fajnas, diafaniĝas, dise, sone sorĉis, ĝis la lasta spiro mergiĝis kun la sekva silentado. + +La amikoj rigardis unu la aliajn. Sam estis ion dironta, kiam klakklakis la fenestro kaj vento, fresxe frideta, trablovis la cxambron. + +— Brrr… mi frostas, — diris Guxenda, kaj, metante sian fluton sur la muzik-pupitron, komencis surmeti siajn vestajxojn. + +— Pluvos… kredeble sxtormo, — diris Don, sin demandante, cxu eblos prognozi la veteron surbaze de la stato de liaj fingroj. Cerbumante, kaj klinigxante, li prenis sian ĉemizon de sur la planko. + +— Mi fermos la fenestrojn, — diris Babs. + +— Sed ne tiel… — atentigis Tomas, indikante svage sian bruston, kiun li estis kovronta per sia cxemizo. + +Babs ridetis, kaj surmetis sian bluzon. — Ne. Ne tiel, — sxi diris. Kaj, irante al la fenestro, kaj preterpasante Su, ŝi donis al la kantistino ŝian falintan robon. — Jen, — ŝi diris. — Prenu. — Kaj Su prenis. + +Nur Sam… nur Sam sidis, ankoraux nuda, cxe la piano. Lia piedo dauxre esploris, frande, la malvarmon de la pedalo. + +— Neniam… — li diris, reve, — neniam ni tiel kunmuzikis. Kunkreis. Neniam tiel magie… inspire. Ni ludis… profesie. Ni… amatoroj. Plenprofesie. Tio… tio montras, kio eblas, kiam ni defias… defias nin mem. Kiam ni kuragxas. Simple… kuraĝas. + +Sed neniu volis plu kuragxi. Ili jam tro kuraĝis. Kaj ekstere, kontraux la fenestron, tamburis jam la unuaj pluveroj. + +— Sam, — diris Babs. — Vestu vin. — Kaj, al la aliaj, — Mi enportos la vinon. La fromagxon. Cxu ne? + +### Ankaux ridetoj + +Originala novelo de Paul Gubbins + +Tiel li parolis: “Cxu vere vi volas…? Ĉu vi certas?” + +Silento. Li iomete klinigxis, por ilin pli intime alparoli. + +“Cxu… cxu vi ne preferus atendi? Atendi…. Ne. Vi ne preferus. Tion mi vidas.” + +Kaj, jes, li ja vidis. Kaj auxdis. Auxdis, kiel ili petis, petegis. Digne, certe, sed insiste. Kaj preskaux plore. Prave… ili estis brunigxintaj, klare jam trapasis sian oran, nu, flavan epokon, klare jam konsciis, kun timo, ke la ekzisto konas siajn limojn, la vivo siajn ĝojojn. Kaj restis nur du. Du el… kiom da? Kredeble kelkdekoj da. Tuta familio, versxajne, gefratoj, gekuzoj, geonkloj. Gxemeloj, ecx. Sed precipe gefratoj. Sed ĉiuj for. Kien? Nu, eblis imagi. Sed la duopo, tenere tenante unu la alian, kiel jam de ekesto en fora, varma lando, tuŝis lin. Tuŝis lian koron. Kiu povus rezisti? Kiu homo, kun konscienco, kompato kaj, jes, iom da mono en la poŝo, povus rezisti? Povus ignori la paron… + +“Sinjoro… cxu mi povas helpi”? + +Li saltetis. Venis vendistino, panterpasxe; eble kromvendistino, kiun li neniam antauxe vidis en la butiko; virino pli agxa, multe pli aĝa, ol la kutimaj lernejaninoj kaj studentinoj, kiuj dejxoris dum kelkaj semajnoj kaj poste malaperis. + +“Ne. Ne, dankon”, li balbutis. “Mi jam cxion havas.” + +“Sed mi vidis vin paroli”, diris la virino, kiu lauxagxe povus esti lia patrino… ecx avino. “Mi vidis vin paroli kun la bananoj.” + +“Ho, ne”, kaj rugxiĝis lia tuta kapo. “Vi eraras…” + +“Certe, ne”, persistis la virino. “Vidis kaj auxdis.” + +“Nu”, li komencis, kaj auxdis sin nenature, iom strangole ridi, “la bananoj… la bananoj ekparolis. Jes… unue… ili min alparolis… ” + +“Bone”, kapjesis la vendistino, ridetante. “Bonege. Kaj do… tial mi proponis helpi.” + +“Ho”, li bauxmis. “Mi ne estas malsana. Certe ne freneza. Kaj ne bezonas vian helpon, dankon.” + +“Sed vi bezonas la bananojn, cxu ne? La du restantajn, orfajn bananojn …?” + +“Ne”, li eljxetis, kaj tuj bedauxris. “Tio estas… jes. Jes. Mi prenos. Dankon.” + +Kaj li ja prenis la bananojn, pasxis firme kaj decide al la kaso, kie juna sinjoro kun okulvitroj kaj vizagxo pustulkovrita akceptis liajn monerojn kaj, kun grimaco, ensakigis la du envere iom mizerajn banano-specimenojn, kaj forlasis la butikon. + +Hejmenpasxante, li domagxis sian konduton. Sendube lia edzino koleros. Li senprobleme toleris bananojn tiajn, ilin tiel preferis; sed lia edzino, kiel li nun memoris, ne. Sxi preferis freŝajn, ankoraux ne maturajn bananojn, helflavajn kaj firmajn. Ŝi diris, ke bananoj tro aĝaj memorigis ŝin pri vermoj, kiujn ŝi abomenis. Li vidis nenian rilaton inter vermoj kaj bananoj, sed mankis al li fantazio. Cxiuj diris, ekde la unuaj tagoj en la elementa lernejo: Jen via problemo, Stefan: mankas al vi fantazio. + +Mankis ne imago-povo, kiam kelkajn minutojn poste li eniris sian hejmon, sed trankvilo, paco. Skoldadis lin, kiel li anticipis, lia edzino, kiu rifuzis ecx komenci kredi ajnan rakonton pri parolantaj, aux almenaux petantaj bananoj. + +“Bananoj… bananoj ne parolas”, sxi eksplodis. “Bananoj… bananas. Bananojn oni mangxas, bananojn oni likvigas…” – cxu auxdeblis ĝuste en tiu momento eta, flava aux, verdire, bruniĝinta krieto? – “… aux miksas kun aliaj fruktoj por fari trinkajxojn, bananojn oni alĵetas al la simioj en la bestoĝardeno… jes, por tio, kaj nur por tio, oportunas viaj vermaĉoj.” + +“Kara…” li kuragxis. + +“Ne karumu min”, sxi tondris. “Vidu, mi edzinigxis al simio, kiu kredas … ha!… kredas, ke parolas bananoj. Morgaux… morgaux mi telefonos al la hospitalo… la psikiatra servo… petos, ne, insistos, ke…” + +Sed li jam eskapis. Eliris en la fresxan aeron, for de la sulfura atmosfero de la enhejma vulkano. Mi scias, kion mi scias, li diris al si. Jes. Kaj scias, kion mi auxdis. + +\* \* \* + +Kelkajn tagojn poste – granda florbukedo kaj skatolo da cxokolado iom pacigis lian edzinon, kiu pardonpetis pro troa reago, kaj kulpigis vermojn – li trovis sin denove en la ĉiovendejo. Li eniris por aĉeti lakton sed, preterpasante la pomojn, kredis auxdi voĉetojn. Li haltis, rigardis, kaj auxskultis. Jen, la sama historio: nin aĉetu, portu nin hejmen, kompatu nin, ho, sinjoro, ni petegas… kaj, antaux ol eblis diri “leono estas besto”, trovis sin ĉe la kaso, denove antaŭ la okulvitrigita, vizagxpustuligita juna sinjoro, pagante kaj lakton kaj pomojn. Kaj jen, ĉu ne, en spegulo malantaŭ la kaso, la maljunulino, kapjesante, ridetante… sed kiam li turniĝis, neniu. + +Li scivolis. Kaj komencis eksperimenti. Li eniris la butikon, por acxeti ion bezonatan… farunon, skatolon da supo, tagjxurnalon… kaj ĉiam eliris, post flustrita dialogo kun piroj, laktuko, foje eĉ botelo da biero, kun io ne celita. Strange. Kaj ĉiam videblis, gxenerale nur momente, fone, la virino. Kaj ĉiam ridetanta, kapjesanta. + +La eksperimentoj farigxis baldaux ne plu devo, kruda scivolemo, sed plezuro. Se la butiko ne tro homplenis – tamen ĝenerale ĝi estis; pli kaj pli, kiel konstatis, surprize, Stefan – li pasigis ne nur sekundojn sed foje minutojn, dialogante kun kukurboj, pakajxoj da frostigitaj fisxoj, fromaĝoj (aparte parolemaj estis la fromaĝoj), magazinoj, ŝulacxoj, piloj, kukoj, kaj ĉiuj aliaj nepraĵoj de hodiauxa vivo. Kaj dialogi gravas, li sin memorigis. Homoj, kiuj ne dialogas, al kiuj mankas partneroj, aux almenaŭ objektoj, kun kiuj dialogi, vere ne homas, ne vivas. Ili ekzistas izolite, dezertinsule… kiel ja ekzistis Stefan, ĉar jam de longe li ne plu dialogas kun sia edzino. Temas nur, kiel li rezignacie agnoskis kelkajn monatojn post la nupto-festo, aŭ nuptotesto, kiel li priskribis la forgesendan aferon, pri monologoj. Kaj ne estis li, kiu monologis. Male. Sxi, la monologanto. Li, la monologato. Almenaŭ tiel ŝajnis al li. + +Sed estis aliaj, ne nur li, kiuj nun dialogis. Fakte, la tuta kvartalo komencis dialogi. Pri la cxiovendejo. Najbaroj, kiuj jam de jaroj ne parolis unu kun la aliaj, aux nur lace bonanmatenis aux kielviis, ekklaĉis ne pri la vetero, aux pri ies ulcero, aŭ pri alies kataraktoj, sed pri la butiko. Kaj pri la rimarkinda fakto, ke la tiea komerco sxajne floris. Cxiuj konsentis, ke ili multe pli vizitis la vendejon ol antaŭe, ke ili tie multe pli elspezis. Kaj ili notis, ke la korboj kaj saketoj, kiujn ili elportis el la butiko, multe pli pezas. Pezas per varoj, kiujn ili ne vere intencis aĉeti… sed, jes, sendube utilas stoki hundo-mangxajxon, ĉar eble iam oni akiros hundon; kaj dento-pasto beligos la banĉambron de sendentulo, kiu jam de jardekoj portas protezon; kaj la kolbasojn oni povos frostigi, ĝis kiam la vegetaranoj iun matenon vekiĝos ne plu vegetarane; kaj… kaj tiel plu. + +Neniu povis, neniu volis klarigi. Ecx se kelkaj suspektis, kiel Stefan, neniu volis malkasxi. Nek publike, nek private. Certe ne Stefan, kies oreloj tre dolorige memoris la edzinan erupcion, kiam li provis, tute logike, tute honeste, prirakonti sian spertajxon en la ĉiovendejo. Kiu volas prezenti sin antaux familianoj, parencoj, kiel kreteno, kotkapulo, kiu dialogas kun… nu… pizoj? Cetere, almenaux Stefan tiel eksplikis la fenomenon, homoj kontentis; novajn amikojn ili havis, kun kiuj dividi intimaĵojn; amikojn, kiuj ne perfidus, ne priklaĉus, kiuj fine akceptis sian sorton – formangxon, forĵeton – stoike kaj heroe, sciante, ke post ili venos aliaj, aroj da, ondoj da, ĉaroj da, ĉiovendejaj ĉaretoj da, ĝis… ĝis la butiko forbrulis. + +Okazis tiel. Aux eble tiel. Aux tiel. Neniu sciis, neniu certis. Kelkaj opiniis, ke aliaj butikistoj en la urbeto, jxaluzaj kaj koleraj pro la sukceso de la cxiovendejo, iun nokton eliminis la konkurencon. Aliaj kulpigis la junan sinjoron, kiu, polurante siajn okulvitrojn aux eble siajn pustulojn, ne rimarkis la incendion. La polico, tamen, pruvis preter dubo, ke la akuzito dum la koncerna nokto sidis antaŭ komputila ekrano kun la filo de la policestro: ili detruis ne ĉiovendejon sed visigotojn kaj vandalojn, kiuj invadis interretan ludejon. Du-tri aliaj, kiuj alkuris la brulantan butikon, raportis svage pri maljunulino, kiu laŭdire aperis el inter la flamoj kaj kuris en la nokton. Iu – iom klapmanka – ĵuris, ke la virino, preterpasanta, ridetis, kaj murmuris ion pri tempo provi aliloke, pri imagoflegado; sed probable la ulo misaŭdis, kaj la virino diris nur, ke estas tempo alvoki la fajrobrigadon. Cetere, sxi estis nigre vestita, kaj la nokto noktegis, almenaŭ for de la flamoj, kaj neniu el tiuj, kiuj kredis ŝin vidi, certis, ĉu temis pri ombro, fantomo, aŭ homo. Aŭ pri neniu el. La mistero profundigxis, kiam brigadisto, kiu unue eniris la forbrulintan butikon, kriis, ke li trovis en la ruinoj kadavron, ŝajne ridetantan; sed, kiam kolegoj, kun policanoj, provis ĝin trovi tie, kien ekscitite la estinginto ilin direktis, videblis nur traboj, fulgo-kovritaj, kaj tordita metalo. La homo perdis sian postenon: superuloj verdiktis, ke ĉe la brigado ne estu loko por ebriulo, malgraŭ tio, ke la kompatindulo fidele sekretariis ĉe la urba abstinula asocio. Laŭdire li forlasis la urbon kaj – tamen neniu serioze kredis – fariĝis sorĉisto, religia fanatikulo, aŭ esperantisto. Io tia. + +Kaj Stefan… Stefan bedauxris. Bedauxris la incendion kaj la perdon de la butiko. Bedauxris la neceson de tempo al tempo dialogi kun sia edzino, kaj ne kun objektoj, kun amikoj, kiuj ne kverelis, disputis, kontraŭis. Kaj bedaŭris, ke li ne plu vidos la maljunulinon kapjesi kaj rideti. Aparte rideti. + +\* \* \* + +Tiel la sorto, en mondo cinika, de fantazio. Ankaux ridetoj. + +### Finsezone + +Originala novelo de Paul Gubbins + +La rano — strangolata — tuj kaptis lian atenton. Kaj vibrigis la kordojn de lia koro — se entute, kiel li poste rezonis, koro kordojn havas. Tamen el inter cxiuj aliaj neaĉetitajxoj finsezone restantaj — ringoj kaj pneuxmatikoj, delfenoj kaj balenoj — la rano aparte mizera aspektis. Nu, ankaux vi mizerus, se ĉirkauxkola sxnuro vin strangolus — sed ne nur simple tial. Ne, ne — temis pri voĉo, voĉeto, apenaŭ aŭdebla, sed al tiuj, kiuj orelojn posedas: “Akvokvakvo… akvokvakvo… al la akvo… kvakoakvo…” kaj li estis transironta la strateton — la unusolan en la iama fiŝkaptista vilagxo kaptita nun de ŝarkoj de la turismo-industrio — por pli atente aŭskulti la rankanzonon, kiam “huuuup!”, kaj el okulo-angulo li konstatis ĵipon kriĉbremse hupe haltantan nur fingrodikon for de — nu — la fingroj de lia dekstra mano. Samtempe de malantaŭe li sentis akran doloron en la dorso kaj li trovis sin lanĉata trans la strateton — rano-randen — dum inaj virinaj edzinaj riproĉoj draŝis kraŝis. “Walter!” langovipis lia edzino — ŝi, kiu puŝis lin for de la faŭko de la ĵipo-monstro — “Walter! Iam mi ne apudos por savi vin… do pensu, pajlokap’!” Sin turnante, por atentigi, ke fakte la ĵipo jam haltis kaj ke savado — por ne paroli pri dorsdoloroj — tute superfluas, Walter subite trovis sin mergiĝanta, dronanta en la marobluaj okuloj de la plej gracia, la plej diina estaĵo — sidanta apud barboza kaj rikananta ĵipisto — kiun li iam ajn vidis. “Aj…!” elbuŝigis Walter, dum la ĵipo — sur kies flanko la ekenamiĝinto registris nur la grekliterajn vortojn “marbardo” kaj “savo” — subite preterakcelis kaj perdiĝis en polvo kaj polucio. “Haltu”, raŭkis Walter. “Ho, haltu, mirinda, mirakla…” “Walter!” skue skoldis lia edzino. “Cxu vi plene idiotas? Aŭ ĉu ja trois, kiel mi avertis, la kroma metaxa, pri kiu vi postmanĝe obstinis? He…?” Sed Walter, kompatindulo, ekbalbutis nur pri diino kaj la bluo de la maro kaj pri rano soifanta je akvo, eventuale libero… “Rano?” eksplodis lia edzino. “Kiu rano?” Walter gestis svage, malantaŭen, vendejon indikante. “Rano… ?” miris lia edzino. “Nur aermatracojn mi vidas”. Kaj, strabante: “Nu jes… ranoforman…” — “Gxuste”, ekscitiĝis Walter. “Kaj la kvakadon… ĉu vi ne aŭdas?..” — “Nenion mi aŭdas”, frostis helseptembrotage la edzino. Aldonante, misaŭgure: “Post la ferio, kiam ni hejmeniros, vi vizitos kuraciston. Ho, jes, kara mia. Ĉar via frenezo… nu… ĝi frenezigas min”. + +\* + +Temis ja pri la fino de la turisma sezono. Cxe la sennombraj taverna-oj kaj restoracioj en la vilagxo cxiuhore haveblis sidlokoj, eĉ ĉe tiuj romantike situantaj fronte al la maro. Efektive pro kliento-manko kelkaj el la malpli favorataj taverna-oj jam fermiĝis: ties posedantoj jam auxtunen, enlanden, familien fuĝis. La orkoloran plaĝon de la preskaux perfekta golfeto ankoraux makulis la vulgaraj ruĝoj kaj verdoj kaj flavoj de la strandoseĝoj — tage lueblaj kun sunombrelo kontraŭ nur kvin eŭroj — tamen plejparte ili vakis: la infanoj al lernejoj revenis, la patroj al oficejoj, la patrinoj — ho! kiu scias, al kiuj revoj revenas patrinoj. Krome jam senteblis unuaj pluvogutoj de la aŭtuno — nekarakterize frue, kiel saĝis la kelneroj, kulpigante tergloban varmiĝon (neniel la gasojn vate, kruce striantajn iam lazurajn ĉielojn; haladzajn gasojn el aviadiloj, turisto- kaj trinkmono-transportiloj, de kiuj ne nur la kelneroj sed ankaŭ la insula ekonomio nepre dependis). Kaj jes, kiel rezignacie konstatis Walter, jam je la sepa kaj duono vesperiĝas — eĉ pli frue ol hejme. Certe — finsezona etoso. Kaj, jes, finsezona rano: pro tio, sendube, ĝi apelaciis al li — infana ludilo tamen seninfana. Nedezirata, nesopirata. Kaj krome — strangolata. Kiel Walter mem. Kiu ne povis ne konstante vidi la ranon (malkiel la jxipa ravulino, kiun li vane serĉadis — ete-diskrete, memevidente, por eviti la galon de lia edzino, kiu taksus lin krom frenezulo ankaŭ sendube erotomaniulo): la rano pendis ekster superbazaro — subbazaro, amare notis la edzino de Walter, malaprobe ekzameninte la stokon — situanta meze de la sola vilaĝa strateto, kaj sekve preterpasenda plurfojojn tage survoje al manĝejo aŭ maro, butiko aŭ buso. Kaj ju pli Walter vidis la ranon, des pli li sentis sin bezonata — unuafoje, unike en sia vivo vere bezonata — por helpi al iu — al io — plenumi sian destinon; ja ranan, aermatracan destinon, sed ĉiaokaze destinon. Krome, pli nebule, li sentis la sorton de la rano iel kunligata kun tiu de la estaĵo en la ĵipo; eble, se li povus iel utili al la rano, do tiam sxi kaj li… “Walter!” elrevigis lin konata kriĉo. “Sur kiu planedo vi nun staras?” — “Sur neniu”, mensogis Walter. “Vi estas mia tuta konstelacio…” kaj li subride ĝuis la grimacon de lia edzino, “mia suno, mia luno… mia puno”, li flustre aldonis. Kaj subite: “Vidu… la ranon. Sendube ĝi malmultekostas… nur kelkajn eŭrojn…” — “Vi kaj la ranca rano”, elkraĉis suno kaj luno de Walter. “Kio estas al vi kaj la damninda aermatraco? Diable, se pinglon mi havus…” — “Ne, ne”, nervozis Walter, lokante sin rapide inter rano kaj edzino, “mi petas vin… ne. Sed vidu … kiel malgaje ĝi aspektas…” — “Mi malgajigos vin, se ranon… aermatracon… vi aĉetos”, tondris la edzino. “Imagu… mezaĝulo… mezaĝulo plus”, ŝi malicis, “surstrande kun stulta tia ludilo. Plue…”, kaj fendiĝis ŝiaj okuloj, “laŭproverbe rano je marĉo, ne maron sopiras. Kaj ĉi tie… eble vi ankoraŭ ne rimarkis… estas maro. Maro, kara mia, ne marĉo… krom marĉo en via kapo”. Kaj, tiel atutinte, ŝi turnis sin sur la kalkano kaj, alte tenante la nazon, formajestis en la direkto de la hotelo. Dume, el la alia direkto: “Akvokvakvo… akvokvakvo… al la akvo… kvakoakvo…” — “Ve”, ĝemis Walter. “Oble ve”. Kaj: “Frenezaĵo”, skuis sin la turmentato. “Kiu aŭdis pri rano parolanta… por ne mencii aermatracon”. Kaj kiel bona edzo, obeeme, li postkuretis sian edzinon — postkuretis racion, postkuretis enuon. Ĉar ĉu ne la vivo monotonas sen la voĉoj, kiujn nur vi aŭdas, kiuj nur vin alparolas? La voĉoj de — de kie? De kiu, kio? Ho, Walter, Walter — vi feriis por ripozi, malstreĉiĝi; sed jen adade akvokvako-kvakoakvo neeltenebla ĉiam pli insista urĝe skurĝe raciorompa ĝis — ĝis alproksimiĝis la benata-malbenata tempo, kiam, kiel ĉiam, el ferio fariĝis foriro. Kiam Walter — ho, jes, kiam Walter estis plene konvinkiĝinta, ke la rano — nenia nura aermatraco, diable — lin elektis, nur lin, savonto. + +Kaj do, kelkajn horojn antaux ol estis alvenonta la auxtobuso, por veturigi felicxajn-malfeliĉajn feriintojn flughavenen, kaj dum la Walter-ino zorge ĉion pakis — “Simple lasu min, Walter, mi valizumos: vi ĉion fusxos, kiel kutime” — Walter prenis (nu, ŝtelis) kvindek-euxran bileton el la monujo de sia edzino kaj, apenaŭ konsciante pri siaj agoj, direktis siajn paŝojn al la subbazaro kaj — ho, kiel facile! — liberigis la ranon. Kaj, nevidate, ĉar jam vesperigxis, kvazaŭ somnambulo iris plaĝen, maren, kaj lanĉis suronden la ranon. “Bonan vojaĝon, karega”, deziris Walter. “Bonan vojaĝon”. Tiel adiaŭinte, li revenis hotelen. “Do vidu”, elfaŭkis la edzino, “ĉio preta”. — “Jes, ja”, konsentis Walter, eble por la unua fojo en sia vivo. “Cxio preta”. + +\* + +La cxefo de la marborda sekureca servo oscedis, kaj trakurigis la x-an fojon siajn fingrojn tra la barbo. Tiam, senpezigxante, li malsxaltis la radio-aparaton, kiu dum la tuta nokto grigrigis kaj ĉirĉiris kiel insekta batalkampo. Ekstere videblis la unuaj radioj de la mateniĝanta suno. Damne, se antaux — kiom da horoj? — li ne estus restinta en la oficejo kelkajn minutojn post dejxorĉeso, babilante kun Miko pri la ŝancoj de la nova golisto en la nacia futbalteamo (pri futbalo li vere ne interesiĝis, sed kiu masklo kuraĝas en la nuna socio ne kliniĝi antaux la ĉiopotenca dio Futbalo?), li estus evitinta la alarmsignalon ricevitan de fiŝkaptisto ie en la golfo, kiu elakvigis anstataux sardinojn aermatracon. Tiam paniko: ĉu estas droninta infano? Nepris telefoni al ĉiu hotelo, ĉiu pensiono ne nur en la vilaĝo sed laŭlonge de la marbordo: ĉu iu raportis malaperinta infanon? Necesis ankaŭ mobilizi serĉ-skipon, kun helikoptero: la provincestro insistis, ke kaze de perditaj honoro hundo hometo kaj por protekti la reputacion de la turismo-industrio oni videble ĉion entreprenu por ĝustigi la malĝustaĵon. Egale, ke ekfunkciigo de la unusola insula helikoptero pro ne tute kompreneblaj kialoj paralizis la flughavenon: oni tamen agu. Tamen tamen — se antaŭ kelkaj momentoj li estus povinta eskapi, li estus vekiĝanta anstataŭ en sia oficejo do en la brakoj de sia amatino, la plej gracia, la plej diina estaĵo, kiu iam ajn ornamis ĵipon survoje al aŭ revene de sekretaj renkontiĝoj for de la okuloj de frida, fiŝcerba, fiŝkaptista edzo. Damnindaj turistoj: sendube kulpas idiota germano aŭ kretena brito pri la aermatraca fuŝaĵo. Tamen — kaj la barbulo profunde elspiris — proksimiĝas, dank’ al Io, la fino de la turisma sezono. Anstataŭ alarmoj, nur ĝojlarmoj de volupto—, diboĉoplenaj noktoj. Noktoj seninterrompaj. Jes, ankoraŭ nur du-tri semajnoj kaj tiam… inferen la pestaj turistoj. + +\* + +Dume, hejmenirante, en matena aviadilo — dum horoj prokrastita pro stulta sekureco-krizo — plurmilmetrojn ie super okullazura maro, sur kiu videblis nigraj, sxauxm-cxirkauxataj punktetoj de fiŝkaptistaj boatoj, ridetis Walter. Unuafoje ekde la komenco de la ferio. + +### Calle Zacamil + +Originala novelo de Sten Johansson + +Consuelo, Wendy kaj mi kutime veturis urben per la sama matena buso, kaj alveninte ni cxiam atendis gxis la alveno de Marisol, kiu venis per buso el Quezaltepeque. Poste ni pasxis lauxeble rapide al la lernejo. Kelkfoje iu el la busoj malfruis, kaj tiam unu el la monahxinoj atendis nin en la pordego, preta ŝlosi ĝin post ni. Se tiu estis patrino Ursula, ŝi skoldis nin, kvazaux kulpus ni ke la auxtobuso fiksiĝis en trafiko. + +Posttagmeze ni ne same rapidis de la lernejo. Ni pasumis preter la butikoj de Avenida Lincoln, rigardis en la montrofenestrojn, legis la afisxojn de magazinoj ekster la gazetbudoj. Marisol klopodis iom rapidigi nin, cxar ŝia buso ekiris kvaronhoron pli frue ol la nia, sed efektive ni ĉiam havis sufiĉe da tempo. La stratoj restis kvietaj, ĉar la vespera svarmado ankoraux ne komencigxis, kiam finiĝis niaj lecionoj. + +Iutage, antaux ol eniri en Avenida Lincoln, Consuelo proponis: + +“Kial ne iri laux Calle Zacamil?” + +Ni rigardis sxin. Kia ideo! + +“Gxi ne estas agrabla strato”, diris Marisol. + +“Sed ni povus rigardi la putinojn.” + +Wendy sxajnis konsternita, kaj mi iom cerbumis. + +“Cxu ili ne laboras nokte?” mi diris. + +Mia pliagxa frato Toño kutime nomis ilin noktaj papilioj, kaj mi ne povis imagi ilin en la intensa posttagmeza sunbrilo. + +“En Calle Zacamil ili staras ankaux tage. Venas tien kamionsxoforoj kaj aliaj, kiuj laboras dum la tuta nokto.” + +Neniu demandis, kiel sxi scias tion. Marisol ne volis rigardi ilin, sed ŝi ne povis paŝi sola al la buso, do la rezulto estis, ke la tuta kvaropo iris laux Calle Zacamil. + +Gxi vere estis teda strato, longa, rekta kaj senombra. Sxajne situis tie plejparte oficejoj kaj etaj fabrikoj, unu benzinvendejo kaj iom pli fore kiosko de tortiljoj. Apud gxi sidis du indianinoj vendante legomojn. Mi ne scias, kial ili elektis tiun lokon, cxar la auxtoj nur preteriris, tiel ke polvo neĝis sur tortiljoj kaj legomoj. Cxiuokaze Consuelo pasxis tien por aĉeti botelon da kolao, kiun ni dividis, kaj poste ni pluiris. Mi komencis senti kalkanan frotvundon. Estas strange, ke kelkaj stratoj kauxzas pli da frotvundoj ol aliaj, kaj Calle Zacamil estis tipa frotvundiga strato. + +Tuj post trafikcirklo tri putinoj staris trans la strato. Du estis dikaj kaj unu maldika. Ni haltis por gapi al ili. + +“Ni ne haltu cxi tie”, diris Marisol. “Venu, ni devas iri al la busoj.” + +Consuelo ridis. + +“Mi ne komprenas, ke iu volas esti kun tiaj grasulinoj”, mi diris. + +Unu el la dikaj mansignis al ni kaj kriis, ke ni foriru de tie. Sed gxuste tiam liverauxto alveturis kaj bremsiĝis inter ni kaj la putinoj. La sxoforo malfermis la pordon niaflanke kaj fajfis. + +“Cxu vi sxatus etan veturigon, beletaj?” + +“Kien?” diris Consuelo, dum Wendy kaj Marisol ekkuris foren kiel du timigitaj kunikloj. Mi kaptis la brakon de Consuelo provante tiri sxin en la sama direkto. + +Tiam la dikulino, kiu kriis al ni, alpasxis tra la strato. + +“Malaperu!” sxi rauxkis al ni. “Cxesu stratumi kaj iru hejmen!” + +Poste sxi turnis sin al la ŝoforo. + +“Kaj vi, koko de diablo, lasu la lernejajn knabinetojn, se vi volas plu konservi la fikilon!” + +Refoje Consuelo ridis, kaj ni pasxis gxis Wendy kaj Marisol. + +“Konfesu ke cxi tio superas gapadi al senvalorajxoj en butikfenestroj!” sxi diris. + +“Mi neniam revenos cxi tien”, diris Wendy. “Li sendube pensis, ke ni estas tiaj.” + +“Certe. Putinoj en lerneja uniformo, cxu ne? Vi estas tro infaneca, Wendy. Li nur sxercis, komprenu.” + +Mi turnis min por rigardi. La dika putino plu staris parolante kun la sxoforo. + +“La maldikulino sxajnas tre juna”, mi diris. “Sxi eble estas filino de tiu, kiu koleris.” + +“Sxi ne povas”, diris Wendy. “Kiu volus edzigxi al putino?” + +Nun Consuelo ridis triafoje, pli lauxte ol antauxe. + +“Kiom vi agxas, Wendy? Cxu vi pensas ke nur edzinoj povas havi bebon?” + +“Ne, kompreneble ne. Sed cxu tiuj vere havas infanojn? Imagu, se via propra panjo estus tia!” + +Nun la liverauxto ekiris. Mi rigardis malantauxen. Restis nur du putinoj en la sunbrilo apud la trafikcirklo, unu dika kaj unu maldika. + +“Mi ne komprenas, kial li preferis la dikulinon”, mi diris. + +“Komprenu, Lorena, ke iuj viroj sxatas grason”, diris Consuelo. “Aux eble li prenis ŝin cxar ŝi kostas malpli.” + +“Kiel vi povas scii?” mi diris. + +Nun sxi nur ridetis. + +“Mi scias cxion sciindan. Mia granda fratino Carmen jam havis amason da uloj. Mi vidis ilin umi. Pli-malpli, ĉiuokaze.” + +“Cxesu!” diris Wendy. “Vi nauxzas min!” + +Mi sxatus demandi ŝin pli multe pri tiuj aferoj, sed mi ne volis, kiam la aliaj cxeestas. Mi ne estis certa, precipe pri Wendy. Eble ŝi povus klaĉi al la monahxinoj. + +Enbuse hejmen al Santa Teresa, Consuelo ripetadis, kion diris la dika putino al la viro en la liverauxto. Tio estas, ne lauxte, sed flustre en mian orelon. Unue sxi kvazaux okulmontris al iu knabo en la buso, kaj poste ŝi flustris, ke tiu koko de diablo perdos la fikilon. Mi ridis tiel, ke mi preskaŭ pisetis, kaj Wendy klopodis ŝajnigi, ke ŝi ne konas nin. + +Tiun printempon ni promenis dekfoje aux pli laux Calle Zacamil por rigardi la putinojn, dum la posttagmezoj igxis pli kaj pli varmegaj kaj polvoplenaj sur la longa strato. Iufoje staris tie nur unu, alifoje tri aux kvar. Okazis ecx ne unufoje, ke staris neniu. Se la plej kolerema ĉeestis, sxi gestis minace al ni kaj kriis, ke ni iru hejmen. La aliaj putinoj ŝajne ne zorgis pri ni, nek eĉ rigardis al ni. La juna maldikulino nur iufoje ĉeestis. + +Pasxante tie mi ŝvitis en mia lerneja uniformo, kaj la gxisgenuaj ŝtrumpoj jukigis al mi la krurojn. La putinoj havis ŝuojn kun altaj kalkanumoj, jupojn, kiuj apenaux kovris la kalsonetojn, se entute ili surhavis kalsonetojn, kaj striktajn bluzetojn. Pli malfrue printempe ili tenis ombrelojn kontraux la suno. La grasaj ventroj falte ondis, kaj la femuroj tremis. Nu, mi pensas, ke ili tremis, sed vere mi ne vidis tre detale de trans la vasta strato. + +“Mi dezirus, ke ni povus surhavi tian veston”, mi diris iutage. + +“Fi, vi estas freneza”, diris Wendy kun supereca mieno. “Nur malbonaj virinoj tiel montras cxion. Ili estas malpuraj.” + +“Mi pensas ke ne. Cetere multaj en la televido estas vestitaj tiel. Kantistinoj. Ili sendube estas same puraj kiel vi. Aux ecx pli.” + +“Mi ne pensis tiel”, sxi diris. “Ili estas malpuraj en alia maniero.” + +“Vi volas diri pekaj, cxu ne”, diris Consuelo. + +“Nu, nauxzas min tio, kion ili faras. Tio malpurigas ilin.” + +“Hm. Vi pensas, ke la viroj malpurigas ilin, kiam ili ensxovas sian ilon”, diris Consuelo. + +“Cxesu! Mi fartas malbone, kiam vi parolas tiel.” + +Consuelo nur ridis. + +“Atendu gxis vi mem komencos kun knaboj. Tiam vi komprenos.” + +“Kion? Mi certe ne igxos putino!” + +Wendy kaj Marisol interkonsentis ne plu promeni kun ni laux Calle Zacamil. Sed tio dauxris nur unu semajnon, poste ili denove akompanis nin. Sendube ili same scivolis kiel ni, kvankam ili sxajnigis esti pli bonaj. + +Iutage policauxto haltis cxe la loko de la putinoj. Policisto staris apude parolante kun unu el la dikulinoj. Sxajne sidis en la auxto alia virino, eble la maldika putino. + +Kiam la policisto ekvidis nin, li ekiris tra la strato. + +“Kien vi, knabinoj?” li vokis. + +“Al la auxtobusoj. Ni iros hejmen de la lernejo”, diris Consuelo. + +“Prefere elektu alian vojon.” + +“Se jes, ni maltrafus la buson.” + +Sxi iris kelkajn pasxojn foren, kaj ni ceteraj postsekvis ŝin kiel ombroj. Dume la veraj ombroj lekis niajn piedojn sur la fendita pavimo. + +“Kiun lernejon vi frekventas?” + +Ni rigardis Consuelon. Se mi ne jam estus sxvita, mi vere igxus tia nun. Imagu, se la monahxinoj ekscius ion! + +“Beata María Encarnación”, diris Consuelo. + +Mi ne scias, kie sxi trovis tiun nomon. + +La policisto sxajne cerbumis pri kie situas tiu lernejo, dum ni plu malproksimigxis de la loko. + +“Mi petos ilin teni siajn lernantinojn en pli bona ordo”, li diris reirante al la auxto. Samtempe granda benzinkamiono pasis inter ni kaj li. + +Ni plu kuretis tra la polvonubo. + +“Kia bonsxanco”, mi anhelis, kiam denove eblis spiri. “Sed eble li tamen iros al Santa Lucia por paroli kun la monahxinoj.” + +“Stultajxo”, diris Consuelo. “Kiel li povus koni nian lernejon?” + +“Mi ne scias. Eble li rekonis niajn uniformojn?” + +Tamen ni neniam auxdis ion ajn flanke de la monahxinoj pri nia vojo hejmen de la lernejo. Do, post semajno ni denove komencis iri laux Calle Zacamil. + +La lastan fojon, kiam mi promenis tie kun la knabinoj, ekfalis pluvego, kaj ni trovis sxirmon sub la tegmenteto de la tortiljokiosko. Consuelo klopodis inciti la vendoknabon, sed li pauxtis. + +“Por stari cxi tie vi devas aĉeti ion.” + +Liaj stufitaj tortiljoj sxajnis same polvoplenaj kiel kutime, do ni acxetis kolaon, kiun ni dividis, kvankam ni samefike povus malfermi la buŝon kun la vizagxo turnita supren en la pluvo. + +Kiam cxesis la pluvo kaj ni ekiris antauxen, blanka Mondeo preteriris sur la strato. Gxuste dironte, ke gxi estas sama kiel la nia, mi ekvidis la numerplaton. Mi preskaux ekkriis, sed iel mi ekhavis strangan senton, do mi silentis. + +Ni pluiris antauxen, kvankam mi klopodis kiel eble plej malrapidi. + +“Rapidu, Lorena”, diris Marisol. “Mi ne volas refoje maltrafi la buson pro vi.” + +Okazis tiel, ke kelkajn semajnojn pli frue sxi ne atingis sian buson gxustatempe, do ŝia patrino devis veturi ĝis ni en Santa Teresa por venigi ŝin. + +Jam de malproksime mi vidis, ke la blanka Mondeo haltis apud la putinoj. Staris tie du dikulinoj, kaj unu el ili sxajne diskutis kun iu en la auxto. Poste ŝi malfermis la pordon kaj sidigxis. La auxto tuj ekiris, faris U-turnon kaj ekveturis kontraux kaj preter ni, reen al la urbocentro. Mi ne kontrolis, kiu sidas cxe la stirilo. Mi turnis la kapon maldekstren al ruboplena dezerta parcelo apud la strato, sed la cetera triopo kompreneble gapis al la aŭto. + +“Viracxo en kompleto”, diris Consuelo. “Hejme li certe havas edzinon kaj infanojn. Mi demandas min kiel aspektas la edzino, ĉar li trovas tiun simion pli seksalloga.” + +Sxi jam plurfoje vizitis min hejme kaj renkontis Panjon kaj mian fraton. Sed tiam Pacxjo ne estis hejme. Cxiuokaze mi ne povis memori, ke li estis. + +“Viroj estas nauxzaj”, diris Wendy. + +Marisol sxajne konsentis, kaj Consuelo ridetis kiel kutime, kvazaux sciante pli bone. + +“Tamen knaboj estas seksallogaj, cxu ne?” + +“Ne, ankaux ili estas nauxzaj.” + +“Nur atendu du jarojn”, diris Consuelo. “Tiam ankaux vi sopiros je knaboj.” + +Mi diris nenion. Ni plupasxis tra la polvo al niaj busoj kiel kutime. + +Ankaux hejme cxio estis kiel kutime. Paĉjo forestis por kromlabori, Panjo admonis min pri hejmtaskoj kaj Toño mokadis min. Kiam alvenis la semajnfino, mi volis nek restadi hejme, nek renkontigxi kun Consuelo kaj Wendy, do mi petis permeson viziti la avinon kaj avon. + +En la sekva semajno mi iris kun Wendy kaj Marisol postlerneje laux Avenida Lincoln. Consuelo pauxtis dum kelkaj tagoj. Poste sxi ekhavis novan ideon. + +“La Evangelia liceo por knaboj trejnas nagxadon en la banejo de Delgado. Ni povos iri rigardi, kiam ili plonĝas kaj naĝas.” + +Do, dum la restanta parto de la printempa semestro ni postlerneje iris la vojon preter tiu banejo. Eblis stari cxe la barilo rigardante la junulojn. Cxiufoje kelkaj el ili stulte pozis vidante nin, gxis ilia instruisto riproĉis ilin. Marisol maltrafis sian buson trifoje antaux la someraj ferioj. Sxi eĉ demandis min ĉu sxi povus dormi ĉe ni anstataux esti venigita hejmen de sia panjo. + +“Mi sxatus tion, sed bedauxrinde tio ne eblas”, mi diris. “Mia pacxjo volas nur la familion ĉirkaux si, kiam li venas hejmen de sia laboro.” + +### Sxipo sur la Traka Maro + +Originala novelo de Jozefo Kiss + +Jozefo Kiss naskigxis 7 mar 1942 en la sudhungarlanda urbo Békéscsaba. Instruisto de la slovaka kaj rusa lingvoj. Esperantistiĝis auxtodidakte en 1957, en la 1960–70aj jaroj ofte partoprenis en la Somera Esperanto-Universitato en la urbo Gyula, instruis Esperanto en lernejoj. En la 1980aj jaroj kunlaboris kiel tradukanto en Hungara Vivo, poste ekverkis originale por Debrecena Bulteno. Nun Kiss vivas en la nordhungarlanda urbo Gyöngyös. Li jene skribas pri si mem: + +En relative egalanima stato mi pasigas nun miajn tagojn de emerito, servante la pasiojn, la hobiojn de sxako, de legado de antikva (cxefe greka-romia) literaturo, kolektante diverslandajn monerojn kaj poŝtmarkojn. Ankaux la naturon mi ŝatas, la montaran aeron — samtempe estas por mi refreŝige kaj kvietige observi la malgrandajn surterajn bestojn kaj la birdojn. + +**F**ebla borealo sxveligis la velojn: la direkto de la vento koincidis kun tiu de la veturo. La komerca ŝipo reveture al Ateno pasis per dormigaj ŝancelmovoj inter la obstinaj sed moderaj ondoj. Jen iu-tiu ondo kelkfoje alpremigxis petole al la ŝipo, ke la naĝanta lignokonstruajxo skuiĝu iom, tamen tiu ondoobstinaĵo rezultigis krome nur tion, ke Filotea sur la ferdeko eligis el sia buŝo afekte timiĝintan “ho, ho” vocxtorenton direkte al iu homfrata orelo laux sia espero. Ja da tiaj oreloj estis je la dispono unu-du en la proksimo; eĉ en tiun de Zenobios nevole penetris la voĉoformo — liaj ridetmuskoloj loziĝis iomete, tamen la rigardon li tenis senŝanĝe en la direkto de la foraj bordoj de Trakio. + +La fantaziado, la cerbolaboro komencis flirti, vagadi simile al ripaj lignolamenoj de la sxipo kaj kiel la almozantaj mevoj vage flirtis en la kaprica ventofluo; en la sama fojo la tikla ridado de la knabino preteririgis la menson de Zenobios disde la rememoroj de la renkonto kun la poeto, kaj la fakto, ke jenas la knabino, devige nomata ekde nun Filotea pro subita kaj arbitra decido de la ŝipestro, kiel li mem flustris intime: “je kongrua inspiro de liberaj ideoj kaj dinamikaj efektivigoj” — nu, tiu cxi fakto lokis Zenobios denove en staton de konkreta realeco. Cxi-maniere la estonta sorto de tiu ĉi sarmata knabino absorbis ree Zenobios, dum li observis la deklivojn de la kontinento kaj tiun faron la auxtunaj sunradioj agrabligis plaĉe. Ĉu poste, kiel Ilarion promesis inter siaj planoj, li dungos Filotean kiel dancartistinon aux kiel instruantinon pri certa korpokulturo en iu gimnazio de Ateno? Ternatos kaj lia rondo de filozofoj certe atentos ŝin kaj trovos plezuron en la esceptaj atrakciajxoj de la knabino — en la logxio de aristokratoj eĉ la monujoj malfermiĝos pli larĝaj, se ekplaĉos la noveca korpospektaklo, la pantomimo. Sed povos okazi, ke tiu ĉi freŝkreska, ardanta estulino elglitos el la nefidinda gardo de la ŝipestro en iu malzorga momento, kaj realigantoj de malutilaj intencoj irigos la knabinon al kurbaj stratoj je nokta laboro ĉe la montopiedo Likabetos. En la imago, en la volbo de kunsenta animo de Zenobios tuj aperis la elverŝiĝa amaro de la knabina patro, se li ekscios, kiom la fato mizerigos la vivhumoron kaj honeston de Filotea en tiu ĉi lasta kazo; ja la patro destinas sian filinon al brila kariero en la majesta Ateno. Ankaux la patro Gxurondibra estas honesta kaj li ligis kontentigan kontrakton kun Ilarion apud la bordo de Hister, kiam por Filotea la ŝipestro promesis liveri figon, sekigitan vinberon, olivon, bonkvalitan ŝtofon al ŝia patro, sekvajare Ĝurondibra sendos post la filino rekompence ankoraŭ ŝamon, vulpopelton kontraŭ la frandaĵoj, ĉar la sarmataj arbaroj abundas je primaraj portantoj de tiaspeca pelto, krom tio la patro de Filotea estas eminenta ĉasisto. + +En la ferdeka aperturo aperis la sxipestro Ilarion, samtempe la ŝipposedanto — danke al la cxiellogxantoj, aux prefere kiel favorato de la romia inspektisto en la haveno de Pireo. Malantaux li la lanugbarba Dimitrios venis flutante, kun kokfieraj saltetoj, gajigante sin jam nun al posta esperata amuzajxo ferdeka. + +Ilarion alpasxis al Zenobios: iom da tempo ankaux li kontempladis la trakan pejzagxon, profunde spirante la freŝan aeron. + +— Eble morgaux ni atingos la insulon Lesbo, — li diris post nelonge. — Se la ventoblovo malfortigxus, oni mallongigos la nenifaron de la servodejxorantoj. Estas grava la stabila antauxeniro. + +Ilarion sxatis uzi euxfemismojn. Li nomis la akvoŝovelulojn, tio estas la galerulojn: vojagxocertigantoj, ŝultrohavaj atlasoj, voluptemaj muskolkolosoj en sia lingvajxo de floroj. Dekduo da tiuj katenitoj kunpremiĝis en la stomako de la ŝipo. Cetere lia ŝipo estis duremilvica, cxe neceso oni povis ĝin utiligi ankaux por militaj taskoj — sed Ilarion tenis sin flanke de tiaspeca eventuala apliko kaj pli volonte navigaciis komercajn vojliniojn. + +— Nu, ni rigardu, kion scipovas cxi tiu knabino, — li pusxpikis la flankon de Zenobios, dronanta en siaj pensoj. — Korplezurige ludu la melodion al danco, Dimitrios, — li instigis la fluthavan bubon. + +Jen grinco, jen krako de la sxipocxarpentajxo puŝigxis en la blovsonojn de la muzikilo eble pro tio, ke ili povu abundigi per ampleksa kaj kompakta tono la cetere malriĉan sonaron. + +Ecx Poseidon aprobe lasis, ke subite varma juktiklo diskuru en la vejnoj de la tri viroj esperantaj baldaux farigxi atestantoj de supozeble gracia danco, miraklo kiu vekas sopiron, kaj atestantoj de brilo de amindaj virinaj korpopartoj, ĉar tra la maldika tolo de la kitone vestita Filotea erotike reliefiĝis la fortoplena brusto, la afroditece belaj nepasemaj mamomontetoj. + +Ilarion turnis sin al la knabino, li gestadis al sxi kaj stimulis ŝin por danci por prezenti la talenton. Sxi malvolonte faris kvar-kvin dancopaŝojn kaj, cxar la movigxo en la donace ricevita kotorno estis nekutima, post minuto ŝi mishumora rigidiĝis en pozo de malseka kapreolo. + +— Delasu la melismojn de Delos kaj la sonornamajxojn, Dimitrios, ludu korgxojige, kvazaux vi irigus dinamikon en tendenon de langvoraj kapreoloj. Pensu pri la vekitaj sovaĝbestoj en la sarmata arbaro, — acerbe humoris Ilarion. + +Dimitrios rememoris kompreneble ne pri la vekitaj sovagxbestoj, sed pri la dornaj kaj pikantaj arbustoj, pro kiuj li ricevis multe da skrapvundoj, kiam Gxurondibra invitis la societon al “arbara promenado”. + +Filotea malbonhumore residis sur la trabon. Sxi ne petis el la servitaj delikatajxoj: la sxafofromagxo kaj ruĝa vino. Kun tauxzita mieno ŝi rigardis la krestan maron. + +— Nu, tio estas nur duonsukceso. Mi povus diri: Ohi epitihia. Ne sukceso, — resumis sian malplacxon Ilarion. La fiasketo tamen lin ne tro malagordis: li trempadis kanditan orangxosxelon en ruĝan vinon kaj suĉadis ĝin. + +Ankaux Zenobios faris rimarkon pri la viditajxoj: + +— La malkovrindajxo kelkfoje antauxenkuras de si mem, la rapidigo tiam ne alportas oportunon. Gxi kauxzas inhibicion. Imagu vin en la situacio de la knabino. Sxi estas inter nekutimaj cirkonstancoj, en fremda loko, cxirkauxata de fremduloj, disigita disde la gepatroj, kaj sxin atendas malcerta estonto, tute alia mondo… Traktu ŝin takte. Ni ne forgesu: ŝia patro konfidis ŝin al niaj ŝirmoflugiloj. + +— Bone. Oni esperu, ke sxia talento en Ateno disvolvigxos. Sole iom da scivolemo petolis kun mi. + +Kvazaux iluminigxo devenanta de Zeuso estus metinta auxreolon de paco sur la du nejunajn grekojn, tiel kontente ili auxskultis la muzikon de la patrujo fare de Dimitrios, kiu daŭre persistis kaj fervoris en la sorcxo por povi ekmovi la langvoran knabinon. + +La sxipestro milde puŝpikis sian kunulon. + +— Zenobios, vi ankoraux apenaux rakontis pri via renkonto kun Publius. Mi deziras auxdi pri tio, ja tamen tio povis esti granda okazo. Kiel li pasigas la cxiutagojn? + +Jam de tagoj oni povis atendi cxi tiun neformeteblan demandon. Nature, ke la scivolemulo interesigxas pri la vivo de la poeto. + +Minutoj pasis, gxis fine la malnova amiko de la ekzilita poeto elvokis kaj vortigis la rememorojn pri la amar-dolcxa renkontiĝo — la drinkajxo de Dionizo havis en tio nemalmultan rolon. + +— Mi jam menciis, — komencis Zenobios detali kaj dividi sian travivajxon, — kun kiom da gxojo mi brakumis mian malnovan amikon romian post multegaj jaroj. Ankaux tion mi diris, ke la magistrato de la loka greka kolonio zorgas pri lia provizado, ecx meĉo estas asignata por li po dek tagoj, ĉar en lia ĉambro regas duonlumo, la vezikomembrano kovranta la muraperturon enlasas internen nur moderan helon. Sur lia kusxejo ŝvelis bonodora fojno en tolsako, kiun geta virino ŝanĝas de tempo al tempo, sed vintre ne. Dum la unua tago de mia vizito Publius min regalis per flano plenigita per kazeo; ni ekkuŝis laux la romia moro, kiam neatendite aperis iu juna geta knabino en la pordo, kiu alportis rostitajn fiŝetojn kiel kompletigaĵon. Je tio ni komencis joviali, ĉar mi kredis aktuala kaj trafa iun malnovan ĉikanon: “Cxu vi estas tiu, Publius, kiu kaptas la fiŝon el la maro, kaj se jes, ĉu vi staras nuda en la akvo same kiel Pan staras en ĝi purigante sin, ĉu ĝistalie aux ĝiskokse, por ke la sala akvo ellavu la salon el la sulkoj de via subkorpo, sekve de kio utilo kaj puriga ĝuo kunfandiĝas, do ekonomio kaj higieno, kiuj pariĝas tiel ĉi feliĉe, kaj ĉu mi diru, kiun vian korporganon la ezokoj opinias logaĵo, poste frandaĵo por si mem?” — sed en tiu minuto la juna knabino jam ne ĉeestis en la ĉambro. “Jen malaperas el hejm’, ŝi de ŝercoj fuĝas evite”, — murmuris la gastiganto la heksametron improvizitan, samtempe finante la acerban ironion de la momento, ĉar kiel mi vidis la malriĉan, mi povus diri mizeran instalaĵon, la certeco preterportiĝis, ĉu oni ekhavos ankoraŭ humoron je plua primoko. Li glatigis sian maldensan hararon blankiĝintan kaj malrapide, kun stoika apetito maĉis la frititan fiŝon. “Vi vidas, la cirkonstancoj faras min apatia. Amnestio ne venas, kvankam mi jam nudigis min sentrilate en miaj epistoloj senditaj en Romon”. Mi rimarkis ruĝajn makuletojn sur lia kruro, kiam li suprentiris la vestoteksaĵon. Ĉu ili estis piko de kulo aŭ iksodo? Ĉu mi frontos ankoraŭ kromajn signojn de lia kadukeco? “Terure granda doloro estas al vi kaj al ni, kiuj konas vin, — diris mi konsterniĝante pli kaj pli kaj spertante la disvolviĝantajn dimensiojn de lia mizero, — ke vi devas vivaĉi en tiu ĉi malafabla regiono, nekredeble malproksime de via adorata Romo kaj de via familio. Prefere mi kunportus vin en Atenon”. “Kontraŭleĝe mi ne rajtas vivi aliloke”, — li diris. ”Kaŝate vi daŭre esperas la retiron de la imperiestra edikto, la repaciĝon de la reganto. Mi opinias, ke post via Ars amatoria vi estus devinta ne plu verki. Ja vi mem skribis ie en la rulaĵo: ‘Se mi havus cerbon saĝan, mi ekmalamus rajte la verkadon’. Se per viaj pli postaj verkoj vi ne estus fervorinta konstante antaŭ la okuloj de la cezaro, eĉ se tiuj verkoj demonstrus tiel nomatan rekonsciiĝon, vian lojalecon, la homa malzorgemo post iom da tempo sen tio venigus la juste-maljuste koleranton en agrable indiferentan staton de forgeso. Nature ĉi tiel nur mi, la simpla ‘daskalos’ scipovas rezonadi, formante la situacion je malkomplika figuro, ĉar vi vidas, mia stulto malhelpas la rekonon de tio, ke fakte la poeta ambicio ne allasas modestecon, aŭ almenaŭ ĝi ne rigardas tion aprobe kaj ĝi trovas kariero abortita, se iu kontentiĝas pri la titolo de unulibra poeto. Unulibra poeto ja kun ŝanco de forgesiĝo, sed samtempe kun certeco de seninsulto. Ĉu decas daŭre vigli antaŭ la imperiestro, veki en li kondiĉitan reflekson, senĉese memorigi lin pri la al li ne plaĉaj ekscesoj en via Ars amatoria — ecce videsne?” — Je miaj senbridigitaj frazoj impulsiĝemaj Publius demandis min surprizite: “De kie vi scias pri miaj epistoloj senditaj en Romon? — kaj poste li aldonis en ĉagrenita tono: — Mi konfesas eĉ hodiaŭ: eĉ eron da malpermesitaj doktrinoj mi ne instruis en miaj am-versaĵoj kaj oni senkaŭze serĉadis en ili la ofendon de leĝoj, ĉar mi ĉiam estis singardema por fari ion kontraŭ la nobla virto. Cezaro opiniis malkaŝi dekadencon en mi kaj pro tio portas mi la nunan sorton. Aliparte komponi distikojn kaj heksametrojn signifis por mi instinktan donitaĵon, oni povas diri: devigon. Kial do mi estus devinta ilin sufoki en mi? Foje mi menciis al vi, ke en mia infanaĝo de portado de purpurbordera togo mi kalkanum-frapetis la daktilojn kaj spondojn sur la pavimo de nia domo en Sulmo, dume mi skandis poemon de iu elstara poeto-antaŭulo. Tamen eblas, ke vi havas pravon. Kial do ordonas la ĉielloĝantoj, ke la mortemulo ree frontu siajn erarojn krepuske de la vivo kaj li ne kapablu eviti ilin kaj ke ili deprimu lin tagon post tago, ke la mortemulo sopiru al Orkuso senĉese, penante pri porto de korpa kripliĝo?” Amaro eruptis el li; doloron li sentis en la spino kaj ĝemetis, kiam li etendis la manon supren al la rustike rabotita breto por juglando, kiun li proponis al mi. “Mi mem plantis ĉi tie juglandarbojn. Tuj ĉe la enirejo komenciĝas la peristilo”. “Kaj ĉu la juglandarboj konsistigas la kolonojn al ĝi?” — spitis mi krude, ja ĉe mia alveno en tiu ĉi “peristilo” mi vidis nur ligustrojn kaj buksoarbustojn krom juglandarboj; sub ili nigra kato siestis. “Kaj se vi pluiras, — li daŭrigis, malatentante mian interdiron, — vi trovus locus sordidus, alinome latrinon en vulgara lingvo. Se la urinveziko streĉiĝas”. Sed ĝi ankoraŭ ne streĉiĝis. En la angulo mi rimarkis liuton. “Produkto de propramana lerto, — fanfaronis Publius konjektante mian interesiĝon. — Mi sonigas ĝin eĉ plurfoje tage je mia distro: dum la pinĉado mi aŭdas la muzikon de sirenoj pasiovekaj tiel, ke mi sentas min hejme, en Latium aŭ en Campania. Okazas, ke mi iras al la maro, tie mi muzikas sola, mi envolvas min per milda narkotiteco, per miksaĵo de sonoj kaj sopiroj, antaŭ miaj okuloj ree aperas la fea pejzaĝo de Neapolis, eĉ pli la adorata Romo kaj mia familieto. Ankaŭ Jupitero helpas min en la revado, ĉar post tio nokte en la sonĝoj miaj karuloj min karesas kaj anoncas al mi favorajn novaĵojn pri pliboniĝo de mia sorto”. “Nu, mi povas imagi la amaron de vekiĝo”, — aldonis mi kompate kaj kunsente. Kredu al mi, Ilarion, mi estis senpova diri ion ajn post tio, ne restis forto en mi por konsoli lin, tiom paralizis min la malĝojega vivo de mia amiko kaj tiu vekiĝinta agnosko, ke jam tute ne reviviĝos espero je lia rehejmiĝo, kaj lia malinda konsumiĝo estas neevitebla ĉi tie en la ekstera rando de la vivebla mondo. La muraperturon tiam Phoebus komencis jam orumi adiaŭe per siaj radioj, kiam la nigra kato enpromenis en la ĉambron. Gxi frotis sin al la mastro, al la vundohava kruro, kaj ĝi memrespekte atendigis sian tutan flatan estaĵon je tiu minuto, kiam ĝi povos ricevi sian parton en karesado, en dorlotado, absolute preskribitaj al ĝi. Danke al favoro de la momento mi fariĝis atestanto de emocia kunaparteno de du orfaj estuloj, atestanto de intima simbiozo de antropos kaj zoon. “Ĉu estas permesate desegni vin ambaŭ ĉi tiel?” — mi demandis, montrante iom da entuziasmo. Li hezitis, sed lasis la aferon al mi. “Faru, se la eternigon vi trovas bona por la posteularo. Sur la breto vi trovas rulon, sur kiu sin proponas malplena spaco ĝuste por bilda figurado pri dando estiĝinta katoamika”, — ironiis li. Tamen li gardis la stoikan, ne tro pasian humorstaton: “Bonvolu depreni tiun papiruson, sur kiun mi skribis titole: Tiberius triumphans”. Ĝis krepuskiĝo la desegno estis preta. La sekvan matenon Publius lignon hakadis en la peristilo ĉe mia alveno. “De tago al tago estas granda peno zorgi pri mi. Herkulaj taskoj”, — li diris dum li videble elĉerpiĝis. Ni eksidis sur longan lignotabulon. Mi meditis ioman tempon, fine mi ekmemoris la Naŭan libron. Ĉar li jam menciis la nomon de la simpatia filo de Alkmene, ankaŭ mi faros iun alian historieton temo de parolo kaj paraleligos ĝin kun la antaŭa, pere de kiu supozeble mi diros al li novaĵon, sed provizore la tagiĝa postrosa lumbrilo lanĉis la nimbon de nia nacia heroo al pormomenta pritrakto. “Apoteozo de Heraklo, — li murmuretis antaŭ si. — Ĉu staras ankoraŭ tiu statuo sur la agoro?” — demandis li kun revo kaj li ĵetis la rigardon longe suden. “Jes, ĝi staras, — mi diris al li. — Centurioj kaj censistoj ĝin admiras same kiel ankaŭ ni admiris antaŭ jaroj. Nu, en iu el viaj verkoj, en Metamorfozoj la ĉielloĝantoj levis Herkulon inter sin post lia torturmorto. Antaŭ nelonge ja mi informiĝis pri aŭgurado de la haruspekso en Boiotio, laŭ kiu dekkvinjara mirinfano el Judeo leviĝos ĉielen plenkreskul-aĝe al sia dia patro, same post torturmorto. Pri tio vi certe ne scias”. “Dankon al vi pro la novaĵoj, mia bona amiko Zenobios. Metu en vian menson ĉi tiun saĝon nematuran kiel respondon, kiun mi improvizas en distiko cele de konsidero jene: ‘Sorto vin estras al tasko reala, sed montri la venkon Nur la plej bonaj kapablas inter ĉieluloj’”. Ĉu vi jam perceptas, Ilarion, ke tiu spiritfajrera eldiraĵo havas tiom konvinkan forton al la kredigo de lia altranga intelekta noblaĵo kaj ercofrapaĵo. Li ankoraŭ scipovas freŝe prezenti siajn vortoformaĵojn kaj atikecon, kvankam la imperiestra deklaro — metafore dirante — fendis lian vivon. Cetere tiu deklaro, alinome relegacio, signifis por li iaspecan konsolon, kiel li rakontis al mi, antaŭ ĉio el la vidpunkto de lia familio kaj de alireblo de liaj verkoj, ĝuste pro tio li tute ne uzis la apelacion tiel nomatan ius provocationis kaj li ne deziris turni sin al la senato, krom tio li estimis obeemon kaj malignoris la ordonon de la princepso, ĉar li rigardis la observon de la romia virto trankvila kaj samtempe promesa apelacio al la revizio de la rigora procedo, se la afero tiel doniĝos. La juĝo efektiviĝu ad personam, al poeto en poezia poluro, se ĝi aŭdeblas en pimpa formo de aliteracio, des pli bone: Recipe relegationem! Mi diris al Publius: “Fakte Octavianus per sia longdaŭra meditado lasis al vi tempon, jarojn, ĝis li alvenis al la kruela decido, ke vi povu fini la Metamorfozojn kaj povu komenci la pompan kalendaron, la Fasti. Pri tiu cezara hezito vi donas mencion en la verkaro Tristia. Ke mi transformu la formulon cinika: li certigis por vi longajn poezikreajn jarojn en la prokrasto. — La lastan frazon mi pripentis iomete sed mi daŭrigis. — Responde je via hieraŭa demando mi diras, ke la kopiojn pri viaj kreitaĵoj akiras Kostas, mia disĉiplo en Quirinalis por tintaj sestercoj. Li estas tiom bone edukita, ke li transsendas ilin al mi en Atenon fare de siaj konfidenculoj. Vere viaj epistoloj agitas min plej multe. Ili estas plenemociaj, korbataj. Pro la malĝojo ili havas aŭtenton; ilia efiko ne paliĝas. La ordono de fato, ke la sankta seriozeco ĝuste ĉi tie devis konvertiĝi al vi. Bedaŭrinde konate, je kia prezo”. Mi eksilentis, ĉar mi vidis sulkiĝon sur lia vizaĝo. Per tio, ke por mallonga tempo ni prenis decidon je senvorteco en la fruaŭtuna tepido, ne malutilis al ni, kaj en la silento nur grekaj, getaj parolŝiraĵoj aliris nin sporade el la foraj ŝirmomuroj, trans kiuj oni konjektis malplaĉan agadon de armitaj barbaroj rajdantaj. En gracio pompantaj hirundoj kaj aliaj birdoj entuziasmis en la aero, ili arkfaris sian flugon tien-reen, antaŭ ni la nigra kato ridetige membrostreĉis, sole el Publius elŝprucis la vuala voĉo de malĝojo kaj neforpuŝebla apatio: “Jam de ok jaroj… Jam ne tre mi deziras dekdufoje spekti la plenan arĝentoplaton de luno surĉiele en sensonĝaj noktoj… falis jam la baraktint’ pezturmentita turpe. Aŭdu ĝin eĉ sen heksametro: ‘Pauper ubique iacet’”. La fajra disko de la ĉielo, la brulĉaro de Phoebus altiĝis super ni. Ie aŭdiĝis febraj gongoj, kaj survoje ekaperis la geta knabino enmane korbon tenanta. Sxi venis kun bongustaj viando kaj pasteĉo: la magistrato sin distingis per la regalo kaj afablumis je la honoro de la greka gasto. Ni manĝis triope, ĉar ankaŭ la nigra kato aliĝis al ni. Mi raportis pri mia familio, pri la ĝenerala situacio en Ateno kaj la eltenebla superregado de romianoj. Mi promesis al li, ke la desegnon mi venigos al lia edzino kaj mi donos novaĵon al li pri ŝi kaj lia filino Perilla. Li tenere ĉirkaŭbrakumis min, kvazaŭ tiu ago povus kuniri kun la desegno al lia edzino en Romo. Li ĝojis pri ĉiuj miaj vortoj kaj admiris min, pro tio ke mi ankoraŭ kapablas plekti planojn en mia aĝo de sesdek jaroj, en kiu aĝo li ankaŭ estas. Mi ekvidis larmoguton en liaj okuloj. Ja, nia lasta renkontiĝo tutverŝajne. Mi premis lian magran korpon al mi kaj esperigis lin aludante pri la neelĉerpeblo de animo: li verku plu sen perdi la memfidon, aktivadu en la peristilo, alproprigu la lingvon de la geta knabino kaj babiladu kun ŝi, instruu ŝin. “Eble okazos, ke dankemaj, fieraj posteuloj starigos monumenton je via memoro ĉi tie antaŭ la domo”, — nutris mi dube la langvoran kredon. Mi ekiris al la haveno sur la polva vojo kaj retrorigardante mi vidis: Publius staras senmove, sekvas min per rigardo, jen li levas la okulojn super mi al malproksimo, li estiĝis tuj statuo, transformiĝis, per transsubstanca adaptiĝo li fariĝis kvazaŭ strikta rolulo de la Metamorfozoj; tiu mistika posttagmezo plene lin sorĉis tia, plimultigante per sunradia ardo. Jes, li staris rigide, same kiel lia kara kato ĉe la piedoj, kaj mi kvazaŭ estus aŭdanta, ke li diras: “Vale in aeternum”, sed verŝajne nur halucino petolis al mi kaprice, ĉar malmulto mankis ke mi rekuru al li por kunresti kun li ĝismorte aŭ por kapti lin kaj kunporti en Atenon eĉ neglektante la leĝojn. + +Finante la raporton, Zenobios tute ekscitigxis kaj per refleksa mienfalto de amaro li atestis la realecon de la elvokita travivajxo kaj ĝian efikon al li. Peza sento direktis la meditadon de li kaj de Ilarion al ununura sombra tereno, al tiu de malgajiĝo kauxzita de senpovo: al tio, ke paralele kun la pereo de tiu cxi romia poeto finiĝos la brilega ora epoko literatura en la plej perfekta, plej impona imperio. + +Ilarion cxagrenigxe balancis la kapon kaj riproĉis sin pro tio, ke li tro longe ĝuadis la gastamon de Gxurondibra, poste la negocajn traktadojn kunigitajn kun ekzotika ekskurso, unuvorte la bradipecan senruliĝemon de la tuta sarmata kutimaro kaj regularo diplomatia, sekve de kio li perdis la sxancon renkonti la poeton-grandulon almenaux dum unu horo, eĉ kiel maljunan, kadukan, ekzilitan. La amara sento kvazaux translokiĝis en lin de lia ŝipkunulo post la auxskulto de travivajxoj, tamen li apenaŭ tekstigis ian kromdiraĵon, demandon sur liaj lipoj, kion Zenobios atribuis al tio, ke la ŝipestro kiel tolerema akceptanto de la longa rakonto denove prifunkciigas en si la elvokitajn bildojn, la detalojn, kaj tio estas ja interna laboro, neglektanta superfluan parolon. Laŭdajn vortojn Ilarion tamen diris pri la desegno, sur kiu la kato igis lin eĉ rideti iom. Li turnadis, legetis la rulaĵon titolitan Tiberius triumphans, kaj ĉar li priatentis konstruadon de turo sur la proksima bordo, li metis la rulaĵon surbenken kaj iris al la kontraŭflanka barilo. Li vokis tien ankaŭ Zenobios. + +— Tutcerte lumturo estas konstruata tie, — li diris. + +Tiu cxi konstruajxo elpasxanta el monotoneco de la marvojagxo vekis nature ankaux la interesiĝon de Filotea kaj Dimitrios, kvankam ili jam komencis ian zumkantan-kantikan duet-ludon kun obtuza melodio. Intime, kun incito de amikiĝemaj okuloj unu por la alia kaj en glora konkordo. + +Ilarion pusxis la ripon de sia olda vojagxanto. Li montris al Filotea kun komplica rideto kaj rimarkigis: + +— Cxi knabino estis antauxe simila al laca kariatido. Kaj nun… Kvazaux oni estus depreninta sxargxon de ŝia kapo… aux de ŝiaj piedoj. + +Cxar ja Dimitrios gxuste tiam komencis malligi la rubandon de la kotorno kaj liberigi sxiajn piedojn; kompreneble dume la mano kaj la maleolo kunfrotiĝis, kompreneble post tio elgargariĝis la milde voluptemaj sonoj “hu, hu” tra la gorĝo de la knabino. + +En tiu cxi momento iom forta ventoblovo sxirigxis el la borealo, ĝi kaptis kaj trajxetis la rulaĵon lasitan je sia sorto tra maldensaj stangetoj de la barilo kaj batfaligis al la luktantaj ondoj. La rulaĵo ankoraux iom baraktis kontraux la elementoj sed baldaux kapitulacis al la marabismo. + +### Eksa kosmopiloto + +Originala novelo de Mihxail Korotkov + +Kio povas esti pli bona ol tia rosa auxgusta mateno! Eble nur por tio valoras vekigxi tiel frue. Kiu emas dormi ĝis tagmezo, tiu ne vidos tiajn malvarmeton kaj fresxon. Kiam li vekiĝas, estas jam varmego. Ha, ha! Nu, estu tiel, cxiu vivas en sia propra mondeto. + +Teodoro, starante sur la perono de sia domo, dum iom da tempo turnis la brakojn, la kapon, forpelante la dormon, volis aspergi la vizagxon el manlavujo, sed alidecidis: mi havos ankoraux tempon. Fermetinte la okulojn, li rigardis la ruĝan sunon. Ho, kiel bone! + +Li prenis korbon de sur benko, iris en la gxardenon. Dum iom da tempo li admiris ruĝflankajn persikojn. “Beluloj! Ili petegas esti pentritaj. Domaĝe, ke mi ne estas pentristo”. Li desxiris kelkajn kaj metis en la korbon. Li iris kelkajn paŝojn plu, admiris abrikotojn, kaj ankaux dekon aux dudekon da ili li metis en la korbon. Poste li longe ravite klakis per la lango, fikse rigardante tra la diafana ŝelo semojn de vinberoj. Li gustumis du-tri berojn kaj ŝmacis pro plezuro, poste deŝiris du grapolojn kaj metis ilin apud la persikoj kaj abrikotoj. + +Revenante al la domo, Teodoro auxdis pumpumadon de motoro kaj vidis en la cxielo rozkolore brilantan en la sunradioj punkton, kiu rapide pligrandigxis. Li iris lante, kaj kiam li venis al la perono, la punkto transformiĝis al mikrohelikoptero. Tiaj “libeloj” ne estas nun rarajxo, ili estas unulokaj, dulokaj, kaj kelkfoje ili flugadas super la urbeto, sed Teodoro miris, kiam la helikoptero alteriĝis apud la vojo rekte kontraux lia domo. + +La alta kaj largxasxultra piloto malfacile elgrimpis el la kajuto. Pensinte, li denove engrimpis en la kajuton, ion tie palpsercxis, kaj nelerte saltis sur la teron. Teodoro dume sukcesis rerigardi en sia memoro ĉiujn siajn nemultajn konatojn sur Tero. Kaj fine ekridis. Kompreneble, tiu estas Niko. Kiu krom li povas havi tian ursan amplekson kaj konformajn al ĝi movojn? Poste li subpremis la ridon, Niko jam proksimiĝis. + +– Mi komprenas, Teodoro, ke vi estas surprizita, vidante min. Kvankam, mi devas esti pli surprizita, pro tio ke vi eklogxis sur tiu rando de Tero. + +Ili manpremis suficxe oficiale. Sed tio ne estis kialo por Niko haltigi la fluon de sia parolemo. + +– Mi trovis vin tre-e malfacile. Nu, Teodoro! Vi estas fama kosmopiloto, cxiam vi estis ekzemplo por junuloj, sed kondutas kiel malprosperulo en ĉi vivo. + +– Pri tio ni poste parolos, – ne tre saluteme diris Teodoro. – Eniru, se vi spite cxion alflugis. + +Teodoro akompanis Nikon gxis la lauxbo, alportis tri telerojn, plektitajn el salikaj vergoj, metis en ilin persikojn, abrikotojn, vinberojn. Poste demande rigardis Nikon: + +– Eble, po glaseton? El jenaj abrikotoj, – li pikis per fingro la teleron, – ni auxtune bonegan brandon preparas. Mi nun alportos al vi la faritan antaux preskaux unu jaro. + +– Atendu, Teodoro, mi klarigos al vi, por kio mi alflugis, kaj poste decidu, cxu bonokaza ĉe tio estos brando, aux male. + +– Ba! Cxu post cxiuj cirkonstancoj povas ankoraux esti seriozaj konversacioj? + +– Mi ne tute komprenas, kion vi subkomprenas je “post cirkonstancoj”, sed mi alflugis al vi por afero, pro kiu cxiujn cirkonstancojn ni devos lasi flanke. + +– Iel vi, Niko, ruze cxion turnas ĉirkauxe. “Cirkonstancoj”, “post cirkonstancoj”. Mi ne pensis, ke post tio, kiam vi antaux kvin jaroj eljxetaĉis min el la taĉmento, inter ni povas esti seriozaj aferoj. Dum kvin jaroj neniaj aferoj estis. Elĵetaĉis – kaj silento. + +– Teodoro, lasu viajn ofendojn. “Eljxetacxis”. Vi simple flugadis tie inter planedoj kaj ne sciis, ke sur la Tero kaj en la Kosmo okazis kelkaj eventoj, aperis novaj legxoj. Oni ne elĵetis vin, sed faris, kiel necesis laux la leĝo. Post la terura katastrofo de la sxipo Selena la limaĝo por la profesia kosmopiloto iĝis 55 jaroj. Oni rajtas flugi kiel turisto, pasaĝero, sed ne labori – adiaux la laboro! Oni plu ne rajtas. Neniu vin elĵetis, oni ja proponis al vi instrui en la Akademio. + +– Ne, karulo, tio estas ne por mi. Mi en la Kosmo kutimigxis labori per la manoj kaj per la kapo. Sed labori per la lango – tian praktikon mi ne havas. Mi kalkulis: dum tridek jaroj da servado mi pasigis en Kosmo pli multe da tempo, ol sur Tero. Kaj plej ofte en unuopaj flugoj. Mi sovaĝiĝis tie, kia profesoro mi povas esti? – Teodoro ekridis. – Cxu vi opinias, ke mi dum kvin jaroj nur pri la abrikotoj okupiĝis? Mi tralernis cxiujn ruzajn elirojn el viaj leĝoj, volis trovi ion utilan, sed forestas tie io simila. Jes, vi havas la leĝon, sed mi – nenion… Krom tio, ke mi la tutan vivon pasigis en Kosmo. Aha, flugu kiel turisto, kiel pasaĝero. Ĉu scias vi, staba animo, kion signifas la infanaĝa revo? Mi ne scias pri aliaj, sed mi mian revon realigis. Ni iru, mi montros al vi: super mia lito ĝis nun pendas la helmo, en kiu mi flugis dum la lastaj jaroj… Vi, simpla animo, versxajne decidis, ke mi en tiuj persikoj-abrikotoj trovis la sencon de mia vivo? Vi tie ĉiuj, verŝajne, tiel opinias. Nu, mi revis okupiĝi pri legomoj-fruktoj post la pensiiĝo, sed ne en la nuna aĝo! + +– Trankviligxu, Teodoro. Cxu vi opinias, ke mi ne havis infanaĝan revon? Ĉu mi ne revis cxasadi sur Marso? Vi memoras tiun nian sxercon… + +– Sed se vi revus, vi ne gluigxus al fotelo en la stabo. + +– Ahx, Tecxjo… Same mi revis… Kiam mi post la Akademio venis en la taĉmenton, oni diris al mi: “Ho-o, junulo! Kie ni trovos por vi tian skafandron kaj tian kajuton? Cxi tie eĉ specialaj mendoj ne helpos, tiaj normoj ne ekzistas. Prefere iru en la stabon. Vi ja kiel studento, jam verkis teoriajn artikolojn pri kosmaj flugoj. En la stabo oni vin renkontos kiel parencon”. Tiel mi, Teodoro, trafis tien. Kaj dum la tuta vivo mi certigis la sekurecon de viaj flugoj. Kaj vi opiniis, versxajne, ke la sekureco per si mem aperadis?.. + +Teodoro metis la kubutojn sur la tablon, apogis la mentonon sur la pugnoj, kaj longe auxskultis Nikon, kredis kaj ne kredis: eble cxio ĉi estas nur fabeloj por pravigo? Poste li diris: + +– Niko, cxu mi eble alportu boteleton? + +– Atendu, Tecxjo. Ni havas malmulte da tempo. Permesu al mi diri, por kio mi alflugis, kaj poste vi decidos… + +– Do diru, kial vi tiras kaj turnas? + +– Teodoro, la afero estas ekstreme serioza, kaj cxiu minuto estas kara. Kurte dirante, estas tiel: de sur Luno oni sendis laux longa orbito – nu, vi scias, kion tio signifas, vi mem plurfoje flugis – senpilotan kamionan sxipon kun heliumo-3. Nun sur Tero plimulto de termonukleaj centraloj funkcias per gxi. Pro nedifinita kialo la orbito de la ŝipo ŝanĝiĝis. Anstataux flugo laux ĉirkaŭtera orbito la ŝipo entranĉiĝos en la Teron. Kien? Ricevi ĝustajn informojn ne eblas. Direktado de tiuj ŝipoj sur la orbito ne estas antaŭvidita, nur simpla balistiko. Cxiu kompanio ja strebas transporti plej malkare. + +– Cxu okazos termonuklea eksplodo? + +– Ne, tiagrade nenio okazos, kion vi diras? Cxu vi forgesis la tutan Akademian sciencon? Tiu sxipo ecx sen eksplodo faros multe da aferoj. Estus bone, se gxi falus en oceanon, sur dezerton aux sur senhoman regionon de Siberio. Sed se sur Euxropon? + +– Eble, teroristoj tion faracxis? + +– Ne, pri tio ecx ne temas. Ili ne povus fari tion per sia antauxdiluva tekniko. Ili povus eble nur deorbitigi la sxipon, sed direkti en difinitan punkton de Tero… Gxi povos ja fali ankaux sur iliajn hundajn kapojn. + +Teodoro enpensigxis por unu minuto. + +– Sxajne mi komprenas, kion vi volas de mi. Se tiu senpilotajxo flugas laux longa orbito kaj estas deorbitigita, do kion oni povas fari? Ekzemple, mia unua propono. Oni povus sur sxipo kun mana direktado cxirkauxflugi gxin laux tre longigita elipsa orbito, albordiĝi kaj tiele juveliste, – Teodoro pentris en la aero longan arkon, – per mana direktado korekti ĝian flugon, por ke la ŝipo eniru en ĉirkaŭteran orbiton. Kaj alteriĝi ne estos malfacile. + +– Nu, Tecxjo, genie! Mi dum la tuta vojo serĉis vortojn por klarigi al vi, sed tio ne bezonatas! Vi ĉion komprenis pli rapide, ol ni en la stabo… + +– Nu, mi simple diris, kion oni povus fari. Nur principe. Sed cxu vi imagas, kiel tio okazos en Kosmo? La probableco plenumi la laboron, kiel mi supozas, estas 0,3, kaj la probableco forbruli en la atmosfero estas do la restanta 0,7. Eĉ por mi kun mia 30-jara sperto… Mi kompatas tiun kamikazon, kiu konsentos flugi. Mi ripetas: eĉ por mi tio estus ekstreme malfacila. Sed kie vi trovos junan piloton kun necesa sperto? + +– Ha… piloton… Tio estas delikata demando… Ni decidis kiel piloton inviti vin. + +Teodoro malserenigxis kaj rigardis preter Niko foren. + +– Niko, mi estas jam dum kvin jaroj “profesie netauxga”. Cxu vi povas konfidi la laboron al turisto? + +– Tecxjo, kiam estas bezonate, oni preteriras la legxojn kaj malpermesojn. Sed la afero tre bezonatas! Cxu pro iu leĝo lasi milionojn da homoj perei?.. Jen mi desegnos al vi bildon. Vi ja memoras la Tunguzan meteoriton. Kiu el la junaj kursanoj ne revis veturi tien iomete fosi? Neatendite ĝuste vi trovos ion interesan kaj iĝos fama en la tuta mondo. Gxis nun ĝi ja restas mistero! Ankaux mi havis revon, legis amason da libroj pri tio. Do jene, tie estis senhomaj lokoj, nur je distanco de 60 km iu evenko pasxtis boacojn. Do, kiam la meteorito kraŝis, tiu paŝtisto estis forjxetita je dek metroj. Sed eksplodo de tiu ŝipo estos multe pli forta. En Euxropo povos malaperi negranda lando… + +Teodoro silentis. + +– Cxu vi komprenas, Tecxjo, kia estas la situacio? Jam antaux multaj jaroj iuj fisagxuloj el la Akademio decidis, ke nuntempaj auxtomatoj kapablas fari ĉion, kaj oni delonge ne plu instruas fakulojn pri la mana direktado. Vi estas nia nura espero… Ne pensu, ni ne sendos vin por simple perei. Pro nobla celo… Pripensu ĉion mem. Estas ja elembarasiĝo el ĉiu malfacila situacio. Kiu krom vi?.. + +Teodoro denove ne diris ecx unu vorton. + +– Do, vi nenion decidis? + +Teodoro silente rigardis foren. + +– Mi komprenas, ke dum kvin jaroj vi perdis vian sperton… Nu, tiaokaze, Tecxjo, por mi estas tempo… + +– Kion vi diras! – Teodoro salte ekstaris. – Perdis sperton, perdis sperton! Mi simple cxion pripensis. Kiam, ĉu ni tuj flugos? Kion mi kunprenu? Ni ja ne por promeno flugos. + +Niko apenaux rimarkeble ridetis. + +– Vi bezonas nenion, Tecxjo. Sur la kosmodromo estas ĉio, vi ekipos vin kaj flugos. + +Teodoro staris iom da tempo hezitante. + +– Cxu mi nenion bezonas? Kion vi en tio komprenas? – kaj li decide direktis sin en la domon. + +Post unu minuto li eliris, alpremante al si la helmon. + +– Mi diras al vi: vi ne bezonos gxin, – miris Niko. – Gxi ne tauxgos al nuntempaj skafandroj. + +– Sed jes, mi bezonas, – trankvile kontrauxdiris Teodoro. – Vi pravas: mia nuna sperto jam ne estas tauxga. Cxi tiu helmo almenaux kusxu apude, gxi kreos al mi la kutiman cxirkaŭajxon. Nu, tiel estos pli bone, Niko… + +Niko metis sian egan polmon sur la sxultron de Teodoro kaj rimarkeble ekscitite diris: + +– Dankon, Tecxjo. Mi ne atendis de vi alian decidon. – Poste li ĉiutagece aldiris: – Ni iru en la helikopteron. + +Kiam ili levigxis, Teodoro, kunpreminte la dentojn kaj penante kasxi la malĝojon, rigardis sian domon. + +– Mi promesas al vi, Niko, ke ni revenos cxi tien post tri tagoj. Mi havas ĉi tie vaporbanejon. Ni prenos banon, trinkos po glaseton da brando kaj mangxos ĝissate fruktojn. + +Li sxerce frapis la ŝultron de Niko kaj ekridis. + +### Homo kiu mortigis + +Originala novelo de Mihxail Korotkov + +Oficisto de DED Koldo estis revenanta malfrue vespere el la urbeto Forge-Porto. Pro lacigxo lia humoro estis acxa, tial li serĉis en la trajno liberan kupeon por dumvoje dormi kelkajn horojn. Li ne trovis vakan kupeon kaj estis devigita kontentiĝi per tiu, kiu troviĝis. En la kupeo, kie Koldo establis sin, sidis viro. Kvankam la viro estis per io ekscitita kaj de lia flanko venis odoro de malkara vino, li kondutis sufiĉe pace, kio allogis Koldon. + +Sed apenaux la trajno ekveturis de la stacio de l’ urbeto Forge-Porto, la nekonato, kiu gxis nun ne diris ecx unu vorton, fikse rigardis Koldon kaj pardonpete ekparolis: + +– Al vi, versxajne, ne placxas, ke mi hodiaux drinkis. Kaj ne malmulte, estas eble diri. – Iom silentinte li aldonis: + +– Jugxante laux via aspekto, vi, versxajne, ne permesas al vi tion – drinki en trajno. Ankaux mi, cetere, malofte drinkas. Sed hodiaux… – Li turnis la kapon kvazaŭ pro denta doloro, starigis la kubutojn sur tableton kaj peze mallevis la frunton sur la polmojn. Tiel li sidis suficxe longe, de tempo al tempo profunde ekspirante, poste fikse rigardis Koldon kaj diris: + +– Pardonu min. Mi opinias, ke en tia embarasacxo iu ajn mialoke ne abstinus, drinkegus. + +Koldo, kiu komence decidis ne atenti tiun drinkulon, nun ne povis subpremi la profesian scivolemon. Oni povas akiri necesan informon tie, kie gxi estas neniel atendata. + +– Cxu vi perdis proksimulon? – li demandis plej kompateme. + +La ebria kunvojagxanto malgaje balancis la kapon. + +– Ne, tion mi pli facile travivus, – faltinte la frunton li profundigxis en longan pensadon, poste malrapide eldiris, – mi estas murdisto. + +Koldo interne tute strecxigxis: vidu, homoj, la ĉasajxo mem kuras al la ĉasisto. Necesas nur ne fortimigi la ĉasaĵon, kaj li sxerce alparolis: + +– Strangaj estas viaj sxercoj. Nu, kiom da ili vi murdis? + +– Da kiuj – da ili? + +– Mi ne scias, – intence simplanime eldiris Koldo. + +– Gxuste jene, ne scias, – la kunvojagxanto diris neatendite sobre. – Ĝis hodiaux ankaux mi ne sciis. Kasparo diris, ke ili estas la elito de l’ nacio. Acx-ĉ! + +Li kunprenis la dentojn kaj ektamburis per la pugno je la benko. + +– Diablo prenu vin, cxiujn respektindulojn! Cxu vi komprenas: la elito de l’ nacio! Tiel diris Kasparo… Sed tiujn ili per io gxenis. Jen tiujn!.. Li minacis al iu per la pugno. + +– Kiujn? – jam sincere ekinteresigxis Koldo. + +– Estas tia acxa bando. Nomigxas DED. + +Koldo atente kaj samtempe nerimarkeble rigardis la parolanton. + +– DED? – plej naive li redemandis. – Tio estas io koncerna la enlandan defendon, cxu? Ho, pri tiuj sekretaj servoj, kiom mi scias, oni rakontas amason da ĉiaj kuriozajxoj. Vi nur diris “DED”, kaj en mia animo tuj ĉio, komprenu, ekludis. Nun, mi pensas, mi auxdos ankoraux unu interesan historieton. + +– Hm. La historieto estas tia, ke vi ne gxojos. – Li denove kunpremis la dentojn kaj malamike ekrigardis Koldon. + +– Mi ne scias, ne scias, – diris Koldo en la antauxa tono, – cxu mi gxojos, ĉu ne, sed bonvolu kontentigi mian scivolemon. + +Sed la nekonato ne hastis rakonti. + +– DED, DED, – li malsxate diris tra la dentoj. – Departemento pri Enlanda Defendo. – Kaj subite li ekparolis suficxe kohere: + +– Interalie, cxu vi pripensis iam: kiun gxi defendas? Kaj de kiuj malamikoj? Mi antauxe tiel opiniis: nia nacio, nia sxtato havas enlande malamikojn, de kiuj oni devas defendi la nacion. Hm! Ankoraux hieraux mi tiel pensis… + +– Sed kio okazis hodiaux? – Koldo ne provis kasxi sian scivolemon, male, li ecx emfazis gxin. + +– Se mi rakontus al vi, kio okazis hodiaux, vi nenion komprenus. Absolute! – Li konfirmis siajn vortojn per ebria gesto. – Ecx se rakonti, tiam mi devus komenci per antauxduonjaraj eventoj. Estas sufiĉe longa historio, ĉu vi ne kontrauxas? + +– Ne, ne, mi estas plena je atento. + +La nekonato longe kolektis la pensojn. + +– Vi versxajne ne havas firman opinion pri tio, kio mi estas, – li komencis iom neatendite. + +Koldo levis la sxultrojn. + +– Jes, vi estas prava, – konsentis la nekonato. – Niatempe estas malfacile jugxi pri homo laux la eksterajxo. Kaj senlaborulo povas esti en fresxkudrita kompleto, kaj ricxulo povas esti en disŝirita ĝinzo. Sed jen vi, ekzemple, mi diros precize: vi estas ŝtata oficisto. Neniam mi dubas. Mi dum multjara vagado tra laborkontoroj okupis min nur pri tio, ke fiksrigardis homojn: kion povas kaŝi tiu aux alia eksteraĵo? Nu, vi komprenas, ke mi estas, kiel oni diras, homo provizore ne laboranta. Tiel nin nomas la statistiko, – li malgaje ridis. – Libera entreprenisto! Nu, mi rakontas tion ne simple por konatiĝo, sed tial, ke plej bone estas komenci de tio, de la laborkontoro. Nu, vi scias, kio ĝi estas. Homoj sidas tie kaj atendas. Dum semajnoj, monatoj, jaroj. Estas negaja okupo, mi diras al vi, kaj kvankam mi estas homo flegma kaj pacienca, mi foje ne eltenis. Al mia amiko oni faris tie porkaĵon. Nu, mi komencis brui: maljusteco – mi diras – kaj simile. Mi ne povas toleri, kiam estas maljuste. Kaj mi ne povis ĉesi, volis pruvi, ke ni ja loĝas en libera kaj civilizita lando. Kaj tiel mi bruis, ke oni prenis min en la policon. Kaj de la polico ĝis DED la vojo estas rekta, ĉu ne? + +Kompare kun la polico la traktado en DED estas, mi devas diri, vere galanta. Neniu nomas vin pederasto aux fetora kapro, cxiuj estas gxentilaj: Sinjoro, sinjoro. Oni alkondukis min al terure afabla homo, kiu nomiĝis Voglo. “Simple – Voglo. Ni ne sxatas reklami nin kaj nian laboron. Sed al vi mi povas diri, ke ni defendas la liberon de nia nacio kaj la demokration en nia ŝtato”. Li parolis belege, diablo. Bonega oratoro. + +Estas malfacile priskribi la farton de Koldo. Lia laco malaperis senpostsigne. Ja temis pri lia cxefo, kvankam lia auxtenta nomo estis ne Voglo. La ĉefo ĉiam subtaksis Koldon. Sed nun li ekscios detalojn, per kiuj li okaze povos tiel atuti, ke la makzelo de Voglo malsuprenigxos. + +– Li pentris al mi cxion pri la libero kaj demokratio, tiu ĉi Voglo, kaj poste diris: Mi adresas al vi, kiel al honesta civitano, helpu nin en nia laboro. Nu, kompreneble, mi pro tiu deklaro ekjubilis, kion ankoraux diri, mi ne nur konsentis, sed konsideris tion esti granda honoro. + +Sed li donis al mi bagatelan laboron. Montris foton de viro, detale priskribis liajn signojn. Voglo, li ja estas gxentila senlime. “Al mi estas, – li diris, – tre malagrable priskribi tiujn tre hidajn bildojn, sed la dokumentoj diras pri jeno”. Kaj li tralegis al mi diversajn nauxzajn dokumentojn. Nu, nun mi scias, ke cxio ĉi estis falsa, sed tiam mi plenplene kredis je ĝi. Kie tiu fiulo prenis imagkapablon por tiuj abomenajxoj? Nu, ekzemple, tiu homo (li ankorauxfoje montris la foton) estas kompleta recidivulo, li malsanktigas tombojn, rabas kaj perfortas malriĉajn oldulinojn, voras homan viandon. Kaj li ne simple tralegis, sed konfirmis ĉion per fotoj. Finfine mi saltleviĝis kaj kriis: “Montru al mi la kanajlon, mi strangolos lin per la nudaj manoj!” Kaj Voglo respondas al mi kun suspiro: “Sed antaux tio lin necesas trovi”. Nu, mi sendube deklaris, ke mi akiros lin el sub la tero. Voglo estas kontenta, li nomis al mi la lokojn, kie mi povos plej facile renkonti la krimulon, kaj tiel interalie, donas al mi unu milon por ĉiaj neantaŭvideblaj elspezoj. “Se vi bezonos ankoraŭ monon, venu – li diris, – la pagon vi ricevos, kiam vi trovos lin. (Li denove sxovis al mi sub la nazon la foton.) Mi donas al vi tri semajnojn”. + +Pasis tri semajnoj, mi venas al Voglo kun nenio. Sed li ne tre cxagrenigxas. “Tiun ĉi, – li diras, – ni ordigis. Sed ni havas sub la celilo ankoraux tiun civitanon”. Kaj denove estas fotoj, nauxze abomenaj dokumentoj, kie mi serĉu lin kaj cetere. Mi pro tia laboro, kompreneble, rekuraĝiĝis, tio ja ne estas vagado tra laborkontoroj. Mi defendas la liberon kaj demokration! + +Mi ne scias, kiom tio povus dauxri, sed dum nia vica renkonto… Ho, tio okazis nur hieraux. Hm… Do jene, hieraux Voglo montris al mi la foton… Kiel vi opinias, de kiu? De mia infanagxa amiko. Kaj denove li komencis la saman fabeleton pri tomboj kaj oldulinoj. Tiam mi, kompreneble, ekdubis. Mian amikon Kasparon mi antaŭe konis kiel min mem. Li estis bonega homo… + +Voglo kiel cxiam donis al mi instrukciojn kie serĉi. La plej perfekta delirajxo. Kvazaux mi ne scius, kie Kasparo logxas. Gxuste hieraux mi veturis al li. Li, memkompreneble, estis la sama, kiel antaux multaj jaroj, kvankam dum longa tempo, kiam mi ne vidis lin, li iĝis jam rekonita verkisto. Sed pri tio mi eksciis, kiam venis al li… Nu, mi rakontis kun kio mi venis. Komence li aŭskultis trankvile, sed poste mi vidis: li ensxovis la fingrojn en la hararon, komencis iradi tra la ĉambro, io ekfuriozis en li. + +“Do, estas vi! – li diras. – Mi sciis, certe, ke tia sorto estas preparata por mi. Sed mi neniel supozis, ke tio estas ligita kun vi”. + +“Ne nervumu tiel, Kasparo, – mi diras. – Estas evidenta eraro. Mi scias, ke vi ne povis…” Kasparo nervoze kaj ecx moke ekridis: “Eraro? Ne, kara Arviko, eraro ĉi tie gxuste ne estas”. + +Li fosis en siaj librobretoj kaj prenis dikan kartonan tekon. + +“Tiuj homoj, – li diras, – pereis en la lasta jarduono cxe diversaj stultaj cirkonstancoj. Cxu vi, hazarde, konas ilin?” + +Li malfermas la tekon, estas jxurnalaj eltondaĵoj, cxefe nekrologoj kaj portretoj en funebraj kadroj. Diable! Miaj okuloj igxis kvadrataj. Cxiuj miaj recidivuloj! Mi sentis, ke laux la frunto gutoj de sxvito kuras, tiklas. Kaj Kasparo malgaje balancas la kapon kaj rakontas: “Jen filmreĝisoro. Li estis mortige vundita en sursceneja eksplodo. Pentristo, li mortis pro mordo de infektita kato. Kantisto kaj komponisto. Sur lian domon kraŝis milita aviadilo. Ankoraux unu pentristo. Estante ebria, li falis sub trajnon, kvankam neniam oni vidis lin ebria…” – “Sed, Kasparo, ili estas ja la samaj homoj, pri kiuj mi rakontis al vi. Mi komprenas nenion…” – “Jes, ne estas facile kompreni tion, mi mem ankoraux ne estas certa, ke ĉio estas tia, kia ŝajnas al mi” – “Ke tiuj estas honestaj civitanoj?” + +Kasparo malgaje ekridis. + +“Ne, mi bone konis ilin dumvive. Sed ne tio estas grava, se ecx mi ne konus… – Li enpensigxis. – Vi, Arviko, penu rememori jenon. Cxu vi memoras iajn enigmajn eventojn? Nu, ekzemple, vi estas kolera je iu homo, aux entute ekmalamis tiun, kaj post ioma tempo la homo mortas?” + +Mi fiksis la okulojn je Kasparo, kvazaux li estus profeto aux Jesuo Kristo mem. Kian menson la homo havas, – mi pensas. – Dum tiom da jaroj ni ne renkontigxis, kaj li senpene divenis, kio min dum cxiuj ĉi jaroj turmentis. + +“Estis gxuste tiel, – mi diras. – Nur mi ekmalamas iun pro ties maljusteco, tuj okazas iu stulta evento. Ekzemple, tute sana homo mortas pro infarkto, alia pereas en strata akcidento, la trian, mi memoras, formanĝis leono, forkurinta el zoo”. + +Kasparo auxskultas kaj kapjesas. + +“Kaj plu, – li diras, – cxu vi rimarkis ion ĉe vi, nu, por tiel diri, neordinaran?” – “Sxajne, nenion, – mi diras, – jen eble nur…” – “Nu, ek!” – “Ne opiniu, ke tio estas fanfaronado. Ofte mi estis rande de morto, kaj, kiel vi vidas, gxis nun mi estas viva kaj sana”. – “Bone, bone, rakontu almenaux pri du aux tri okazoj”. + +“Nu, unufoje en uzino okazis eksplodo. Ni staris triope. Tiuj du, malfelicxaj… Sur ili tute ne restis nedifektita loko, sed mi eĉ gratvundon ne havis. Post tio min diversaj inspektoroj longe enketis, sed nenion klarigis. Alifoje nokte ebria fiulo atakis min per pistolo. Li min tusxpafis. Mi bone memoras, kiel kuglo traboris la bruston, sed kiam mi alkuris hejmen, neniun vundon mi trovis…” + +“Do-o-o, do, – Kasparo diras. – Mi pensis, ke mi kolektas materialon por sciencfikcia novelo, sed la realo estas pli frua. Jen, auxskultu, kion mi volis verki. En nia Galaksio ekzistas fortega civilizacio. Gxi malkovris nian homaron kaj vidas, ke cxi tie tute ne ĉio estas en ordo. Kaj ili decidis laux siaj certaj konsideroj doni al la plej eminentaj reprezentantoj de nia civilizacio kapablon plibonigi la mondon. Kaj certe faris ilin nevundeblaj”. + +Tiam mi ne eltenis kaj ekridegis. + +“Tre neversimila estas via novelo, Kasparo. Cxu mi, viaopinie, estas eminenta reprezentanto? Nu, vi, ekzemple, estas fama verkisto. Estas ankaux ministroj, sciencistoj”. – “Generaloj, admiraloj, – ekridis Kasparo. – Ĉu vi pensas, ke ili neniam malsinceras aux venas al kompromisoj kun la konscienco? Metodojn de akirado de altaj postenoj oni ellaboris dum jarcentoj. Vi scias pri ili nenion. Vi estas honesta kaj simplanima. Se vi scius, kiel oni farigxas ministro, vi premus la kapon per la manoj kaj krius tra la tuta mondo: “Maljuste!” – Kasparo ridis. – Eble por ili ĝuste tio estas la plej cxefa homa eco. Mallonge dirante, ili tamen donis al vi tiun dian talenton, kaj DED tion elflaris…” – “Ba, denove en via novelo estas malkonkordajxo. Kiel DED povis elflari, se eĉ mi mem ne konjektis?” – “Kia naivulo vi estas, Arviko, – Kasparo respondas al mi. – Vi versxajne legas nur la oficialan gazetaron?” + +Mi kun honto konfesis, ke mi entute ne legas gazetaron, nur anoncojn pri laboro. + +“Kaj vi ankoraux miras, ke oni elektis vin! Kiun do ili povis elekti, se ne tiajn beatulojn? Se vi legus progresemajn jxurnalistojn. Jen, almenaux Antonon Bardi. – Li malfermis sian kartonan tekon, por unu momento enpensigxis kaj denove fermis ĝin. – Jes… Antono neniam plu verkos. Ahx, Arviko, vi estas naiva homo, – li iom silentis. – Jen, tiu ĵurnalisto, Antono Bardi, por ne uzi nur onidiron, mem iris labori en DED kaj poste verkis libron pri ili. – Kasparo peze suspiris. – DED estas vera sxtato. Ili havas siajn proprajn sciencon, teknikon, institutojn. Cxu vi auxdis pri GEC? Tiel nomata Granda elektrona cerbo. Tie estas kolektita cxiu informo pri vi kaj pri mi. Certe, ili scias pri vi pli multe ol vi mem”. + +– Stultaj elpensajxoj! – elbalbutis Koldo. – Tie estas nenio simila. + +– Cxu vi ne kredas? He-e, pardonu min, ankaux vi vivas kiel beatulo. Kasparo pri mi korekte diris: nin interesas nenio, kio kusxas ne antaux nia nazo. Ni vivas kiel bovidoj; se oni volas – pelas nin al paŝtejo, se volas – al bucxejo. Por ni estas malfacile kredi tion, sed Kasparo ja speciale pri tio sciigxis. Gxi ekzistas, tiu cerbo. Komence ili konstruis ĝin, ke ĝi helpu en ilia abomena laboro, kaj nun ĝi jam mem diktas al ili, kion kaj kiel fari. Tie, en aparta anguleto de la cerbo, konserviĝis informoj pri la homoj… Kiel Kasparo tion nomis? Ha, jen: la homoj, kiuj… ha… povas esti danĝeraj… en eksterordinaraj cirkonstancoj. Tiel ili en DED estas notataj… Apenaux homo famiĝas, en lia slipo aperas truo; se DED ekscias ke li ne konsentas kun la registaro – nova truo. Tie oni ne pririgardas la personecon, ĉion decidas nuda matematiko kaj elektroniko. Kiam kolektiĝas certa nombro da truoj, GEC donas la komandon: forigi. Sed forigi ne estas tre simple. Juĝi la homon estas klopodplena afero, tre ofte senrezulta. Se li simple malaperus, tio estus tro suspektinda. Plej bone estus, se li malaperus laŭ plej natura maniero. Do, ili uzas nin. La elektitojn, kiel diris Kasparo. Mi ne komprenas, kiel sciencistoj povis atingi tiajn fiajxojn. + +Li kunpremis la pugnojn kaj iom silentis, poste kolere dauxrigis: + +– Jes, se Kasparo pravas, se tio estis vere aliplanedanoj, ili ne eraris. Kvankam antauxe mi estis stultulo. Aj, kia mi estis stultulo! Pli granda kaj pli bona parto de la vivo jam estas malantauxe… Sed estas bone, ke almenaux nun, havante kvardek jarojn, mi komprenis: jes, ili ne eraris. Nun mi scias, kiun oni devas ami kaj kiun malami. Ili estas bravuloj, ili sciis, al kiu enmanigi la dian talenton. + +Li prenis el la posxo cigaredojn, volis ekfumi, sed alidecidis kaj remetis ilin. Ne rimarkante, ke Koldo similas dormanton kaj mallauxte ronketas, li demandis: + +– Vi eble pensas, ke mi hodiaux drinkis je la mono de Voglo? Nenial. Mi pruntis cxe Kasparo. Kaj la monon de Voglo mi morgaux jxetos en lian muzelon. – Li ekridis. – Kiel vi opinias, kion li faros al mi pro tio? Ha-ha! Nenion. Unue, li timos, kaj due, kiel diris Kasparo, mi estas nevundebla. Kial li timos? Estos sufiĉe, ke mi tiun Voglon malamu, kaj nenio savos lin. Aux el zoo leono forkuros, aŭ ĉe iu aŭtisto bremso misfunkcios, multaj absurdaĵoj povas okazi… Voglo certe estas kanajlo, sed li ne estas stultulo, ne… + +Koldo respondis per lauxta ronko, kaj la nekonato baldaux eksilentis. Koldo pripensis, kiel li devas agi. Plej bone, tiu babilulo estu arestita kaj kondukita en la departementon. Kvankam li estas el la plej malsuperaj tavoloj de la socio kaj apenaux povas esti dangxera, sed li scias ion pri la laboro de DED. Finfine Koldo decidis ne malbonigi al si la reston de la nokto. La homo ja matene venos al Voglo, kaj se ecx ne venos, Voglo scias, kie lin serĉi… + +\* \* \* + +Matene Koldo multfoje telefonis al Voglo, sed tiu ne estis en sia loko. La foresto de Voglo maltrankviligis neniun krom Koldon. La laboro de la departemento estas tia, ke homo povas dum semajnoj foresti, kaj cxia scivolemo pri tio ne estas aprobata. Nur ĉirkaux la tagmezo ĉiuj sciigxis pri la tragedio. Kiam matene Voglo pretiĝis por iri al la laboro, al li subite jxetis sin lia amata dogo kaj dismordis lian gorĝon. Kiam la polico finfine povis penetri en la loĝejon kaj mortpafi la hundon, la mastron oni povis helpi per nenio. Post la polico venis ankaux kuracisto. Sed tiu nur kompetente konstatis tion, pri kio la ĉeestintoj konjektis jam sen li: la hundo havis rabion. + +### Io devas okazi + +Originala novelo de Mihxail Korotkov + +Gastante en la urbeto de sia infanagxo, Kedrin senzorge iradis de la patrina domo al la domoj de siaj frato, fratino, avino, ĝojis pro renkontiĝoj, agrablaj konversacioj, pro la vodkumado kaj bierumado kun la frato kaj malnovaj lernejaj amikoj. Kaj neatendite li eksentis ion konfuzan, antauxe nekonatan. + +Li sentis, ke baldaux, eble hodiaux, eble morgaux okazos io neevitebla. Li ne povis antaŭvidi kio estos: malsano, malfelicxo aŭ eĉ morto aŭ male: amoro, riĉeco, feliĉo. Pli versxajne okazos io terura. Se tiel, la teruron devas ne vidi antaŭ ĉio la patrino kaj la gefratoj, kompreneble. Do, kvankam estis vespero, li devis urgxe forveturi. + +Li kunmetis sian sakon kaj longe ne povis decidi, kion li diru al la patrino. Nu, kion: devo, laboro, cirkonstancoj. Li finfine eliris el la patra cxambro kie li gastante lokigxis kaj, brakuminte la patrinon, diris al sxi: + +– Mi devas forveturi, panjo. Oni vokas min al la laboro. + +– Cxu? – panjo levis la okulvitrojn sur la frunton. – Kiel? Ĉu vi ricevis malbonan telegramon? + +– Ho, panjo, kia stranga vi estas. En nia tempo oni ne bezonas telegramojn. + +– Ha, oni telefonis do. Cxu grandaj malagrablajxoj? + +– Ne, ne maltrankviligxu. Nenio serioza, sed mi devas esti tie. + +– Ho, kia do estas via laboro!.. Knabo mia… Vi devis pli frue diri. Mi kuirus ovojn… + +– Eh, panjo. Vi kuiris al mi ovojn kaj fritis kotletojn antaux kvardek jaroj… Bonega estis la tempo… Sed, panjo, nun homoj vivas alie. Vi vidas, kun kia sako mi vojagxas: razilo kaj paro de tolajxoj. Vojaĝanto nun bezonas nur monon, kaj li cxion havos. Sed monon mi havas, vi ja scias, ke mi laboras kiel azeno. + +Kedrin volis senzorge ridegi, sed la rido estis negaja. + +– Ho, fileto… Nu, se oni atendas vin… Kion fari? Ni volis ankoraux arangxi adiauxan vesperon. + +– Panjo, mi tre volus tian vesperon, sed… Komprenu. + +– Nu, knabo mia, kion fari? Se vi tiel sxatas vian laboron… Vi povus ja jxeti la laboron kaj ripozi, vi estas jam suficxe agxa. Valĉjo kaj Klanjo jam ne laboras, sed vi estas la plej aĝa… Nur al ni du Dio donis la sorton vivi longe kaj feliĉe. + +– Jes, panjo, felicxe, ni vivos ekskluzive feliĉe. – Li ankorauxfoje provis senzorge ekridi. – Pro tio bonvolu ne gxeni vin… + +\* \* \* + +Nun, pasxante laux nezorgata stepa vojo, li rememoris la vortojn de la patrino pri la felicxa vivo. Pri tiu enigma fenomeno sciis ĉiuj parencoj, sed lauxtvoĉe paroli pri gxi estis nekonvene. + +Tiu fenomeno koncernis nur lin, la patrinon kaj la avinon. Kedrin estis 65-jara, sed lia reala agxo estis cxirkaux tridek jaroj. Li ne nur aspektis 30-jara, tia li estis ankaux anime. La patrino estis 84-jara, sed ĉiuj gekonatoj taksis sxian aĝon je 45–50 jaroj. Same ŝi ankaux sentis sin. La avino estis jam 106-jara, sed ankoraŭ plena je vivo, havis sufiĉe da fortoj mastrumi dometon, ĝardenon, kokidojn. Sxi aspektis pli maljuna ol ŝia filino, sed ne tre. + +Tio estis agrabla donaco de la naturo: kiu ne volus esti eterne juna? Kiom da eminentaj pensuloj sercxis en la mezepoko la filozofan sxtonon, kiom forbrulis sur ŝtiparoj de l’ inkvizicio aux mortis en mizero kaj maljuneco. Tiom da vivoj senrezulte pereis – sed la ŝtono malestas. + +Kedrin ricevis gxin dum la naskiĝo senpage, uzis ĝin kaj silente ĝojis. + +Jes, silente. En la junagxo li ne sciis pri tiu donaco, li rimarkis ke li heredas la avinon kaj la patrinon antaux eble dek kvin jaroj, kiam liaj gefratoj, amikoj kaj konatoj neatendite maljuniĝis. Cxu povis Kedrin fanfaroni per sia juneco? Kompreneble, li povis ĝui ĝin nur silente. + +Kaj la gxojo post jaroj fariĝis malgajo. Kedrin restis juna, energia, plena de planoj por futuro, revoj, sxatis vinon kaj virinojn, sed cxirkauxantaj lin homoj maljuniĝis, fariĝis teduloj, enuigaj grumbluloj, ĉagreniĝis pro malbona sano, malgranda pensio, pro la nuntempa junularo, pro malestimaj gefiloj kaj genepoj. Interrilati kun ili estis ĉiam malpli interese; ili mire kaj malkomprene rigardis lin, kiam li komencis paroli pri foraj landoj kaj planedoj, realaj vojaĝoj aux fantastaj flugoj, pri novaj eltrovoj en la scienco, pri novaj libroj, prozistoj kaj poetoj. Iom post iom ĉiuj kunuloj restis en la pasinteco. + +Liaj pli junaj frato kaj fratino sxajnis al li pli onklo kaj onklino. Iam li kun Valerio estis ardaj amantoj de la rusa vaporbanejo. Cxi-somere en la banejo de Valerio ecx betula bankvasto ne estis. “Eh, maljuneco, – plendis la frato, – betulo apud la banejo kreskas, sed mi ne havas fortojn levigxi sur ĝin por pretigi bankvastojn. La dorso doloras, la gamboj doloras…” Kiam li maljuniĝis? Sxajnas, antauxnelonge ili duope vaporbanis sin laux ĉiuj reguloj: frapis unu la alian per bankvasto, poste kuŝis en neĝo, poste trinkis bieron… + +La kuzo Georgo iel nerimarkite malaperis. Sxajnas, antaux kelkaj jaroj ili ankoraux kune bonege dibocxis, sed ĉi-jare la patrino diris pri Georgo: “Ho, li jam delonge mortis. Mi telegrafis al vi, sed vi tiam en eksterlando estis…” + +Li havis normalan familion: edzino, filo. Sed kiam ilia filo komencis aspekti kiel pli agxa frato de la patro, kaj la edzino – kiel patrino de ambaux, la edzino ne eltenis mokajn sxercojn de najbarinoj kaj foriris de Kedrin. + +Maljunigxis ankaux la tuta mondo cxirkaux li. Li preskaux ĉiujare venis dum forpermeso en sian urbeton Istoki, vagadis en ĝiaj ĉirkaŭajxoj, sed de jaro al jaro tio ĉi iĝis ĉiam pli malĝoja. Dum li restis juna, la ĉirkaŭa mondo maljuniĝis. En la iam verdaj arbaroj kaj sur fresxaj herbejoj li renkontis ĉiujare pli kaj pli multe da mortaj arboj, sekiĝintaj fontoj, senakviĝintaj riveretoj kaj lagetoj. + +En la malnova parko, kie li unuafoje kisis knabinon, plimulto de arboj sekigxis, oni elhakis la tutan parkon kaj plantis novan. La nova estis sur la sama loko, sed ĝi estis nekonata, fremda parko. + +Apud Istoki estis lago, sur kies bordo li kun siaj nedisigeblaj amikoj Sergxo kaj Petro sidadis dum kvietaj lunhelaj vesperoj. Ili sidadis ĝis meznokto aux ecx pli malfrue, parolis pri futuro, pri la senco de l’ vivo, kiel ili refaros ĉi mondon kiam iĝos plenaĝuloj. Nun la lago, iam grandega, malprofundiĝis, malpligrandiĝis preskaux duoble, ĝiaj bordoj kovriĝis per densejo de kano, la akvo verdiĝis. + +Sergxo estis talenta pentristo, partoprenis en multaj ekspozicioj de Japanio ĝis Usono. Sed lia pentrista kunularo vivis bohemie, senorde, ebrie, kaj Serĝo forpasis antaux dudek jaroj. Cxiam ironiema Petro versxajne ekde la infanaĝo estis poeto kaj parodiisto, li cxiam ridigis ilian malgrandan kompanion. Sed Petro delonge forveturis eksterlanden, kaj tie liaj spuroj perdiĝis. + +La brilanta juna vivo de Kedrin farigxis cxiam pli kaj pli malplena. Iam li venis en la gepatran hejmon kaj povis pasigi la tutan forpermeson kun la patrino, gefratoj kaj lernejaj kunuloj, vagante en ĉirkauxajxoj de Istoki. Sed tiu ĉi mondo, amata en la infanaj kaj junaj jaroj, fojon post fojo sxanĝiĝis, kaj ne al plibono, jaron post jaro ĝi fariĝis pli fremda. + +Li jam ne povis vivi en Istoki la tutan forpermesan monaton. Post unu semajno lia angoro pro la sxangxiĝanta, maljuniĝanta mondo iĝis neeltenebla, kaj li trovis kialon forveturi. Same ankaux hodiaux, nur cxi-foje aldoniĝis antauxsento de io eksterordinara. + +Li decidis forveturi tuj vespere, ne atendi morgauxan matenan buson. Li iros piede gxis la cxefvojo, kaptos samvojan auxton aux kamionon por atingi la fervojan stacion. En Istoki fervojo ne estis. + +Irante preter la iam amata lago, sur kies bordo kreskis nun la nova parko, li atentis malnovan ventmuelejon. Li auxdis kelkfoje, ke iu entreprenema homo acxetis tiun muelejon, paginte gxin kiel hejtlignon. Onidire li aranĝis en la muelejo originalan rusan tavernon, kiu estas tre vizitata de la urbeta junularo. + +“Tie oni povas versxajne drinketi kaj mangxi”, – pensis Kedrin kaj direktis sin al la taverno. + +Gxia interno estis vere pli ol originala. Kelkaj lignaj tabloj estis nefarbitaj, sed suficxe puraj. Apud la tabloj staris kamparanaj ĉaroj plenaj de pajlo, pajlo kusxis ankaux sur la planko. Sur du muroj pendis krudaj vilagxaj gobelinoj. Sur la tabloj staris argilaj potoj kaj argilaj teleroj kun sekala pano. La aero odoris per kvaso, fungoj, fenkolo, ajlo kaj deko da aliaj aromoj agrablaj por la rusa flarsento. Apud unu tablo sidis sur ĉaroj tri junuloj, trinkis bieron kaj nelauxte interparolis. + +Sed vere frapanta estis kelnerino. Kvankam sxi estis en bunta rusa sarafano kaj blanka tuko, Kedrin tuj komprenis ke ŝi estas ne el cxi tiu mondo. Kvazaux knabinon el bona inteligenta familio, kiu ŝatas la romanojn de Turgenev, la poemojn de Lermontov, la muzikon de Cxajkovskij, oni enjxetis en vulgaran ebrian kompanion. + +– Bonan vesperon, – sxi modeste ridetis al Kedrin. – Sidigxu kie al vi placxas, ni ĝoje gastigos vin. Jen la menuo. + +– Cxu oni cxe vi sur ĉaroj sidas? – Kedrin ankaux ridetis al sxi. + +– Se vi tre volos, vi rajtas ecx kusxi sur pajlo, ĉe ni estas permesate. + +Sxi foriris kaj Kedrin kun intereso komencis legi la menuon. Ha, kelkaj specoj de vilagxa vodko: kun aromoj de konjako, de rumo, de ĝino. Aha, oni scipovas ja. Indas cxion gustumi. Plu. Cxio pure rusa: peklitaj fungoj, peklitaj kukumoj, malvarma kvasa supo, Rostova fisxsupo, pelmenoj, flanoj, kuko. Bonege. Kedrin decidis, ke li ne simple drinketos kaj manĝos, li restos ĉi tie pli longe. Ne pro vodko kaj la rusa kuirarto, sed pro la kelnerino. Kie ankoraux oni povas renkonti tian inspiritan vizaĝon? Neordinara junulino, paroli kun ŝi estos tre interese. + +La kelnerino venis por mendo. Kedrin mendis, ne gravas kiun vodkon, iujn mangxajxojn. Dum sxi forestis, Kedrin pripensis estontan konversacion. Do, nenian vulgarecon, banalecon, tiu junulino estas super tiu koto. + +– Kiel vi nomigxas? – li demandis, kiam la kelnerino alportis pleton kun argilaj teleroj. + +– Aliona, – sxi modeste mallevis la okulojn. + +– Cxu? Kia rara kaj bela nomo. + +– Tion mia pacxjo elpensis. + +– Via patro estas poeto. + +– Ne, li estis pentristo. + +– Cxu estis? + +– Jes, li forpasis. Tute neolda estis. + +– Sed kial li forpasis? + +– Pro troa amo al vodko, – suspiris sxi. + +“Jes, mi ne eraris, – pensis Kedrin. – Simpla kaj pura junulino. Certe sxi ne estas kutima kelnerino, kapabla flirti kun la unua veninta kliento, ridegi je liaj vulgaraj ŝercoj, elteni liajn voluptajn altrudojn. Ne, ŝi trovas sin cxi tie okaze. Plej verŝajne cirkonstancoj, aux?..” + +– Aliona, cxu vi sxatas vian laboron? + +– Pro kiu gxojo? – Sxi malgaje ridetis. + +– Nu, cxi tie estas tiel interese, rusa vilagxa etoso. + +– Interesa estis nur la unua tago, eble ankoraux la dua. Kiel mi komprenas, vi estas urbano, sed cxi tie oni devas simple, – sxi denove ridetis, – resti viva. + +– Ah ha, vi ne revis do pri tiu cxi laboro. Vi revis pri io alia, ĉu ne? + +– Certe pri alia. + +– Mi supozis tion. Aliona, mi vere estas el fora urbo, kaj al mi estas tre interese konversacii kun vi. Sxajnas, vi estas rara junulino por Istoki. Eble vi estas nura tia en cxi urbeto. + +– Ankaux vi sxajnas interesa homo. Vi verŝajne estas vojagxanto kaj povas multe rakonti, – ŝi ekridetis. – Tien cxi venas ja simplaj homoj, nu, tro simplaj. Ili babiladas pri nenio. La plej bona konversacio kun ili estas silento. + +Kedrin estis frapita de la profundeco de tiu penso. “La plej bona konversacio kun ili estas silento”. Sxajnas, proksimume tiel sonas unu el postulatoj de zen-budaismo. Sed de kie sxi povas en tiu ursangulo koni ion pri zen-budaanoj? Kiom tiu knabino devis suferi pro aroganteco, malbona eduko de ŝia medio, gxia idioteco, senkauxza malico, pro vilaĝa senceremonieco, pro tiel nomata sankta simpleco, pro eterna malkompreno inter homoj pensantaj kaj stultuloj, ke ŝi memstare venis al la penso, al kiu budaanoj iris dum jarcentoj! + +Tiumomente de la flanko de tri junuloj trinkantaj bieron auxdigxis nekontentaj elkrioj. + +– He, Lenka! Muzikon! – kriis unu el junuloj. + +Aliona foriris sxalti magnetofonon, eksonis iu senenhava moderna pop-kanzono. Sxi revenis kaj sidigxis kontraux Kedrin. + +– Antauxe cxi tie sonis nur rusaj kantoj kaj romancoj, – sxi sciigis. – Ili plej harmonias kun la ĉirkauxumo de la dek nauxa jarcento. Sed poste vizitantoj postulis tiun bagatelajxon, – ŝi montris al la magnetofono kaj ridetis kvazaŭ pardonpete. + +– Do, Aliona, se via laboro ne urgxas vin, – Kedrin sidiĝis pli oportune sur la pajlo, – kaj se vi ne kontrauxas, ni parolu pri viaj iamaj revoj, nu, pri aliaj laboro kaj vivo, ne tiuj, – Kedrin cxirkauxmontris la ejon. + +– Kial do la revoj devas esti iamaj? Kia vi estas! Ili estas nunaj. + +Al Kedrin estis tre facile konversacii kun sxi, kaj li sentis ke ankaux al ŝi tiu konversacio estas kiel ekspiro de freŝa aero. + +– Bone, nunaj, do nunaj, – li afable ridetis al sxi. – Sed en la infanagxo vi ankaux pri io revis. Pri kio: cxu pri kino kaj teatro aux pri vojaĝoj kaj kosmodromoj? + +Sxi ridetis: + +– Mi komprenas, ke vi sxercas, sed mi revis pri cxio ĉi kaj ankoraux pri multo. + +– Ho! + +– Kaj estas profesio kiu povas cxion ĉi unuigi. + +– Cxu verkisto? + +– Jes, preskaux. Mi volas igxi jxurnalistino, plej bone internacia. Cxirkauxvojaĝi Afrikon, Sudamerikon, Ĉinion, Hindion, cxu vi imagas? + +– Kaj kio malhelpis? + +Sxi sopirgxemis. + +– Se pacxjo estus viva, mi studus en universitato, sen mono studo estas ja neebla. Panjo perlaboras nemulte, kaj ankoraux pli juna fraĉjo… Sed mi nepre studos. Perlaboros monon ĉi tie kaj studos… + +Kedrin forgesis, ke la tempo pasas, kaj ke li volis eliri sur la cxefvojon kaj veturi gxis la stacio. Kiam li rememoris pri la fluanta tempo, estis jam post la noktomezo. Al tiu momento li multon eksciis pri Aliona. Sxi ĉiam estis scivolema infano. “Ŝi ankaux nun, – kun rideto pensis Kedrin, – estas la sama scivolema infano”. El la konversacioj kun Aliona Kedrin eksciis, ke en diversaj tempoj sxi lernis Esperanton kaj Slavonon, la antikvan rusan literaturon, la antikvan ĉinan poezion (en la Istokian bibliotekon mirakle trafis kvarvoluma almanako de ĉinaj poetoj), legis Volteron kaj Rousseau-on, ĉinajn kaj japanajn prozistojn kaj poetojn. Pri multaj libroj kaj auxtoroj, kiujn Aliona menciis, Kedrin nur sciis ke ili ekzistas. + +Kun tia vasta sfero de interesoj oni povas esti nur jxurnalisto. Sxi (kia sagxa infano) komprenis tion delonge. Fininte la lernejon sxi jam bone parolis angle kaj germane kaj havis egan deziron lerni aliajn lingvojn: kiel vojaĝi tra Cxinio parolante nur angle kaj germane? Ŝi volis lerni la cxinan, sed en la urbeta biblioteko ne estis lernolibro. Kedrin iom konfuziĝis: li post la universitato parolas nur rompitan anglan, germane scias du-tri vortojn. + +La taverno funkciis la tutan tagnokton. Kedrin komence miris: kiu venos meznokte al taverno en urbeta limkvartalo? Sed poste li konvinkigxis, ke vizitantoj venas dum la tuta nokto. La cxefvojo, kien Kedrin sin direktis, estis tute proksima, ofte sxoforoj preterpase venis en la tavernon, parkis kamionojn apude kaj gaje pasigis tempon, iufoje ĝis mateno. La mastro de la taverno ne eraris, drinkejo sur tiu loko profitis verŝajne sufiĉe bone. + +Aliona laboris dek du horojn dum tago, la sekvantan diurnon dek du horojn dum nokto, poste havis du liberajn diurnojn. Sabatoj kaj dimancxoj tie ne gravis. Hodiaux por Aliona estis labora nokto. Komencinte la laboron je la oka vespere sxi laboros gxis la oka matene. De tempo al tempo venis kelkaj ŝoforoj, drinkis, kriis kantojn, disverŝis bieron sur tablojn kaj finfine foriris dormi en siajn kamionojn. Venis alia grupeto. Tia estis la tuta nokto. + +Kedrin volis paroli, paroli, paroli kun Aliona, sed sxi ofte foriris priservi vizitantojn. Dum ŝia foresto li gustumis cxiujn specojn de vodko, trinkis multe, sed tute ne estis ebria. Li estis ekzaltita sen vodko. En lia malplena kaj sopira vivo aperis hela radieto – Aliona. + +Ne, – li pensis, – mi devas ne forlasi tiun junulinon cxi tie. Sxi edzinigxos al tia idioto kiu kriis “He, Lenka, muzikon!” kaj oni povas konsideri ke sxi pereis por ĉiam. + +Kio estas lia sento al sxi? Cxu kutima amoro de viro al virino? Ho Dio, ŝi povus esti lia filino aux ecx nepino. Kedrin negaje ridis. Aux amo de plenkreskulo al infano? Dio, ŝi ne estas lia filino, kia stultajxo! Sed tamen sen ŝi la ĉirkauxanta lin mondo estos pli kaj pli dezerta – mortantaj homoj, mortaj arboj, sekigxintaj riveroj kaj lagoj. Nur ŝi en tiu maljuniĝanta mondo restos juna kaj bela. + +Preterirante lin, sxi cxiufoje ridetis, pro kio lia koro ĉiufoje degelis. “Kiel ŝi ridetas? – li meditis. – Cxu bonkore aux bonanime aux kiel al malnova amiko aux ankoraŭ iel?” Subite lin trapikis la penso: “Kiel mi forgesis, ke hodiaŭ devas io okazi? Aha, gxi jam okazis. La amoro! Nu certe, Aliona ridetas al mi kiel al malnova amiko. Sxi estas neindiferenta al mi, alie por kio ŝi pasigus kun mi tiom da tempo? Jes, kio devis okazi, jam okazis. + +– Aliona, – li diris serioze, kiam sxi iom liberigxis kaj sidiĝis kontraux li. – Al mi placxas via plano iĝi internacia jxurnalistino. Mi volas al vi ion proponi. Venu en mian urbon kaj eniru en mian universitaton. Mi tie finis la matematikan fakultaton, kaj vi finos la ĵurnalistan. Mi helpos en ĉio kio estos bezonata. Mi ankoraux ne renkontis tiajn saĝajn kaj interesajn junulinojn kiel vi. + +Aliona nenion respondis, nur ridetis, sxajnas danke, kaj forkuris labori plu. Nu bone, pensis Kedrin, bone ke ŝi ne diris “ne” kaj ridetis danke. Pri detaloj ni parolu, kiam ŝi finos sian laboron. + +Neatendite sur Kedrin sxargxis sin la tuta laco de la pasinta sendorma nokto. La plej granda deziro estis fali sur la pajlon kaj droni en dormo. “Freŝa aero estas necesa, – pensis li, – cxi tie la atmosfero estas saturita de vodko kaj biero, al diablo, eksteren, eksteren!” + +– Aliona, – li diris al la veninta junulino, – mi bezonas eliri, ial mi lacigxis. Jen la pago, sed mi ankoraux revenos. Mia sako kusxu cxi tie. Mi baldaux revenos… + +Aliona mire kaj ecx time rigardis lin: + +– Kio okazis al vi? Vi estas tiel pala! + +– Nenio. Ne gravas. Mi iom spiros ekstere kaj revenos. Kaj trinkos ankoraux vian firmaan vodkon. + +Li iris al la lago. Nun gxi malprofundiĝis kaj ĝis ĝia bordo estis cxirkaux tricent metroj. Kedrin lace pasxis, kaj ĉiu sekvanta paŝo estis pli kaj pli malfacila. Kial la gamboj tiel doloras, estas tiel pezaj, kial la dorso kurbiĝas, kial en la oreloj io bruas, kion, diablo, ĉio ĉi signifas? + +Jen la lago, iam amata kaj nun delonge fremda kiel cxio en Istoki kaj ĉirkauxe. Cxu vere sur ĉi tiu bordo li kun Sergxo kaj Petro planis futuron antaux… he-e… antaux kvardek kvin jaroj? Revis refari la mondon, fari ĝin bela kiel kanto kaj perfekta kiel la madonoj de Rafaelo. Knaboj, knaboj. + +Kedrin venis al la rando de la bordo, klinigxis super la akvo kaj vidis – kion? Li fortiriĝis en plena teruro. Cxu estas li? Li time rigardis ankoraux unufoje kaj sufokante teruron longe pririgardis la respeguliĝon. Kompreninte cxion, li ĝemis, ĝemegis, eble lupe hurlis. El la spegulo de l’ akvo lin rigardis oldulo, proksimume 65–70-jara. + +Kedrin malfelicxe pririgardis sian respeguligxon, nefideme tusxante la faltoplenan vizaĝon kaj grizan hararon. Cxu vere? Ĉu povas tiel esti? Hieraux ĉio estis: juneco, sano, fortoj, allogo kaj enigmeco por junaj virinoj, kaj hodiaux – ĉio malestas. + +Konvinkigxinte, ke cxio estas ĝuste tiel, ke ne estas eraro, optikiluzio, miraĝo, li sidiĝis sur malnovan duone disbatitan boaton, kusxantan renverse sur la bordo, kaj longe sidis senpense, ne sciante, pri kio pensi. La patrino diris ion pri longa kaj feliĉa vivo. Ve! La vivo restis nelonga kaj apenaux feliĉa. “Ne meditu, ne meditu pri tio, – li ordonis al si. – Pro tiuj pensoj oni povas freneziĝi”. + +Kiam la rugxa suno leviĝis super la horizonto, li forlasis la lagon kaj direktis sin al la cxefvojo, penante ne pensi pri la malnova muelejo, la taverno kaj pri la juna kelnerino… + +### Iom da geheno + +Originala novelo de Mihxail Korotkov + +Cxu vere niaj antauxuloj, nu, ecx miaj gepatroj, vivis nehaste kaj ritme? Homoj levigxis, estis longa rozkolora mateno, poste longa tago, fine longa vespero kun bela auxroro. Estis ankaux longegaj jaroj ekde unu printempo ĝis la alia. Nun ĉio traflugas nerimarkeble. + +Kelkaj sagxuloj asertas, ke tiam estis alia tempo. Ne alia epoko, sed la tempo je fizika, Ejnsxtejna senco. Tiam ĝi fluis pli lante. Kaj nun ĝi akceliĝis, kiel dum la rapida ŝakludo. Ne estas tempo por pripensi movojn, oni devas fari ilin. Ni vivas en ia akcelilo simila al sinkrofazotrono. Tiu akcelas korpusklojn, kaj cxi tiu – la tempon. Mi estas certa, ke tiu problemo – kion faras tiu diabla tempo? – ekscitas sciencistojn kaj filozofojn. Kaj mi estas same certa, ke ili estas malproksimaj de solvo de tiu problemo, sed kiom malproksimaj – mi ne scias. La nuntempa homo havas du alternativojn: aux ekdrinki – kaj al vi ĉio estos indiferenta, aux vivi normale – kaj vi vivos konstante en tempaj problemoj. + +Jen nunmomente mi treege bezonas transiri straton, mi ne havas superfluan minuton por atendi. La transirejo estas malproksime, mi transkuru la straton cxi tie. Antauxen! + +Acx! Diablo ilin prenu, de kie aperis tiu auxto? Mi ne sukcesas flankensalti, tranĉa jelpo de bremso, mi falas sur la kapoton, trapikanta dolorego – kaj tio estas la lasta sento, kiun mi memoras… + +\* \* \* + +Mi rekonsciigxis en tute nekonata loko eksterurbe, tion mi tuj komprenis. Ankoraux ne malferminte la okulojn, mi sentis, ke mi kusxas sur rigida herbo, kaj la nazon frapas akra fetoro de fumo, de tiu fumo, kiam brulas papero, plastaj saketoj, plastaj boteloj kaj ceteraj forjxetaĵoj de la nuntempa homaro. Mi malfermis la okulojn, kaj la cxirkauxanta bildo ankaux ne ĝojigis min: fumantaj montoj de la jam nomita rubo sub la malalta nuboza ĉielo. + +Mi ekstaris. Kien mi iru por savi min el tiu fuma infero? Sed rubaj montoj fumis de cxiuj flankoj, do, ĉiuj direktoj estis samegalaj. Mi iris iudirekten sufiĉe longe, gxis kiam la fumo antauxe komencis maldensiĝi. + +Mi venis al rivero kun malpurega bordo, la surfaco de la rivero estis kovrita de la sama rubo. Sur sxtono cxe la rivero dorse al mi sidis fiŝkaptisto. Li mem kaj lia fiŝhoko ne faris eĉ moveton. Lia flosileto kvazauxmortis en eta spaco inter insuletoj de mucida rubo. La fiŝisto impresis malgaje: kota ĉapelo kun pendanta ĉirkauxrando, tiel same malpura vesto. + +– Karulo, – mi vokis lin. – Cxu vi diros al mi, kie mi trovigxas? Min batfaligis auxto… Mi timas, ke mia kapo estas ne tute en ordo. + +La viro rigardis min transsxultre, kaj mi ŝtonigxis. Estis kialo. Antaux mi sidis mia bona konato, preskaux amiko, Leo, kiu antaux kelkaj jaroj pereis senspure. + +– Ha, Johano, – li diris indiferente, kvazaux ni nur hieraux disigxis. – Mi sciis, ke frue aux malfrue ni cxi tie renkontiĝos… + +– Kion signifas – cxi tie? – mi ne komprenis. – Kio estas ĉi tiu hontinda loko, kaj kial ni devis renkontigxi en tiu ĉi abomenejo? + +– Via kapo vere estas ne tute en ordo. Do, vi ankoraux ne komprenis? Gxi estas infero, amiko. Nu, alivorte – geheno. Cxu konataj vortoj? + +– Ha, cxu infero? – mi akceptis lian sxercon. – Sed kie estas kaldronoj kun peĉo kaj la kornohava bando? + +Leo riprocxe grimacis. + +– Vi cxi tie eĉ sen kaldronoj lupe hurlos, – diris li. – Elpensis oni idiotecajn kaldronojn… El ĉi tie neniu ja revenis surteren, tial oni fantazias ĉiajn fabelojn. Neniam estis ĉi tie kaldronoj. + +– Nu bone, – mi konsentis, dauxrigante la ludon, proponitan de li. – Sed kial mi trafis en la inferon? Sxajnas, ke mi ne memoras iujn pekojn, ne perfidis mi la dekalogon. + +– Cxu ne perfidis? Sed, ekzemple, la sepan ordonon? Mi nun ne hipokritos, cxi tie ne estas senco. Do jene, se diri malkasxe, via Alina estis, nu… ne sufiĉe belforma. Tial, ĉu vi ne rigardis admire virinojn kun pli rondaj pugoj? + +– Ahem… + +– Nu, vi komprenis. Kaj kio pri cxiaj ceteraj malgrandaj pekoj? Do, en kian paradizon vi celis? + +– Bone, ni supozu, – mi diris. – Ni supozu, ke tio estas vere la geheno. Al mi cxi tie ne plaĉis tuj dekomence, rubaj montoj, kiuj brulas kaj fiodoras. Kaj per kio ankoraux oni punas ĉi tie pekulojn? + +– Ho-o-o. Nun mi cxion rakontos al vi. + +Sxajnis, ke nun li devis, kiel cxiam estis antauxe, kontente kaj grimace rideti, eldirante al mi regulan porcion de siaj ekstremaj fantazioj. Sed ne, lia fizionomio restis same senkolora kiel antauxe. Kaj li rigardis ekskluzive la teron. + +– Cxi tie la tuta sistemo estas tiel pripensita, ke kaldronoj kun pecxo estas superfluajxo. Jen mi komencos de la unua aĵo, kiun vi vidas. Jen mi kaptas fisxojn kaj ĵetas ilin sur la bordon. Vi vidas, ke la tuta bordo estas kovrita de la fiŝoj, mi ne bezonas ilin, sed tutegale mi dauxrigas ilin kapti. + +Cxio cxi jam ne sxajnis plena absurdo, ia senco en tio estas. + +– Sed por kio vi ilin kaptas? Kial eljxetas? – mi demandis, apenaux esperante ricevi komprenigan respondon. Leo cxiam pensis logike. + +– Cxar oni ne povas ilin mangxi, ili estas venenaj. + +– Kion signifas – venenaj? Cxu oni povas sin veneni kaj morti? Ni ambaux sen tio estas mortaj. – Tiu lia ludo plu interesis min. + +– Jes, mortaj, – malgxoje konfirmis Leo. – Kien ni povas plu morti? Kaj tiun cxi fiajxon ni ne manĝas, por ne suferi pro la ventrodoloro. + +– Sed por kio do vi kaptas? + +– Mi rigardos vin, kiam vi vivos cxi tie unu aux du jarojn. Nu, “vivos” – tion mi diras konvencie, tio ne estas vivo, ni estas jam mortaj. Cxiu tie ĉi pro enuo ion por si elpensas. Jen mi kaptas fisxojn. Aliaj diversajn konkursojn elpensas, ekzemple, kiu kraĉos plej malproksimen, kiu estas la plej pigra, kiu plej multe da falsbrando eltrinkos. La triaj batas la fizionomiojn unu al la alia, kaj simila sortimento. + +“Kaj simila sortimento”. Aha, normala esprimo de Leo. Tamen estas bone, ke antaux mi staras Leo, ne ia lia netauxga sozio. Nu, Leo. Li ludu, li cxiam ludis, tia estas lia hobio. Sed la tuta ĉirkauxajxo tre ege kategorie ne plaĉas al mi, ju plu des pli. + +– Nu, kompreneble, – mi diris, – do, enuego. Kaj la loko cxi tie estas abomena. Vi tranombris al mi, kion oni ĉi tie faras pro enuo. Sed vivi en konstanta enuo aux male – tio dependas ja de la homo mem. Kelkaj, kiel vi kaj mi, legas sagxajn librojn, ĉiutage ili ricevas admirojn kaj eltrovojn, kaj de tago al tago ilia vivo estas pli interesa, por ili ĉiam mankas tempo, sed aliaj ne scias, kiel “mortigi” la liberan tempon. + +– Vi, Jocxjo, ĉiam ankoraux konsideras vin tera logxanto. Memorfiksu por la komenco: ĉi tie forestas saĝaj libroj, kaj libroj entute. Kaj jxurnaloj forestas, krom unu. Kaj eĉ tiun vi ne legos – tro nauxza ĝi estas. + +– Kiel vi vivas sen libroj? + +– Ho. Forgesu la vorton “vivi”, ni vivis tie, sed cxi tie… + +– Kio estas cxi tie? + +– Cxi tie estas infero. Ĉu vi iam pensis, kial oni sendas kelkajn en la paradizon kaj aliajn en la inferon? Kial cxio estas tiel establita? + +– Ahem… Ne, mi ne havis superfluan tempon. + +– Nu, do pensu cxi tie. Cxi tie vi havos pli ol sufiĉe da superflua tempo, gxis la Lasta Juĝo. Kaj kiam ĝi estos – neniu scias. Eble – neniam. Jen sidu ĉi tie kaj pensu. Vi havas senfinon da tempo. + +– Leo, – mi diris kun ekspiro. – Vi cxiam estis diableto. Vi ĉiam instruis min: kredu neniun, homoj pli alkutimigxis vivi per mensogo, ol per vero. Vero estas ne interesa pro sia senartifikeco, sed mensogo estas multbranĉa kaj alloga. Vi edukis min: kredu neniun, ne kredu eĉ min, lernu mensogi, aliel vi pereos en ĉi mondo. Do jene, mi nun dubas: eble vi ĉion ĉi mensogas al mi. Kiel vi povas pruvi, ke tio ne estas viaj ĉiamaj mistifikoj? + +– Ha, por kiu diablo mi cerbumos pri iaj pruvoj? Neniel mi nun pruvos. Sed kiam vi iom da tempo cxi tie “vivos” – vi mem konvinkigxos. + +Jes, mi kiel cxiam havas nenion por kontrauxstarigi al lia logiko. + +– Pasos iom da tempo, kaj vi konvinkigxos, – dauxrigis Leo. – Sed por ke vi havu pli malmulte da seniluziiĝoj, mi al vi tuj diros, ke cxi tie forestas ĉio kutima por ni. Cxi tie forestas libroj, bibliotekoj, teatroj, bildgalerioj, ĉia muziko, krom ebriaj kantaĉoj; forestas bela naturo, belaj virinoj, bona vino… + +– Bona vino forestas. Cxu estas do malbona? – interesigxas mi kun rikano. + +– Ho, vi jam komencas kompreni. Fiacxa vino, aĉa biero, falsbrando estas ĉi tie – superdrinku, banu vin en ili. Sed ni tion ne trinkas. Se vi trinkas vespere – poste vi dum semajno vomas, malbenas ĉion. + +Sxtono sur mia animo igxis pli kaj pli peza. Leo estas fantaziulo, sed tiel kohere elpensi improvize ecx li apenaux povus. Krome, tiuj rubaj montoj, fetora rivero… Kaj Leo similas al viva kadavro, vestita per ĉifonoj. Cxio tre memorigas la gehenon. Ŝajnas, ke Leo ne mensogas. + +Nu bone, kion li respondos al tio: + +– Kiel kompreni? – mi diris. – Vi kaj mi bezonas, certe, bibliotekojn, teatrojn, sen ili nia vivo estus infero. Sed kiu dum la tuta vivo trinkis cxian aĉajxon, kriaĉis ebriajn kantojn kaj batis fizionomiojn – por li kia infero estas ĉi tie? Por li tio estas paradizo. + +– Por tiuj ili preparis alian lokon. La infero havas diversajn rondojn. Estas infera rondo, en kiun tiuj dibocxuloj trafas. Ili tie falsbrandon ne vidas. Oni devigas ilin legi librojn. Kaj ne firomanojn, sed verkojn de Spinozo, Kantio, Hegelo. Vi kaj mi tion plezure legus, sed oni trudas al ni alion. Jen vi, mi opinias, en la surtera vivo ne spektis “dramseriojn”, ĉu? + +– Nature. + +– Sed tie cxi vi spektos. + +– Pro kiu miskompreno? + +– Pro tiu, ke oni donos al vi telekeston, kaj en gxi estos nur tiuj dramserioj. Kaj krome – ne-ni-o. Vespere sortimento de amuzoj estas neabunda. Aux kesto kun dramserio, aux nauxza falsbrando. Vi kion elektos? Oni povas ankoraŭ en ia pugnobatalo partopreni. Nu, ankoraŭ estas ludkartoj, domeno por oldaj kaproj. + +– Brr, – mi diris. – Jes, vole nevole oni gapos la keston. Estu ecx dramserio. + +– Sed la plej kosxmara ajxo cxi tie estas degeneruloj. + +– Cxu tiuj, kiuj pro tia “vivo” tute frenezigxis? + +– Eble. Neniu scias, kio ili estas kaj de kie aperis. Eble, ili estas estintaj homoj, sed ili malmulte similas homojn. Ili estas proksimume viaj skorioj, nur la nomo estas alia. Ili ne povas, certe, mortigi iun, nin mortigi jam ne eblas. Sed bategi tiel, ke poste viaj ripoj dum monato kunkreskigxos – tio estas ilia cxefa amuzo. Nu, ili palpserĉos posxojn, se oni havas jxetonojn por falsbrando – ili la ĵetonojn forprenos. + +– Por kio? Vi diris ja ke post la falsbrando estas tre malfacile resanigxi. + +– Sed ili estas degeneruloj. Je ili falsbrando influas alie. Por ni la falsbrando estas ja unu el punoj, sed ili mem estas puno. Normalaj logxantoj laboras, ili pro tio ricevadas jxetonojn. Por manĝaĵo, cxifonoj kaj falsbrando. Sed degeneruloj ne laboras, per kio ili ekzistas, mi ne scias. Versxajne jen el tiu rubo elfosas diversan aĉaĵon. + +– Cxu estas ia savo de ili? + +– Strangulo vi estas. Kiu savos vin en la infero? Savu vin mem, nur se vi povos, kaj tiel, kiel vi povos. + +– Vi diris ion pri laboro. Cxu oni cxi tie laboras? + +– Nu… Tio havas alian sencon. Laboro kiel senco kaj enhavo de la vivo – ne. Laboro cxi tie estas ankaux unu el punoj. Ekzemple, vi dum duontago rulas sxtonon sur monton, kaj ĉe la supro la ŝtono ruligxas malsupren. Aux antauxtagmeze vi fosas kanaleton, kaj posttagmeze enfosas ĝin. Kaj ceteraj stultajxoj. + +Mi komprenis finfine, kial Leo memorigas al mi vivan kadavron. Dum la tuta konversacio li ecx unufoje ne ridetis, ne montris iajn sentojn, ne levis la okulojn de la tero. Estas nenia radio de espero por pli bona estonteco. Cxu post kelkaj jaroj ĉiu perdas ĉion homan? + +En tiu tempo post rubaj montoj auxdigxis lauxtaj, plej versxajne ebriaj vocxoj. + +Leo starigxis de la sxtono, sur kiu li sidis, kaj la fiŝhoko falis el liaj manoj. Lia vizaĝo blankiĝis kiel kreto, en la okuloj estis panika teruro – la unua emocio dum la tuta tempo. + +– Nun, Jocxjo, vi pasos, ni diru, batalan baptadon, – li diris, apenaux movante la lipojn. – Degeneruloj venas. + +Post unu monteto eliris kriplaj estajxoj, memorigantaj homojn. Ili estis kvin aux ses. Purpur-bluaj muzeloj, vilaj haroj kaj barboj, malpuraj cxifonoj. Sxajnis, ke ili devus nauxze fetori, sed mi sentis nenion similan, versxajne tial, ke stinko sen tio ĉion ĉirkauxe superplenigis. + +La unua el la venintoj pasxis al mi, eligis ian grunton kaj kunforte eljxetis pugnon en mian nazradikon. Mi tuj senkonsciigxis… … + +\* \* \* + +Mi malfermis la okulojn kaj vidis, ke mi kusxas sur lito en nekonata cxambro. Dum mi penis kompreni, kion ĉio ĉi signifas, malfermigxis la pordo kaj eniris junulino en blanka kitelo. Mi kuŝis kaj nekomprene palpebrumis. + +– Ho! – diris la junulino. – Finfine vi rekonsciigxis! + +– Kie mi estas? + +– Kompreneble kie, en trauxma malsanulejo. + +– Ahem, ili cxi tie ankoraux trauxman malsanulejon havas. + +– Kiuj – ili? + +– Nu, tiuj, la geheno. + +La junulino gaje ekridis. + +– Cxu la geheno? – dauxrigis sxi ridante. – Nu, tion ni ne permesos. Ha, ha, ni ecx ne atendis, ke vi evidentigxos tia ŝerculo. + +En mia kapo ekmovis sin malforta espero. Cxu tio vere estis nur kosxmara songxo? Leo ja diris, ke tie forestas belaj virinoj, sed la flegistino plene tion dementas. + +– Kara nia malsanulo, – sxi karese dauxrigis. – Por ni ne estas pli granda gxojo ol tio, kiam la trafintaj al ni revenas el tiu via “geheno”. + +Sxi klinigxis super mi, por desinfekti vundon sur la frunto, kaj en la dekoltajxo de sxia kitelo mi vidis belajn junajn mamojn. + +Kaj mi komencas iom post iom malblindigxi. Nu certe! En la geheno tia beleco ne povas ekzisti tutcerte. Sendube, mi estas en nia normala mondo! Mi volis eksalti kaj ĝoje cxirkauxpreni la karan flegistinon, sed nur ekĝemis pro doloro. + +Jes, tamen min batfaligis auxto, kia tamen acxa rampulo estas tiu sxoforo. Sed kia bagatelo estas tiuj cirkonstancoj en komparo kun tio, ke mi estas finfine ĉi tie! + +### Kaliko amara + +Originala novelo de Mihxail Korotkov + +Vivo de l’ homo, kaliko amara. +Guo Moruo + +En tiu urbo neniam estis kontentigaj tavernoj. Tiel estis antaux dudek jaroj, tiel estas ankaux nun. Antaux dudek jaroj estis versxajne ecx pli bone. Kaj nuntempe aperis diversaj movadoj. Ni volas, ili diras, vidi nian socion sobra. Kaj ili tiel penis, ke ĉiujn bonajn vinejojn, kie mi dum la junagxo anime ripozis, oni translokis en limkvartalojn. Do, jen rezervejo por vi, kiuj ne povis adaptiĝi al nia sobra vivo. Mi demetas la ĉapelon antaŭ vi, sinjoroj sobruloj, sed mi estas ĝuste el tiuj, kiuj ne povas adaptiĝi. Kaj ne adaptiĝos. + +Fi, kia diablajxo aperas en la kapo. + +Nun tio jam tute ne gravas. Kiel mi antauxe vivis, kiun estimis, kiun disdegnis, nemerite amis aux eble iun nemerite malamis. Cxio estas vantajxo de vantaĵoj kaj sopiro de l’ spirito. + +En tiu drinkejo oni ne permesas kunporti vinon, sed al mi hodiaux, mi opinias, cxio estas permesita. Tial, kiam mi plenversxas pokaleton, mi ne tre kaŝas min. Rigardu, la homo malkaŝe drinkas, lastfoje hodiaux je tio ankaux vi kulpas. Ne povas li plu resti kun vi, tiu homo. Jen vi, ekzemple, ĉu ne kulpas? Vi kulpas nur pro tio, ke havas tian memkontentan fizionomion, kiam homo apude estas devigita meti la lastan punkton. + +Mi timas certe tiun lastan punkton. Sxajnas, kion povas timi homo, kiu decidis foriri? Sed… Mi dum la tuta vivo timis doloron. Kaj propran, kaj fremdan. Eble tio alkondukis min al la lasta limo. Estas ja homoj, kiuj kracxas sur ĉion; ili iras tra la vivo piedpremante per siaj krudaj botoj same indiferente florojn, ostojn, kraniojn. + +Mi ne akceptas tiun mondon. Finite. Jen mi havas post la zono pistolon kun sola kartocxo, nun mi devas drinkegi por ne plu senti ian doloron aux timon. Kio estos tie, mi ne scias, je ĉiuj ĉi kaldronoj kun peĉo mi ne kredas, kia infero povas esti pli terura ol tiu ĉi valo de larmoj. + +Kaj tamen tiuj servistoj de l’ ordo ne permesos al la homo lastfoje trankviligi la koron. Ehx, homacxoj, trompi vin estas facila afero. Tio estas farata elemente. Oni kasxas pokaleton sub kovrilo de tablo, kaj neniu vidas, kiel oni enverŝas el la poŝo… + +– Pardonu, mi opinias, ke tiu loko estas libera? + +De kie diablo lin alportis? Jes, vere, en la drinkejo estas interpusxigxo, sed mi sidas cxe la tablo sola. Ne povis mi diri, ke ĉi tie estas okupite, en mensogo mi neniam sukcesis. Bonvolu, mi diras, bonvolu. Diablo, kiu li estas? Mi povas veti je la kapo, ke mi neniam lin renkontis, sed la fizionomio estas ekstreme konata. Kaj en la mieno estas io tiel parenca, ke li tuj al mi ekplaĉis. + +– Auxskultu, amiko, – li diras, – ne kasxigxu de mi. Se la sorto nin renkontigis… Ehx!.. Cxu vi ne rememoras, kie ni antauxe renkontiĝis? + +– Versxajne cxi tie, – mi diras, – kvankam mi ne estas ĉiamulo ĉi-loke. + +– Nur ne cxi tie, – li respondas. – Mi hodiaux estas en via urbo unuafoje. + +– Ah ha… – mi diras. – Jes. – (Malbenita ebrieco!) Nur nun mi rimarkis, ke li similas min kiel du gutoj da akvo. Kvazaux mi rigardus spegulon. + +Neniam mi tion renkontis, kial okazis renkonti gxuste hodiaux? Cxu antauxsigno de la cxielo aux de l’ infero? + +– Kompreneble, – mi diras. – Vi estas mia sozio, cxu? Mi legis en libroj, ke tio eblas, sed jene en la vivo – unuafoje… + +– Ankaux mi unuafoje, ne ofte la sorto dorlotas min per tiaj eventoj. Jes… – li ridetis, kiel al mi sxajnas, patrece. – Vi certe ne povis tion antauxvidi, sed mi tion antauxvidis… + +Laux liaj malseketaj okuloj mi komprenis, ke li jam ie drinkis antaux ol veni cxi tien. + +– Ni scias pli multe ol vi, – li dauxrigis same patrece ridetante. – Ni scias, ke iufoje ni renkontigxas kun vi. Sed tio okazas tiel malofte kaj kun tia diferenco de aĝoj, ke kutime oni tion ne rimarkas. Nek ni nek vi. + +– Cxu vi ne povas eldiri pli kompreneble? + +– Ni renkontigxas iufoje, mi diras. Sed neniu tion rimarkas. Foje oni renkontas sin en infanaĝo, foje dum maljunaĝo. Kaj oni preteriras. Sed tio ne decus… Ne suficxas en mi kompato, humaneco aux diablo-scias-kio… Sed mi kaj vi tamen renkontiĝis. La plej rara okazo. Kaj la aĝoj estas proksimume samaj, kaj la tago hodiaux estas tre neordinara. + +– Neordinara? Ankaux por vi, sinjoro? + +– Ne nomu min “sinjoro”. Ni estas ja pli ol fratoj. Cxu vi nomas ankaux vin mem “sinjoro”? + +Mi prenis el paketo, kusxanta antaux mi, un [diff truncated]